Thị trường bán lẻ trong nước tiếp tục mở rộng, tạo thêm dư địa tiêu thụ cho hàng Việt. Tuy nhiên, để cơ hội tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại chuyển thành đơn hàng và hợp đồng ổn định, hoạt động kết nối cần đi xa hơn những cuộc gặp gỡ, giới thiệu sản phẩm đơn thuần.
Kết nối cung cầu cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế của nhà bán lẻ
Theo Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng năm 2026 ước đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước.
Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,7%. Riêng doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 4.981,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,3% tổng mức và tăng 12,9%. Quy mô thị trường ngày càng lớn tạo thêm cơ hội cho hàng Việt, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng kết nối giữa nhà sản xuất và các kênh phân phối hiện đại.
Thực tế, khoảng cách giữa doanh nghiệp sản xuất và nhà bán lẻ không chỉ nằm ở việc thiếu cơ hội gặp gỡ. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, chưa nắm rõ nhu cầu thu mua, tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp cũng như điều kiện thương mại của từng hệ thống. Trong khi đó, nhà bán lẻ cần nguồn hàng phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, có chất lượng ổn định và đáp ứng yêu cầu vận hành của mạng lưới phân phối.
Hàng hóa sản xuất trong nước hiện diện tại các quầy kệ siêu thị, tạo thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng thông qua hệ thống phân phối hiện đại.
Vì vậy, các chương trình kết nối cung cầu cần lấy nhu cầu thu mua làm điểm xuất phát. Thay vì chỉ tổ chức trưng bày sản phẩm hoặc tạo không gian giới thiệu năng lực, đơn vị tổ chức cần phối hợp với bộ phận thu mua của các hệ thống phân phối để xác định trước nhóm hàng cần tìm kiếm, tiêu chuẩn sản phẩm, quy cách đóng gói, sản lượng và điều kiện giao nhận.
Vietnam Foodexpo 2026 là một trong những hoạt động được kỳ vọng tạo thêm không gian kết nối theo hướng này. Triển lãm dự kiến diễn ra từ ngày 11-14/11/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP.HCM, quy tụ doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp thực phẩm, nông sản, thủy sản và các ngành liên quan.
Trong khuôn khổ sự kiện, Diễn đàn Chính sách Thương mại Trong nước năm 2026 với chủ đề “Kết nối chuỗi cung ứng thực phẩm với hệ thống bán lẻ trong nước” dự kiến tổ chức ngày 12/11, hướng tới tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm và các đơn vị phân phối.
Điểm đáng chú ý là hoạt động kết nối hướng tới giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn nhu cầu thu mua, tiêu chuẩn lựa chọn hàng hóa và điều kiện hợp tác của từng hệ thống. Tuy nhiên, hiệu quả chương trình không nên chỉ được đánh giá qua số lượng doanh nghiệp tham dự, gian hàng trưng bày hay cuộc gặp giao thương, mà cần tính đến số sản phẩm được đưa vào quy trình đánh giá, số doanh nghiệp phát sinh đơn hàng và khả năng duy trì hợp tác sau sự kiện.
Nhà bán lẻ đồng hành nâng chuẩn chất lượng và mở rộng đầu ra
Để tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, doanh nghiệp thực phẩm không chỉ phải tuân thủ quy định pháp luật mà còn cần đáp ứng những tiêu chuẩn riêng của từng nhà bán lẻ. Các yêu cầu thường tập trung vào hồ sơ pháp lý, quản lý chất lượng, điều kiện bảo quản và vận chuyển, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm, phụ gia thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Tại AEON Việt Nam, doanh nghiệp áp dụng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật riêng trong quá trình lựa chọn nhà cung cấp. Tháng 12/2025, AEON phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM tổ chức chương trình kết nối doanh nghiệp đưa hàng vào hệ thống siêu thị. Đến tháng 1/2026, hoạt động tương tự được triển khai tại Hà Nội, hướng tới hỗ trợ khoảng 160 doanh nghiệp miền Bắc tìm hiểu tiêu chuẩn bán lẻ hiện đại và hoàn thiện điều kiện chào hàng.
Trong khi đó, Saigon Co.op tăng cường kiểm soát chất lượng từ khâu lựa chọn nhà cung cấp. Theo thông tin doanh nghiệp công bố trong năm 2026, hệ thống thực hiện hơn 400 lượt đánh giá trực tiếp tại cơ sở sản xuất mỗi năm, kiểm nghiệm khoảng 26.000 mẫu tại phòng thí nghiệm nội bộ và hơn 2.800 mẫu tại các đơn vị kiểm nghiệm độc lập.
Các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, HACCP hoặc ISO được xem xét trong quá trình đánh giá tùy theo đặc điểm ngành hàng. Tháng 8/2026, Saigon Co.op phối hợp với Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm tươi sống, lựa chọn 5 sản phẩm của 5 nhà cung cấp để chuẩn hóa dữ liệu.
Saigon Co.op từng phối hợp với Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với nhóm thực phẩm tươi sống.
Với MM Mega Market, hoạt động giám sát chất lượng được triển khai xuyên suốt từ vùng nguyên liệu, trang trại, cơ sở sản xuất đến khâu thu mua, sơ chế, kho lạnh và vận chuyển. Tại hội thảo về an toàn thực phẩm tháng 7/2026, doanh nghiệp nhấn mạnh việc kiểm tra không chỉ dựa trên hồ sơ mà còn gắn với điều kiện sản xuất thực tế và khả năng duy trì chất lượng của nhà cung cấp.
Các hệ thống WinCommerce, Bách Hóa Xanh và Central Retail cũng tham gia chương trình hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa “Tick xanh trách nhiệm”. Theo cơ chế chương trình, nhà cung cấp tự nguyện cam kết về chất lượng, minh bạch thông tin sản phẩm và phối hợp kiểm tra, xử lý khi phát sinh vi phạm; đồng thời chịu hoạt động hậu kiểm định kỳ hoặc đột xuất.
Những ví dụ trên cho thấy nhà bán lẻ không chỉ đóng vai trò tiêu thụ mà còn tác động trực tiếp đến quá trình nâng chuẩn nguồn cung. Tuy nhiên, yêu cầu chất lượng ngày càng cao cũng có thể trở thành rào cản đối với doanh nghiệp nhỏ nếu thiếu hướng dẫn và hỗ trợ.
Do đó, bên cạnh việc công khai tiêu chí lựa chọn, nhà bán lẻ cần tăng cường tư vấn, hướng dẫn nhà cung cấp hoàn thiện hồ sơ, quy trình sản xuất và khả năng truy xuất. Cách tiếp cận này vừa giúp doanh nghiệp nâng năng lực, vừa tạo thêm nguồn cung nội địa đáp ứng yêu cầu của hệ thống.
Từ kết nối ngắn hạn đến chuỗi cung ứng bền vững
Để hoạt động kết nối mang lại hiệu quả thực chất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, nhà bán lẻ và doanh nghiệp sản xuất. Bộ Công Thương cùng các đơn vị xúc tiến thương mại có vai trò tạo môi trường kết nối, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận kênh phân phối. Các địa phương cần rà soát năng lực doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trên địa bàn để lựa chọn sản phẩm phù hợp, đồng thời hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực cung ứng.
Các hiệp hội ngành hàng có thể tập hợp nhu cầu của hội viên, cập nhật tiêu chí thu mua và phản ánh vướng mắc trong quá trình hợp tác. Về phía nhà bán lẻ, cần công khai nhóm hàng đang có nhu cầu, quy trình đánh giá, điều kiện thương mại và đầu mối tiếp nhận hồ sơ. Việc tổ chức các buổi làm việc trực tiếp với bộ phận thu mua sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ khả năng đáp ứng của mình và điều chỉnh phương án sản xuất phù hợp.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cần chủ động xác định sản lượng có thể cung ứng, khả năng duy trì chất lượng, mức giá, thời gian giao hàng và phương án xử lý khi phát sinh vấn đề. Với những đơn vị chưa đủ năng lực đáp ứng đơn hàng lớn, liên kết với hợp tác xã hoặc các cơ sở cùng ngành hàng để tập hợp sản lượng, thống nhất quy trình kiểm soát chất lượng và chia sẻ chi phí logistics là hướng cần được khuyến khích.
Central Retail Việt Nam từng phối hợp với Sở Công Thương Đồng Nai tổ chức chương trình kết nối doanh nghiệp tại GO! Đồng Nai.
Một số hoạt động kết nối tại địa phương cho thấy cách tiếp cận trực tiếp giữa doanh nghiệp và bộ phận thu mua có thể tạo điều kiện để hàng hóa tiếp cận hệ thống phân phối. Chẳng hạn, chương trình do Central Retail Việt Nam phối hợp với Sở Công Thương Đồng Nai tổ chức tại GO! Đồng Nai hồi cuối tháng 10 vừa qua đã tạo cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất làm việc với bộ phận thu mua, tìm hiểu điều kiện sản phẩm và quy trình đưa hàng vào hệ thống.
Quan trọng hơn, hoạt động xúc tiến cần có quy trình theo dõi sau kết nối, từ khảo sát nhu cầu, lựa chọn nhà cung cấp, tư vấn hoàn thiện sản phẩm đến thử nghiệm và đánh giá kết quả tiêu thụ. Hiệu quả không nên chỉ tính bằng số cuộc gặp hay biên bản ghi nhớ, mà cần đo lường qua số doanh nghiệp phát sinh đơn hàng, số sản phẩm được đưa lên kệ, giá trị hàng hóa tiêu thụ và tỷ lệ duy trì hợp tác sau giai đoạn thử nghiệm.
Vietnam Foodexpo 2026 cùng các chương trình kết nối cung cầu tại địa phương có thể tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam tiếp cận nhà phân phối. Tuy nhiên, triển lãm hay hội nghị chỉ là điểm khởi đầu. Để hàng Việt có đầu ra ổn định, cần cơ chế kết nối liên tục, trong đó nhu cầu của nhà bán lẻ được chuyển thành thông tin cụ thể, doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng lực và kết quả hợp tác được theo dõi sau mỗi chương trình.
Khi mối liên kết giữa nhà sản xuất và nhà phân phối được xây dựng trên cơ sở lợi ích thương mại, chất lượng và khả năng cung ứng lâu dài, hoạt động xúc tiến mới thực sự trở thành động lực mở rộng thị trường cho hàng Việt, thay vì chỉ tạo ra những cơ hội tiếp xúc mang tính thời điểm.
Đinh Toàn