Trong bối cảnh giá nguyên liệu, logistics và nhân công liên tục gia tăng, chi phí đầu vào của ngành bán lẻ Việt Nam đang chịu áp lực lớn, tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trao đổi với phóng viên Thương Trường, ông Giang Tuấn Anh – Giám đốc Công ty TNHH Thanh Huyền Sa Đéc, đồng thời là Giám đốc Chi nhánh của Công ty Cổ phần OCOPMART tại Đồng Tháp cho rằng, đây là xu hướng dài hạn, buộc doanh nghiệp bán lẻ phải chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng và mô hình vận hành để thích ứng.
PV: Thưa ông, ông đánh giá thế nào về diễn biến chi phí đầu vào của ngành bán lẻ trong thời gian gần đây?
Ông Giang Tuấn Anh: Trong khoảng 1–2 năm trở lại đây, chi phí đầu vào của ngành bán lẻ đã tăng khá mạnh, bình quân từ 15–25% so với trước dịch. Mức tăng này tập trung chủ yếu ở ba nhóm chi phí lớn là nguyên vật liệu, logistics và nhân công.
Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ giá nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là thực phẩm, bao bì nhựa, giấy – những yếu tố chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp bán lẻ. Bên cạnh đó, chi phí logistics tăng do giá nhiên liệu biến động và tình trạng thiếu hụt container kéo dài. Ngoài ra, việc điều chỉnh lương tối thiểu và yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị) cũng khiến chi phí vận hành gia tăng.
Ông Giang Tuấn Anh – Giám đốc Công ty TNHH Thanh Huyền Sa Đéc, đồng thời Giám đốc Chi nhánh của Công ty Cổ phần OCOPMART tại Đồng Tháp.
PV: So với giai đoạn trước Covid-19, mức chi phí hiện nay có gì khác biệt?
Ông Giang Tuấn Anh: Nếu so với giai đoạn 2018–2019, mặt bằng chi phí hiện nay cao hơn khoảng 20–30%. Đáng lưu ý, đây không còn là biến động mang tính ngắn hạn mà đã trở thành xu hướng dài hạn.
Nguyên nhân đến từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, các chính sách bảo hộ thương mại, kiểm soát phát thải carbon, cũng như chi phí đầu tư cho chuyển đổi số và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Những yếu tố này khiến chi phí vận hành của doanh nghiệp bán lẻ khó có khả năng quay về mức trước dịch.
PV: Theo ông, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất của chuỗi cung ứng hiện nay?
Ông Giang Tuấn Anh: Thứ nhất là nguồn cung nguyên liệu chưa thực sự ổn định, đặc biệt đối với các mặt hàng phụ thuộc vào nhập khẩu. Thứ hai là chi phí logistics cao, do doanh nghiệp bán lẻ vẫn phụ thuộc nhiều vào vận tải biển quốc tế.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động thời vụ tại các trung tâm phân phối cũng gây áp lực lớn. Một điểm nghẽn khác là khả năng dự báo nhu cầu thị trường còn hạn chế, dẫn đến tồn kho hoặc thiếu hàng cục bộ, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả kinh doanh.
PV: Áp lực chi phí đã tác động thế nào đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bán lẻ?
Ông Giang Tuấn Anh: Áp lực chi phí khiến biên lợi nhuận gộp của nhiều doanh nghiệp bán lẻ giảm từ 2–5 điểm phần trăm. Trong đó, nhóm doanh nghiệp bán lẻ hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) chịu tác động rõ nét hơn do đặc thù sản phẩm thiết yếu và dư địa tăng giá bán rất hạn chế.
Trước thực tế này, nhiều doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa nhà cung cấp, kiểm soát chặt tồn kho và tối ưu chi phí vận hành để hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.
PV: Các doanh nghiệp đang điều chỉnh giá bán như thế nào để cân bằng chi phí và sức mua?
Ông Giang Tuấn Anh: Việc điều chỉnh giá được thực hiện theo hướng có chọn lọc, ưu tiên nhóm sản phẩm cao cấp hoặc ít nhạy cảm với giá. Ngoài ra, một số doanh nghiệp áp dụng tăng giá gián tiếp thông qua thay đổi bao bì, giảm khối lượng hoặc xây dựng các gói sản phẩm combo.
Song song đó, các chương trình khuyến mãi, ưu đãi cho khách hàng thành viên được đẩy mạnh nhằm giữ chân người tiêu dùng, thay vì tăng giá trực diện trên diện rộng.
PV: Ông đánh giá thế nào về sức mua của thị trường hiện nay?
Ông Giang Tuấn Anh: Sức mua đang có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa thực sự ổn định, nhất là ở nhóm người tiêu dùng có thu nhập trung bình và thấp. Người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn, ưu tiên giá trị sử dụng và trải nghiệm mua sắm, đồng thời ít chấp nhận các đợt tăng giá trực tiếp.
Với nhóm hàng thiết yếu, dư địa tăng giá là rất hạn chế, buộc doanh nghiệp bán lẻ phải chia sẻ một phần chi phí để duy trì sức mua.
PV: Doanh nghiệp bán lẻ cần làm gì để kiểm soát chi phí trong bối cảnh hiện nay?
Ông Giang Tuấn Anh: Giải pháp then chốt là tự động hóa và tối ưu vận hành, thông qua các hệ thống POS, quản lý kho, CRM để giảm chi phí nhân sự và nâng cao hiệu quả quản trị.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tái cấu trúc chuỗi cung ứng, giảm trung gian, tăng mua trực tiếp từ nhà sản xuất, ưu tiên nguồn cung nội địa nhằm giảm rủi ro logistics. Việc đầu tư dữ liệu và ứng dụng AI trong dự báo nhu cầu cũng đang trở thành xu hướng tất yếu.
PV: Ông kỳ vọng gì từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với ngành bán lẻ?
Ông Giang Tuấn Anh: Chúng tôi kỳ vọng Nhà nước tiếp tục ổn định tỷ giá và giá xăng dầu để giảm áp lực logistics; đồng thời có chính sách ưu đãi thuế, tín dụng cho doanh nghiệp bán lẻ đẩy mạnh chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng logistics nội địa, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố cấp 2–3, cùng với hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng số, sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành bán lẻ nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Thiên An