Công ty CP Azura, Bông Sen Corp vừa mua lại trước hạn hàng nghìn tỷ trái phiếu và mới phát hành hàng nghìn tỷ đồng trái phiếu khác. Hoạt động phát hành này cho thấy những "mối liên quan" với CTCP Chứng khoán VPS.
Mối liên hệ của Azura, Bông Sen Corp và Chứng khoán VPS
Cuối tháng 8/2022 vừa qua, CTCP Azura (Azura) mua lại các lô trái phiếu lớn, thời gian đáo hạn còn rất dài. Theo đó, chỉ tính thông tin trên các lô trái phiếu mà Azura vừa thông báo mua lại trước hạn thì đây đều là những lô trái phiếu giá trị rất lớn, hàng trăm, nghìn tỷ đồng.
Những lô trái phiếu này đều được Azura phát hành trong năm 2018 và đều có kỳ hạn 120 tháng, đáo hạn vào năm 2028. Thậm chí có lô trái phiếu phát hành tháng 1/2019 tổng trị giá đến 3.000 tỷ đồng và cũng có kỳ hạn 10 năm, đáo hạn vào tháng 1/2029.
Trở lại thời điểm năm 2018, đầu 2019 khi Azura phát hành trái phiếu, các nhà đầu tư chưa có nhiều quan tâm đến trái phiếu. Tổng giá trị trái phiếu mà Azura phát hành từ tháng 1/2018 đến tháng 1/2019 hàng chục nghìn tỷ đồng. Riêng các lô trái phiếu theo thông tin đăng ký mua lại trên đã xấp xỉ 8.000 tỷ đồng. Ngay cuối tháng 8/2022 vừa qua Azura thông báo đã mua lại tổng cộng hơn 7.300 tỷ đồng trong số các trái phiếu đã phát hành năm 2018 và đầu 2019.
Sau động thái này, giá trị số trái phiếu của các đợt phát hành này còn lại hơn 600 tỷ đồng. Trong đó toàn bộ lô trái phiếu 3.000 tỷ đồng phát hành tháng 1/2019 cũng đã được Azura mua lại hết.
Lịch sử các đợt phát hành của Azura, không có các thông tin về các trái chủ đã mua số trái phiếu trên, cũng không có các thông tin về tài sản đảm bảo được thế chấp để phát hành các lô trái phiếu này. Cũng không có thông tin về mục đích sử dụng vốn cho các đợt phát hành trái phiếu.
Trong khi chờ đi tìm câu trả lời về trái chủ, một thông tin đáng chú ý khi “lật lại” lịch sử của CTCP Chứng khoán VPS. Theo đó, tháng 10/2018 Chứng khoán VPS lúc đó còn là CTCP Chứng khoán Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng có hợp đồng giao dịch đảm bảo. Bên nhận đảm bảo là Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank- mã chứng khoán VPB).
Thông tin cụ thể, tháng 10/2018 Chứng khoán VPS có ký hợp đồng giao dịch đảm bảo, tài sản thế chấp là trái phiếu do Azura phát hành: Trái phiếu AZR_CD15_1518. Tổng 330.000 trái phiếu mệnh giá 1 triệu đồng/trái phiếu được mang ra làm tài sản thế chấp. Tổng giá trị trái phiếu thế chấp theo mệnh giá 330 tỷ đồng.
Đây là số trái phiếu phát hành ngày 15/10/2018 và có ngày đáo hạn 15/10/2021. Thông tin ghi nhận số trái phiếu này không nằm trong đợt trái phiếu Azura vừa mua lại trước hạn kể trên mà đã đáo hạn từ năm 2021.
Liên quan đến các lô trái phiếu khác của Azura, tháng 5/2019 Chứng khoán VPS tiếp tục có hợp đồng giao dịch đảm bảo với VPBank. Tài sản đảm bảo cho hợp đồng này tiếp tục là trái phiếu của Azura.
Số liệu ghi nhận Chứng khoán VPS đã dùng 3,3 triệu trái phiếu AZR_Q13_041218T làm tài sản đảm bảo. Lô trái phiếu này có mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu, tổng giá trị phát hành 330 tỷ đồng. Lô trái phiếu này phát hành vào ngày 4/12/2018, có kỳ hạn 10 năm, đáo hạn vào 4/12/2028.
Như vậy lô trái phiếu cầm cố tại VPBank này của Chứng khoán VPS cũng không nằm trong danh sách các trái phiếu mua lại trước hạn đợt vừa qua của Azura.
Được biết, CTCP Azura là doanh nghiệp có địa chỉ trụ sở chính tại toà nhà Deaha Kim Mã, Hà Nội. Công ty thành lập tháng 12/2011 với ngành nghề chính là xây dựng nhà để ở. Người đại diện theo pháp luật là ông Dương Thành Trung.
Nếu như Azura là cái tên khá “lạ”, thì khi nhắc đến cái tên Bông Sen Corp, nhà đầu tư đã thấy có sự “thân quen”. CTCP Bông sen, tiền thân là doanh nghiệp thành viên của Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn. Công ty đã cổ phần hoá từ năm 2005 với vốn điều lệ ban đầu 130 tỷ đồng. Bông Sen Corp thì lại có "liên hệ" rõ ràng hơn với Chứng khoán VPS.
Tháng 9/2021 Bông Sen Corp có giao dịch đảm bảo, bên nhận đảm bảo là Chứng khoán VPS. Tài sản đảm bảo cho khoản vay này gồm:
5.881.650 trái phiếu mã YMG_TQ_230119 do Công ty TNHH Yamagata phát hành ngày 23/1/2019.
1.901.000 trái phiếu mã AZR_TQ_210119 do Azura phát hành, đều thuộc sở hữu của Bông Sen Corp. Như vậy, lô trái phiếu này cũng không nằm trong danh sách các trái phiếu mà Azura mua lại kể trên.
Một thông tin thêm, Công ty TNHH Yamagata và Azura đều có “mối liên quan” mật thiết tới những đợt phát hành trái phiếu năm 2018 của nhóm Azura này. Sự hiện diện của Chứng khoán VPS cũng thể hiện qua các lô phát hành trái phiếu nghìn tỷ của Bông Sen Corp.
Dữ liệu từ HNX ghi nhận năm 2021 Bông sen Corp có đợt phát hành trái phiếu “khủng” 4.320 tỷ đồng (trái phiếu BSECH2122002). Lô trái phiếu này phát hành tháng 8/2021, có kỳ hạn 12 tháng, đáo hạn vào tháng 8/2022 vừa qua. Trái phiếu này là trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, có tài sản đảm bảo, lãi suất 11%/năm. Lô trái phiếu này được phát hành riêng lẻ thông qua đại lý phát hành là Chứng khoán VPS.
Mục đích phát hành lô trái phiếu này để cơ cấu lại các khoản nợ theo các trái phiếu do tổ chức phát hành riêng lẻ vào năm 2019: Như vậy Bông Sen Corp đã phát hành lô trái phiếu mới nhằm trả nợ cho lô trái phiếu cũ.
Báo cáo cho thấy có 10 tổ chức trong nước mua lô trái phiếu này của Bông Sen Corp, trong đó có 2 công ty chứng khoán. Tuy vậy tên tuổi của các trái chủ này không được công bố, và đều do Chứng khoán VPS làm đại diện nhà đầu tư. Tài sản đảm bảo do chứng khoán VPS và Ngân hàng VPBank quản lý.
Trong cam kết về tài sản đảm bảo cho lô trái phiếu hơn 4.300 tỷ đồng này, có thông tin tài sản đảm bảo cho nghĩa vụ thanh toán lô trái phiếu này gồm: Cổ phần trong CTCP Daeha và trong chính tổ chức phát hành; quyền sử dụng đất và/hoặc tài sản gắn liền trên đất của các khu/lô đất nằm tại quận trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh và các tài sản, quyền lợi có liên quan đến 2 nhóm tài sản trên.
Cũng trong tháng 8/2021 Bông Sen Corp còn có đợt phát hành riêng lẻ 480 tỷ đồng trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, có tài sản đảm bảo. Lô trái phiếu này cũng do Chứng khoán VPS thu xếp phát hành. Mã trái phiếu BSECH2122001.
Lô trái phiếu này có kỳ hạn 12 tháng, lãi suất cố định 11%/năm. Trái phiếu này cũng đáo hạn vào 24/8/2022. Trái phiếu được phát hành nhằm tăng quy mô vốn hoạt động của tổ chức phát hành.
Tài sản đảm bảo cho lô trái phiếu này cũng là cổ phần trong CTCP Daeha và trong chính tổ chức phát hành; quyền sử dụng đất và/hoặc tài sản gắn liền trên đất của các khu/lô đất nằm tại quận trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh và các tài sản, quyền lợi có liên quan đến 2 nhóm tài sản trên.
Như vậy 2 đợt phát hành trái phiếu tổng giá trị gần 4.800 tỷ đồng này của Bông Sen Corp đều do Chứng khoán VPS thu xếp phát hành, tài sản đảm bảo do VPS và VPBank quản lý. Các tài sản đảm bảo cho 2 lô trái phiếu này đều giống nhau, và đều có sự xuất hiện của bất động sản liên quan công ty, cùng với cái tên Daeha.
Không chỉ 2 lô trái phiếu riêng lẻ tổng trị giá 4.800 tỷ đồng kể trên, trong tháng 10/2021 Bông Sen Corp còn phát hành riêng lẻ một lô trái phiếu tổng giá trị 4.800 tỷ đồng. Lô trái phiếu này hoàn tất phát hành vào tháng 1/2022. Trái phiếu có kỳ hạn 5 năm, đáo hạn vào 15/10/2026.
Đáng chú ý, đối với thông tin phát hành lô trái phiếu này, Bông sen Corp không công bố cụ thể liên quan đến tài sản đảm bảo, đến đơn vị tư vấn phát hành, đến trái chủ tham gia mua trái phiếu.
Khác với thông tin đăng ký trong thông báo phát hành các lô trái phiếu BSECH2122002 và BSECH2122001 tổng giá trị 4.800 tỷ đồng kể trên, thì thông tin về các giao dịch đảm bảo năm 2021 của Bông Sen Corp không ghi nhận các hợp đồng giao dịch đảm bảo. Thay vào đó là hợp đồng đảm bảo của lô trái phiếu năm 2019.
Mối quan hệ giữa Chứng khoán VPS và các đợt phát hành trái phiếu của Bông sen Corp, thậm chí cả Azura và nhóm doanh nghiệp liên quan Azura vẫn còn dài, nhà đầu tư vẫn còn có thể tìm kiếm thêm các thông tin hữu ích từ “vòng quay” này.
Chứng khoán VPS kinh doanh ra sao?
Năm 2021 vừa qua Chứng khoán VPS đã thực hiện tăng vốn lớn từ 3.500 tỷ đồng lên 5.700 tỷ đồng nhằm tăng quy mô hoạt động. Do vậy doanh thu hoạt động năm 2021 cũng gấp 2,5 lần năm trước đó, đạt hơn 9.500 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế tăng 58% lên 797 tỷ đồng.
Đóng góp chính vào lợi nhuận cả năm là hoạt động môi giới chứng khoán và tư vấn tài chính. Còn hoạt động đầu tư tài chính của công ty vẫn ghi lỗ, đặc biệt là lỗ từ đầu tư trái phiếu chưa niêm yết.
Bảng tổng hợp lãi/lỗ bán các tài sản tài chính của Chứng khoán VPS.
Cộng doanh thu hoạt động 6 tháng đầu năm 2022 vẫn đạt mức tăng trưởng trên 20% so với cùng kỳ, lên trên 4.700 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế tăng 29% lên mức 466 tỷ đồng.
Với lợi nhuận này, Chứng khoán VPS tiếp tục tạo ấn tượng trong danh sách những công ty chứng khoán có lợi nhuận lớn. Trước đó, 9 tháng đầu năm 2021, Chứng khoán VPS đứng thứ 8 trong danh sách những công ty chứng khoán có lợi nhuận lớn nhất.
Một cán bộ quản lý cũ của VPS diễn giải, lý do tỷ suất lợi nhuận/doanh thu của VPS đạt thấp là do công ty này phải nuôi một đội ngũ môi giới khổng lồ, lên tới cả ngàn nhân viên chính thức và hàng ngàn cộng tác viên khác suốt từ Bắc chí Nam.
Điều đáng nói là công ty này còn mạnh tay chi tới 80% hoa hồng môi giới cho nhân viên, mức cao nhất trên thị trường hiện nay, để thu hút và giữ chân các nhân viên này. Việc hi sinh lợi ích của công ty/cổ đông này đã làm cho phần phí giao dịch còn lại để đóng góp vào lợi nhuận của VPS không còn là bao.
Một lý do khác là VPS thường xuyên đưa ra các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng, chẳng hạn như miễn, giảm phí giao dịch trong thời gian dài cho những người mở mới tài khoản chứng khoán hay hạ lãi vay margin để giúp khách hàng gia tăng lợi nhuận.
Đã vậy, VPS còn đưa ra những chương trình marketing “có một không hai” trên thị trường, chẳng hạn như tổ chức giải đấu theo thể thức của thể thao điện tử là “Huyền thoại phái sinh - chứng trường rực lửa” với tổng giá trị giải thưởng lên tới hơn 3 tỷ đồng trong năm nay.
“Tất cả những điều này góp phần làm cho hiệu quả kinh doanh của VPS thấp hơn đáng kể so với những ‘ông lớn’ khác xếp sau VPS về thị phần môi giới”, vị nhân viên nói trên của VPS cho hay.
“Theo tôi, dường như những tên tuổi lớn như SSI, HSC hay VCSC đang làm điều đúng đắn khi họ tập trung mạnh vào việc thu hút và giữ chân những khách hàng lớn để mang lại hiệu quả kinh doanh cao, không hi sinh lợi ích của cổ đông bằng việc chi hoa hồng ở mức cao cho nhân viên môi giới. Rõ ràng cổ đông của VPS đang phải hi sinh lợi ích kinh tế của mình vì chiến lược mở rộng thị phần của lãnh đạo công ty”, vị này nói thêm.
Hồng Đăng (t/h)