Năm 2018, nền kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục, GDP cả nước tăng 7,08% - mức tăng cao nhất kể từ năm 2008 trở lại đây. Trong mức tăng chung của toàn nền kinh tế cũng phải kể đến sự đóng góp của ngành bán buôn, bán lẻ với mức tăng trưởng 8,51%. Thị trường bán lẻ Việt Nam đã đi qua một năm đầy sôi động với nhiều dấu ấn nổi bật. Hãy cùng chúng tôi điểm lại các dấu ấn này nhé.
1. Thêm 1 năm đánh dấu sự phát triển liên tục của ngành công nghiệp dịch vụ bán lẻ
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiếp tục có một năm tăng trưởng ngoạn mục, đạt 4.395.704 tỷ đồng, tăng 11,7% so với năm 2017, trong đó bán lẻ hàng hóa vẫn là trụ cột chính với mức tăng 12,4%.
Đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng bình quân của tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ luôn cao gấp 1,5 đến 2 lần so với tốc độ tăng trưởng bình quân của GDP cùng thời kỳ.
2. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng cùng tăng trưởng GDP ở mức cao đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất khu vức châu Á – Thái Bình Dương và thế giới.
Chỉ số cao về niềm tin người tiêu dùng thể hiện sự lạc quan về khả năng tài chính cá nhân cũng như mức độ sẵn sàng chi tiêu của người Việt. Đây là tin vui và cũng là thách thức cho các nhà sản xuất và các nhà bán lẻ trong việc nắm bắt nhanh nhất những xu hướng mới nổi của người tiêu dùng và hành động nhanh hơn để đáp ứng kịp thời nhu cầu ngày càng cao và ngày càng đa dạng của họ.
 |
| Chỉ số niềm tin tiêu dùng Việt Nam năm 2018 |
3. Thương mại điện tử tiếp tục có vai trò ngày càng tăng trong ngành bán lẻ.
Mặc dù tình hình cạnh tranh khốc liệt và nhiều doanh nghiệp có tên tuổi (Lazada, Tiki, Sendo, Shoppee, Adayroi,…) cũng phải nỗ lực hết sức để đứng vững và phát triển, nhiều doanh nghiệp nhỏ hơn, yếu hơn… đã phải lặng lẽ rời bỏ thị trường nhưng trong năm 2018 thương mại điện tử trên phạm vi cả nước vẫn tiếp tục phát triển nhanh chóng, trong đó TP. Hồ Chí Minh và TP. Hà Nội tiếp tục giữ vai trò tiên phong.
4. Mở rộng mạng lưới bán lẻ: Cuộc đua của các doanh nghiệp bán lẻ trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Saigon Co.op hiện đã có hơn 500 điểm bán lẻ trên cả nước với nhiều định dạng khác nhau, bao gồm siêu thị Co.opmart, đại siêu thị Co.opXtra, trung tâm thương mại Sense City và cửa hàng thực phẩm Co.op Food, Co.op Smile, cửa hàng Co.op, … và kênh bán hàng qua truyền hình HTVCo.op.
Mạng lưới điểm bán cũng được các tập đoàn phân phối – bán lẻ lớn khác tại Việt Nam như Vincom- merce, Aeon, Lotte, Metro… tập trung phát triển.
2018 cũng là năm thị trường bán lẻ đón nhận những “tân binh” nhiều tiềm năng như các siêu thị QMart (Tập đoàn T & T); siêu thị FujiMart (liên doanh giữa Tập đoàn BRG-Việt Nam và Tập đoàn Sumitomo - Nhật Bản), v.v...
5. Mua sắm trên thị trường bán lẻ Việt Nam không còn là hành trình đơn tuyến
Nếu như trước đây người tiêu dùng Việt Nam chỉ có thể mua sắm ở các cửa hàng, sạp hàng hiện hữu tại kênh bán lẻ truyền thống cũng như bán lẻ hiện đại thì đến năm 2018, việc mua sắm của họ đã không chỉ giới hạn trong một định dạng bán lẻ nào.
Người tiêu dùng Việt Nam ngày nay đã hoàn toàn có thể thỏa mãn nhu cầu mua sắm của mình qua các cửa hàng hiện hữu, đa kênh và trực tuyến.
6. Sự xuất hiện và định hình rõ nét của các nhà bán lẻ thời trang và hàng cao cấp tại Việt Nam.
Nền kinh tế ổn định, đời sống được nâng cao và sức mua cải thiện cũng như tầng lớp trung và thượng lưu tại Việt Nam tăng trưởng nhanh đã tạo điều kiện cho tiêu dùng thời trang và hàng cao cấp.
Không khó để các tín đồ thời trang tìm được các địa điểm mua sắm với rất nhiều nhãn hiệu thời trang và phụ kiện (quần áo, giày dép, túi xách, ví,…) nổi tiếng quốc tế như Louis Vuitton, Chanel, Prada, Dior, Burberry, Gucci, Versace, Dolce & Gabbana,… cũng như các thương hiệu Việt (có nhãn hiệu “Tây”) như San Sciaro, Manhattan, TT-up của Việt Tiến hay Mattana, Novelty của May Nhà Bè và Nino Maxx, Blue Exchange, Foci… tại các đô thị lớn của Việt Nam.
7. Cuộc đua kỳ thú giữa bán lẻ hiện đại với bán lẻ truyền thống, giữa bán lẻ trực tuyến với bán lẻ trực tiếp mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng.
Mua sắm tại chợ hoặc cửa hàng bán lẻ truyền thống vẫn chiếm tỉ trọng rất lớn trong năm 2018, điều này khá dễ hiểu do ngành bán lẻ Việt Nam có xuất phát điểm từ 100% là bán lẻ truyền thống (và theo nhận định của chúng tôi, tình hình này sẽ còn kéo dài đến sau 2030).
Mặc dù kênh bán lẻ hiện đại được mở rộng, tăng trưởng ấn tượng với tốc độ nhanh và được đánh giá là động lực phát triển của thị trường nhưng kênh bán lẻ truyền thống cũng có nhiều đổi mới, chuyển mình để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng nhờ tính ưu việt của văn hóa tiêu dùng truyền thống, những đổi mới và tiến bộ về phong cách phục vụ, về vệ sinh, an toàn thực phẩm, vv ...
Điều thú vị nữa là năm 2018 cũng khẳng định sức sống lâu bền của bán lẻ trực tiếp (bán lẻ tại cửa hàng) trước sự “tấn công” ào ạt của bán lẻ trực tuyến.
Không phải vô cớ mà nhiều chuyên gia nước ngoài cho rằng bán lẻ truyền thống vẫn “alive and well - vẫn sống và sống tốt” (Thom Blischok, Pricewater- houseCoopers’ Chief retail strate- gist) và bán lẻ online không qua mặt được bán lẻ tại cửa hàng (“Click will not surpass brick”).
8. Nhỏ là đẹp (Small is Beautifull) – mô hình bán lẻ tiếp tục nổi bật trên thị trường Việt Nam
Mô hình các cửa hàng nhỏ (minimart) và cửa hàng tiện lợi (convenience store) tiếp tục tăng trưởng ở thị trường bán lẻ Việt Nam 2018. Đây cũng là xu hướng chung của các thị trường khu vực và thế giới do tính tiện lợi của chúng…
Đại diện Bộ Công Thương cho biết, Family Mart của Nhật Bản có 130 cửa hàng tại Việt Nam và dự kiến sẽ mở thêm 700 cửa hàng nữa cho tới năm 2020. 7-Eleven đã vào Việt Nam vào tháng 6-2017 và chuỗi này sẽ mở 100 cửa hàng trong ba năm tới và 1.000 cửa hàng trong thập kỷ tới. Các nhà bán lẻ nội địa như VinCommerce, SaigonCo.op và rất nhiều nhà bán lẻ vừa và nhỏ khác cũng không đứng ngoài cuộc với con số hàng trăm, thậm chí hàng ngàn các định dạng bán lẻ hiện đại này để phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân “mọi nơi, mọi lúc”.
9. Các vụ M&A đình đám trong năm 2018.
2018 là năm Việt Nam đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu nền kinh tế, cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước cùng với môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện là các động lực thúc đẩy hoạt động M&A tiếp tục phát triển.
Các vụ M&A đình đám được biết đến trong năm 2018:
* Công ty An Quý Hưng chi hơn 7.000 tỷ đồng thâu tóm Vinaconex.
* Tập đoàn The Nawaplastic In- dustries (Saraburi), Thái Lan đã mua trên 50% Nhựa Bình Minh.
* VinFast (trực thuộc Tập đoàn Vingroup) thâu tóm General Motors Việt Nam.
* Công ty Sojitz của Nhật Bản mua lại Công ty Cổ phần Giấy Sài Gòn (Saigon Paper).
* Tập đoàn Tài chính Shin han Hàn Quốc mua trọn Prudential Finance Việt Nam.
* Tập đoàn Thép Kyoei, Nhật Bản nắm quyền chi phối tại Công ty thép Việt Ý.
* Hãng thời trang Uniqlo, Nhật Bản mua 35% cổ phần tại chuỗi cửa hàng thời trang nữ Elise Việt Nam, v.v…
Riêng trong lĩnh vực bán lẻ, hai vụ M&A thuộc hàng “khủng” là vụ Công ty cổ phần Dịch vụ Thương mại VinCommerce, đơn vị thành viên của Tập đoàn Vingroup đã mua lại toàn bộ chuỗi siêu thị Fivimart từ Công ty cổ phần Nhất Nam và vụ Tập đoàn BRG thâu tóm Hapro…
10. Sự xuất hiện của “Người tiêu dùng được trao quyền” tại Việt Nam.
"Người tiêu dùng được trao quyền" (Empowered Consumers) là một khái niệm mới và chưa được biết đến nhiều tại Việt Nam. “Người tiêu dùng được trao quyền”: Họ là ai?
Theo Euromonitor International, “Người tiêu dùng được trao quyền” chiếm khoảng một phần tư dân số thế giới và sẽ ngày càng đông đảo hơn. Họ là Người tiêu dùng tham gia vào các hành động được trao quyền, như đọc, viết đánh giá và kiểm tra giá ít nhất hàng tuần…
Người tiêu dùng được trao quyền thường khá trẻ, có mức thu nhập cao hơn so với tổng số người tiêu dùng và rất chủ động trong hành trình mua sắm của họ (viết và đọc các nhận xét, kiểm tra giá cả và tương tác trên phương tiện truyền thông xã hội với các nhà bán lẻ). Người tiêu dùng được trao quyền nghiên cứu kỹ lưỡng thông tin trước khi mua. Thông tin đa dạng cho phép họ tham gia đánh giá và kiểm tra giá cả thường xuyên trước khi mua hàng. Không còn nghi ngờ gì nữa, họ đích thực là những người tiêu dùng thông minh
Theo nhận định của chúng tôi, một bộ phận người tiêu dùng Việt Nam đã được coi là “Người tiêu dùng được trao quyền” và chắc chắn họ là những khách hàng mà rất nhiều nhà bán lẻ mong chờ.
Minh Quân Vũ