Bối cảnh tăng trưởng kinh tế và tốc độ đô thị hoá nhanh đang thúc đẩy sự mở rộng tầng lớp trung lưu cũng như gia tăng thu nhập khả dụng từ tầng lớp này tại Việt Nam. Đây sẽ là cơ hội cho thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế, đặc biệt mở ra nhiều triển vọng cho lĩnh vực bán lẻ tiêu dùng.
Bán lẻ tiêu dùng lạc quan trước triển vọng thu nhập của tầng lớp trung lưu
Thu nhập khả dụng của tầng lớp trung lưu dự báo cao hơn vào năm 2027
Chia sẻ với Retail Asia mới đây, Giám đốc khối thị trường Việt Nam và Campuchia của KPMG, ông Tâm Trần, cho rằng: “tầng lớp trung lưu của Việt Nam được dự báo sẽ chứng kiến sự gia tăng thu nhập khả dụng, với 60% hộ gia đình dự kiến kiếm được trên 5.000 USD/năm vào năm 2027. Dự báo này xuất phát từ bối cảnh đô thị hóa và tăng trưởng kinh tế nhanh chóng”.
“Việt Nam đạt mốc dân số 100 triệu người vào năm 2023, trở thành quốc gia đông dân thứ ba ở Đông Nam Á, sau Indonesia và Philippines”, ông Trần giải thích. Dân số đang phát triển, chủ yếu tập trung ở các trung tâm đô thị, đã trở thành nhân tố then chốt cho sự phát triển của tầng lớp trung lưu.
Dữ liệu từ Tổng cục thống kê Việt Nam, cho thấy khoảng 40% dân số Việt Nam hiện sống ở các khu vực thành thị và tốc độ tăng trưởng hàng năm từ 2,5 đến 3%. Ông Tâm Trần nói thêm: “Sự chuyển đổi đô thị này không chỉ là sự thay đổi về nhân khẩu học mà còn là sự chuyển đổi về động lực thu nhập trên toàn quốc”.
Đáng chú ý, 67% dân số, tương đương 67 triệu người, đang trong độ tuổi lao động. Nhóm nhân khẩu học này được coi là xương sống của nền kinh tế đất nước, sở hữu sức mua đáng kể và quyền tự chủ trong việc ra quyết định về chi tiêu.
“Tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 5% đến 8% trong thập kỷ qua đã mang lại nhiều cơ hội việc làm hơn, nguồn thu nhập ổn định hơn và mức lương có thể cao hơn, tất cả đều thúc đẩy tăng trưởng thu nhập khả dụng”, ông Tâm Trần chia sẻ.
Khi tầng lớp trung lưu mở rộng, hành vi tiêu dùng của họ cũng thay đổi. Đặc biệt kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, xu hướng người tiêu dùng giảm mạnh chi tiêu hàng hoá không thiết yếu, và họ chuyển sang tiết kiệm và thận trọng tài chính hơn.
Tuy nhiên, khi đất nước thoát khỏi đại dịch và nền kinh tế bắt đầu phục hồi, đã có sự thay đổi đáng chú ý theo hướng tăng chi tiêu cho các trải nghiệm, chẳng hạn như đi ăn ngoài và du lịch, cùng với kỳ vọng về nhu cầu ngày càng tăng đối với các mặt hàng không thiết yếu như đồ gia dụng.
Theo ông Tâm Trần, “người tiêu dùng Việt Nam nằm trong số những người lạc quan nhất trên toàn cầu”. Tham khảo số liệu từ các nghiên cứu gần đây, cho thấy hơn 60% người tiêu dùng Việt Nam vẫn lạc quan về sự phục hồi kinh tế sau Covid-19. Bất chấp những bất ổn đang diễn ra trên thị trường do nhu cầu toàn cầu suy giảm, các vấn đề về thị trường tài chính và bất động sản cũng như căng thẳng địa chính trị, niềm tin của người tiêu dùng vẫn mạnh mẽ có khả năng thúc đẩy sự phục hồi kinh tế hơn nữa.
Triển vọng lạc quan của người tiêu dùng trái ngược với nỗi lo lạm phát, giá nhiên liệu tăng và lãi suất tăng đang khiến họ trở nên sáng suốt hơn trong lựa chọn mua sắm.
“Người tiêu dùng đang trở nên thận trọng hơn so với trước đại dịch và sự tăng trưởng của các mặt hàng không thiết yếu dự kiến sẽ diễn ra từ từ, tập trung nhiều hơn vào giá trị và trải nghiệm”, ông Tâm Trần nhận định.
Tầng lớp trung lưu tăng, thêm cơ hội cho chi tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế
Trong “Báo cáo thị trường tiêu dùng châu Á năm 2030” do HSBC công bố hồi năm ngoái, tổ chức này dụ báo, rằng tầng lớp trung lưu cao (nhóm người dân có thu nhập từ 50-110 USD/ngày) tại Việt Nam sẽ tăng trung bình 17%/năm trong giai đoạn 2021-2030.
Theo đó, quy mô dân số có thu nhập trên 20 USD/ngày của Việt Nam hiện đứng sau Indonesia và Thái Lan, tuy vậy, Việt Nam được dự báo sẽ sớm vượt Thái Lan.
Cụ thể, năm 2030 sẽ có khoảng 48 triệu người Việt Nam thu nhập trên 20 USD/ngày. Trong khi, con số này ở Thái Lan, Philippines và Malaysia lần lượt là 38 triệu người, 43 triệu người và 20 triệu người.
Cũng theo nghiên cứu của HSBC, tầng lớp trung lưu cao ở Việt Nam dự kiến tăng trung bình 17%/năm cho đến năm 2030. Nhờ tăng trưởng nhanh của dân số thu nhập trên 20 USD/ngày lẫn tầng lớp trung lưu cao, mức tăng trưởng chi tiêu của thị trường Việt Nam là gần 8%/năm trong thập kỷ hiện tại.
HSBC cho rằng khi thu nhập tăng lên, mọi người có nhu cầu mua sắm các mặt hàng khác nhau. Trong đó, chi tiêu cho nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và quần áo (nhu yếu phẩm) giảm. Trái lại, chi tiêu cho y tế, nghỉ ngơi và giải trí tăng lên.
Ở góc độ nghiên cứu, việc tầng lớp trung lưu đang phát triển sẽ mang lại nhiều lợi thế cho quốc gia. Theo nhà nghiên cứu Yusuf Amdani của tạp chí Forbes (Mỹ), trong lịch sử, tầng lớp trung lưu của một quốc gia đại diện cho sức khỏe kinh tế tổng thể của quốc gia đó. Phân khúc thu nhập trung bình đang phát triển thường báo hiệu mức độ giàu có và phúc lợi cao hơn, mở ra triển vọng tài chính vững mạnh cho đất nước.
Tầng lớp trung lưu đang phát triển giúp trình độ học vấn trung bình của quốc gia cao hơn. Theo ông Amdani, khi các gia đình thoát khỏi đói nghèo, viễn cảnh tương lai của họ sẽ thay đổi. Thay vì tập trung vào các nhu cầu hàng ngày như bữa ăn tiếp theo hoặc đi khám bác sĩ, họ có thể lập kế hoạch ngân sách và toan tính lâu dài hơn, có thể tiết kiệm tiền, ưu tiên việc học hành của con cái.
Vì vậy, nếu cha mẹ chỉ học đến tiểu học, họ có thể đặt mục tiêu cho con cái học trung học hoặc cao hơn là đại học. Khi trưởng thành, những người trẻ này sẽ đóng góp tốt hơn cho xã hội.
Tầng lớp trung lưu với mức lương cao hơn trong cộng đồng ngày càng lớn hơn có xu hướng tiêu dùng nhiều hơn. Quy mô thị trường tăng lên, dẫn đến doanh thu của các doanh nghiệp cao hơn. Sự phát triển này cũng thường được phản ánh qua cơ sở hạ tầng của xã hội, khi những con đường tốt hơn được xây dựng, những tòa nhà đổ nát được cải tạo bên cạnh những công trình mới.
Tầng lớp trung lưu gia tăng giúp thêm nhiều người có cơ hội tiếp cận việc học nghề hoặc các khóa đào tạo, được trả lương cao hơn, các công ty vì thế cũng phát triển các mô hình kinh doanh hiện đại, đa dạng hơn…
Minh Đức