Bánh Trung thu: Nỗi lo “muôn năm cũ” về an toàn thực phẩm

Bánh Trung thu là món ăn không thể thiếu trong dịp Rằm tháng 8. Nhưng năm nào cũng vậy, gần thời điểm Tết Trung thu, vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm đối với chất lượng bánh vẫn là nỗi lo mà người tiêu dùng đặc biệt quan tâm.

Đa dạng chủng loại…

Chỉ còn nửa tháng nữa là đến Tết Trung thu, thời điểm này thị trường bánh trung thu đã rất nhộn nhịp. Trong siêu thị, tại các cửa hàng bánh kẹo, ngoài vỉa hè, đường phố các công ty sản xuất bánh trung thu đã mở các gian hàng để phục vụ nhu cầu của người dân. Song hành cùng những lo lắng về chất lượng sản phẩm, về an toàn thực phẩm, về giá trị dinh dưỡng và nguồn gốc xuất xứ của mọi năm, năm nay, người tiêu dùng còn đau đầu để lựa chọn trước “ma trận” các hãng bánh, từ truyền thống đến hiện đại.

Ghi nhận tại các cửa hàng, bánh Trung thu năm nay có rất nhiều chủng loại, từ bánh nhập khẩu đến các hãng bánh truyền thống. Theo thống kê có khoảng trên 50 thương hiệu, hàng trăm chủng loại bánh khác nhau đang được bày bán trên thị trường. Một cửa hàng bánh gia truyền tại phố Lê Hồng Phong, Hà Đông (Hà Nội) ước tính sản lượng mùa Trung thu năm nay tăng 10-15%  so với năm 2018, sức mua tăng và mẫu mã, chủng loại cũng thay đổi nhiều.

Theo giới thiệu, trên thị trường hiện nay, bánh Trung thu được sản xuất từ 3 nguồn: bánh của các công ty (hãng), của các nhà sản xuất tư nhân (thủ công), của gia đình tự sản xuất (gọi là bánh home-made). Trước kia chỉ có bánh dẻo và bánh nướng nhân thập cẩm truyền thống, thì bây giờ các loại bánh rất đa dạng như: gà quay, lạp xưởng, bào ngư, nấm đông cô, hải sâm, trứng… đến các loại nhân thực vật như khoai môn, đậu xanh, hạt sen, sữa dừa, rau câu, hạt điều, mè… và một số bánh đặc biệt dùng cho những người phải ăn kiêng: tiểu đường, thừa cân béo phì,...

Song hành cùng các loại bánh được sản xuất trong nước, năm nay cũng có một lượng lớn các loại bánh nhập khẩu đang được tiêu thụ tại nước ta. Những hộp bánh đước trang trí bắt mắt, mẫu mã đẹp được giới thiệu nhập khẩu từ Trung Quốc, Malaysia,.. đang cạnh tranh với bánh Trung thu nội địa.

Khi được hỏi về sự lựa chọn các loại bánh, Chị Linh (Hà Đông, Hà Nội) cho biết: “Mọi năm không nhiều loại bánh như năm nay, nhưng mình vẫn chọn các loại bánh truyền thống. Vì theo mình, các loại bánh có các loại nhân mới, nhiều chất thì đi cùng với đó sẽ là lượng lớn hơn các chất phụ gia, chất bảo quản,… không tốt cho sức khỏe.”

… cũng đa dạng nỗi lo

Năm nay, từ khi bắt đầu vào mùa bánh Trung thu, hàng loạt các vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm đã bị lực lượng chức năng phát hiện. Đơn cử như ngày 7/8/2019, phòng cảnh sát môi trường phối hợp với phòng cảnh sát giao thông công an tỉnh Bắc Giang đã phát hiện ô tô mang biển kiểm soát 12B-00307 đang lưu thông trên quốc lộ 1A thuộc phường Dĩnh Kế, TP. Bắc Giang. Sau khi kiểm tra, đã lực lượng chức năng phát hiện xe ô tô vận chuyển khoảng 1 tấn bột làm bánh trung thu và các loại thực phẩm khác không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Tiếp đến, ngày 13-8, Phòng Cảnh sát môi trường Công an thành phố Hà Nội đã phối hợp với Đội Quản lý thị trường 17, Cục Quản lý thị trường Hà Nội thu giữ tại cửa hàng trong ngõ 84 Kim Ngưu (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) hơn 10.000 sản phẩm bánh kẹo các loại. Trong đó có các loại  bánh trung thu nhân trứng, bánh nướng, bánh khoai môn,… đều không có hóa đơn chứng từ, không qua kiểm soát chất lượng, được nhập lậu với giá rẻ từ nước ngoài.

Sau đó, ngày 26/8, Đội Quản lý Thị trường số 1, Cục Quản lý Thị trường Hà Nội phát hiện gần 6.000 sản phẩm bánh Trung thu, bánh trứng chảy,.. nhập lậu từ Trung Quốc . Ngày 29/8, Đội Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hạ Long (Quảng Ninh) kiểm tra  kho hàng ở tổ 3, khu 3, phường Yết Kiêu, phát hiện và thu giữ 3.042 sản phẩm bánh kẹo trôi nổi bán dịp Tết Trung thu. Các sản phẩm có ghi chữ nước ngoài nhưng chủ kho hàng không xuất trình được bất cứ giấy tờ liên quan đến chất lượng, nguồn gốc của sản phẩm.

Trong một thời gian ngắn, có đến vài chục nghìn sản phẩm bánh Trung thu có nguồn gốc nước ngoài bị bắt giữ do không có giấy tờ chứng minh kiểm định chất lượng, nguồn gốc  xuất xứ. Rõ ràng, mùa Trung thu năm nay, người dân nước ta không còn chỉ lo nỗi lo các cơ sở sản xuất mất vệ sinh mà còn đang đối mặt với nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ các mặt hàng bánh nhập lậu trái phép.

Ngoài bánh giá rẻ không rõ nguồn gốc tràn lan trên thị trường, nguyên liệu làm bánh cũng là vấn đề khó kiểm soát. Với nhiều cơ sở gia công thiếu chính quy, việc tập kết nguyên vật liệu khó bảo đảm tốt quy trình và chất lượng chế biến xử lý. Dễ dẫn đến nguyên liệu bị ẩm mốc, ôi thiu tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Cùng với đó, các nguyên liệu không rõ nguồn gốc như Công an tỉnh Bắc Giang đã bắt giữ, nhân bánh tập cẩm được chế biến từ thịt lợn ôi thiu, chưa qua kiểm dịch như lực lượng quản lý thị trường Hà Nội bắt giữ ngày 26/8,… cũng là một mối đe dọa sức khỏe người tiêu dùng cần được kiểm soát.

Cùng với nỗi lo về nguồn gốc bánh nhập khẩu, chất lượng nguyên liệu, người tiêu dùng vẫn đang quan ngại về vấn đề an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất bánh gia công. Trên địa bàn thủ đô Hà Nội hiện còn các địa phương sản xuất bánh Trung thu truyền thống như La Phù (Hoài Đức), Xuân Đỉnh (Bắc Từ Liêm),… cung cấp ra thị trường hàng vạn các sản phẩm mỗi dịp rằm tháng Tám. Việc kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở này là rất cần thiết để đảm bảo xức khỏe cho người tiêu dùng.

Để mỗi sản phẩm bánh Trung thu đến với các gia đình, trẻ nhỏ được an toàn, các đơn vị, cơ sở, cá nhân sản xuất cần có ý thức, trách nhiệm trong từng khâu nguyên liệu, sản xuất và bảo quản. Liên ngành chức năng y tế, công thương, quản lý thị trường… và chính quyền các địa phương cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc sản xuất, kinh doanh sản phẩm bánh Trung thu, nhất là trong ngăn chặn bánh nhập lậu, không rõ nguồn gốc, trôi nổi lưu hành trên thị trường. Đồng thời, kiểm tra chặt chẽ các cơ sở sản xuất, xử lý nghiêm minh với những cơ sở vi phạm để răn đe các cơ sở, đơn vị sản xuất khác. Cần công khai danh tính các cơ sở này để người tiêu dùng nhận biết.

Đinh Hiệu