Thẩm định nguồn trả nợ, đánh giá tài sản bảo đảm, kiểm tra sau cho vay và giám sát tài sản cho thuê là những nội dung được cơ quan thanh tra chỉ ra còn hạn chế tại một số chi nhánh thuộc hệ thống BIDV.
Các thông báo kết luận thanh tra đối với BIDV Chi nhánh Quảng Ninh, BIDV Chi nhánh Phú Yên, BIDV Chi nhánh Kon Tum và Công ty Cho thuê tài chính TNHH BIDV – Sumi Trust Chi nhánh TP.HCM cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được trong hoạt động kinh doanh, công tác thẩm định, quản lý tín dụng và kiểm soát rủi ro tại các đơn vị vẫn còn những điểm cần khắc phục.
Thẩm định nguồn trả nợ và kiểm tra sau cho vay còn hạn chế
Tại BIDV Chi nhánh Quảng Ninh, theo thông tin công bố của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 6 ngày 10/8/2026, kết luận thanh tra số 60/KL-TTNH ngày 31/7/2026 đã chỉ ra một số tồn tại trong hoạt động cấp tín dụng.
Cụ thể, trong thẩm định nguồn trả nợ từ hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh, chi nhánh chưa thu thập đầy đủ hồ sơ về doanh thu và chi phí thực tế. Đáng chú ý, một số khách hàng thuộc diện hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động và hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Đối với nguồn trả nợ từ hoạt động cho thuê bất động sản, hồ sơ thẩm định còn thiếu việc thu thập, đánh giá chứng từ nộp thuế theo quy định. Một số hồ sơ tín dụng của khách hàng cá nhân cũng chưa lưu hóa đơn tài chính theo yêu cầu. Ngoài ra, có khoản vay chưa thực hiện đầy đủ các quy định về điều kiện cấp tín dụng theo phê duyệt của chi nhánh hoặc Hội sở chính BIDV.
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (nguồn Internet)
Những hạn chế này cho thấy yêu cầu kiểm chứng khả năng trả nợ thực tế cần được đặt ở vị trí quan trọng trong quy trình cấp tín dụng. Doanh thu dự kiến, thu nhập từ hoạt động kinh doanh hay tiền cho thuê tài sản chỉ có thể trở thành căn cứ đánh giá khả năng trả nợ khi được chứng minh bằng hồ sơ phù hợp và phản ánh sát thực tế.
Tại BIDV Chi nhánh Phú Yên, kết luận thanh tra số 31/KL-TTNH được ban hành ngày 18/9/2026 cũng ghi nhận những tồn tại chủ yếu liên quan đến công tác thẩm định, xét duyệt cho vay, công tác giải ngân, sử dụng vốn và kiểm tra sau cho vay.
Theo thông báo của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 11, các tồn tại, hạn chế được nêu chủ yếu là lỗi tác nghiệp, tại thời điểm thanh tra chưa để lại hậu quả và phần lớn có thể khắc phục. Cơ quan thanh tra yêu cầu chi nhánh tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý theo quy định nội bộ đối với các tập thể, cá nhân liên quan.
Trong khi đó, tại BIDV Chi nhánh Kon Tum, thông báo kết luận thanh tra được Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 công bố ngày 30/7/2026, trên cơ sở kết luận số 219/KL-TTNH ngày 17/7/2026, ghi nhận một số hồ sơ tín dụng còn hạn chế trong khâu thẩm định và kiểm tra, giám sát vốn vay.
Một số hồ sơ liên quan đến tài sản bảo đảm chưa được định giá kịp thời, phù hợp với thời điểm định giá. Đặc biệt, cơ quan thanh tra cảnh báo một số khoản vay có dấu hiệu tiềm ẩn rủi ro khi khách hàng đồng thời vay vốn tại BIDV Kon Tum và nhiều tổ chức tín dụng khác, làm phát sinh nguy cơ trong quá trình sử dụng vốn và khả năng trả nợ.
Đối với các trường hợp này, việc đánh giá khách hàng không chỉ dừng ở tình trạng tài chính tại thời điểm phê duyệt khoản vay mà còn cần xem xét tổng nghĩa vụ nợ, dòng tiền trả nợ và mức độ phụ thuộc vào nguồn vốn vay từ nhiều tổ chức tín dụng.
Theo kết luận thanh tra đối với BIDV Chi nhánh Quảng Ninh, đến ngày 30/4/2026, nguồn vốn huy động của chi nhánh đạt 11.303 tỷ đồng, dư nợ cho vay đạt 13.429 tỷ đồng. Cơ quan thanh tra ghi nhận chi nhánh duy trì hoạt động ổn định, có kết quả kinh doanh có lãi hằng năm và tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,14% tổng dư nợ cho vay. Hoạt động tín dụng chủ yếu phục vụ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, khách hàng cá nhân trên địa bàn.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả này, chi nhánh còn chưa thực hiện đầy đủ chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tại Thông báo số 117/TB-NHNN ngày 10/4/2026 về giảm mặt bằng lãi suất huy động. Cho thấy, tỷ lệ nợ xấu thấp tại thời điểm thanh tra là một chỉ tiêu tích cực nhưng không thay thế yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy trình thẩm định, lưu trữ hồ sơ và điều kiện cấp tín dụng. Chất lượng tín dụng cần được đánh giá đồng thời qua khả năng thu hồi nợ, mức độ đầy đủ của hồ sơ và hiệu quả kiểm soát rủi ro trong toàn bộ vòng đời khoản vay.
Cho thuê tài chính: Cần tăng cường giám sát tài sản sau giải ngân
Không chỉ hoạt động cho vay tại các chi nhánh ngân hàng, lĩnh vực cho thuê tài chính cũng được cơ quan thanh tra chỉ ra những hạn chế cần khắc phục.
Theo thông báo ngày 16/9/2026 của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2, kết luận thanh tra số 97/KL-TTRA ngày 10/9/2026 đối với Công ty Cho thuê tài chính TNHH BIDV – Sumi Trust Chi nhánh TP.HCM ghi nhận các tồn tại trong thẩm định và quyết định cho thuê, cũng như kiểm tra, giám sát việc sử dụng tài sản cho thuê.
Đây là những khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng hoạt động cho thuê tài chính. Khác với khoản vay thông thường, tài sản cho thuê gắn với phương án sử dụng vốn và hoạt động sản xuất, kinh doanh của khách hàng. Vì vậy, việc thẩm định phương án thuê, đánh giá năng lực thực hiện nghĩa vụ thanh toán và theo dõi tình trạng sử dụng tài sản có vai trò quan trọng trong kiểm soát rủi ro.
Kết luận thanh tra xác định nguyên nhân khách quan xuất phát từ những biến động kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới và trong nước, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, cá nhân. Một số trường hợp phương án kinh doanh không triển khai được như dự tính, tác động đến tình hình tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ thuê tài chính.
Về nguyên nhân chủ quan, chi nhánh chưa chấp hành chặt chẽ các quy định về cho thuê, còn tồn tại, sai sót trong thẩm định cho thuê và kiểm tra, giám sát việc sử dụng tài sản cho thuê.
Cơ quan thanh tra kiến nghị Trụ sở chính và Chi nhánh TP.HCM chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại, sai sót; trong đó, kết luận nêu một khuyến nghị và hai kiến nghị đối với Trụ sở chính, cùng một khuyến nghị và bốn kiến nghị đối với chi nhánh.
Yêu cầu khắc phục và trách nhiệm kiểm soát rủi ro
Điểm chung đáng chú ý trong các thông báo kết luận thanh tra là yêu cầu các đơn vị rà soát, khắc phục những hạn chế trong quy trình nghiệp vụ, đồng thời làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan theo thẩm quyền và quy định nội bộ.
Tại BIDV Kon Tum, cơ quan thanh tra yêu cầu BIDV và chi nhánh thực hiện bảy nội dung kiến nghị nhằm khắc phục các hạn chế, thiếu sót, góp phần bảo đảm hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả. Đối với BIDV Phú Yên, yêu cầu tập trung vào việc kiểm điểm, xác định trách nhiệm và xử lý các tồn tại theo quy định nội bộ. Trong khi đó, BIDV Quảng Ninh phải thực hiện các kiến nghị liên quan đến cả huy động vốn và cấp tín dụng; Công ty Cho thuê tài chính BIDV – Sumi Trust Chi nhánh TP.HCM phải chấn chỉnh hoạt động thẩm định, quyết định cho thuê và giám sát tài sản.
Cần lưu ý rằng các kết luận được xem xét tại những đơn vị, phạm vi và thời kỳ thanh tra cụ thể. Những hạn chế được nêu không đồng nghĩa với việc toàn bộ hoạt động của các đơn vị đều không bảo đảm an toàn, cũng không đủ cơ sở để suy rộng thành sai phạm của toàn hệ thống BIDV. Riêng tại BIDV Kon Tum, thông báo nêu rõ quá trình thanh tra không phát sinh biện pháp xử lý vi phạm hành chính.
Từ các trường hợp trên, vấn đề đặt ra đối với quản trị tín dụng là nâng cao chất lượng thẩm định ngay từ đầu, xác minh thực chất nguồn trả nợ, định giá tài sản bảo đảm phù hợp với thời điểm, tăng cường kiểm tra sau giải ngân và theo dõi sát nghĩa vụ nợ của khách hàng. Với hoạt động cho thuê tài chính, việc giám sát tài sản và khả năng thực hiện phương án thuê cũng cần được duy trì xuyên suốt.
Đây là những yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro phát sinh, nâng cao chất lượng tài sản và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng trong bối cảnh doanh nghiệp và khách hàng cá nhân vẫn chịu tác động từ những biến động của môi trường kinh doanh.
Phượng Hòa