Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi cho dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 98/2020/TT-BTC hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán. Điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung hai loại hình quỹ mới gồm Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng và Quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ, nhằm đa dạng hóa sản phẩm đầu tư, mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế và tạo thêm lựa chọn an
Theo dự thảo, Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng sẽ được tổ chức theo mô hình quỹ đóng, được chào bán, huy động vốn rộng rãi từ nhà đầu tư đại chúng. Quy mô vốn của Quỹ đóng không bị biến động, tạo thuận lợi cho Quỹ đầu tư vào các trái phiếu hạ tầng có kỳ hạn trung và dài hạn. Chứng chỉ quỹ đóng được niêm yết, giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán, giúp nhà đầu tư có thể chuyển nhượng chứng chỉ quỹ khi cần thiết nhưng không ảnh đến quy mô vốn của Quỹ.
Ảnh minh họa
Dự thảo Thông tư đề xuất quy định danh mục tài sản được phép đầu tư của Quỹ bao gồm các loại trái phiếu doanh nghiệp được phát hành để phát triển hạ tầng. Ngoài ra, Quỹ sẽ được đầu tư vào các loại tài sản khác, trong đó bao gồm: công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, tiền gửi, công cụ thị trường tiền tệ, các loại chứng khoán khác, tương tự như các quỹ khác.
Theo tổ chức xếp hạng tín nhiệm VIS Rating, nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng của Việt Nam từ nay đến 2030 ước tính lên đến 245 tỷ USD. Vốn đầu tư công chỉ đáp ứng khoảng 70% số này, tương đương 176 tỷ USD.
"Trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn thiếu hụt và tín dụng ngân hàng gặp hạn chế trong hoạt động cấp vốn cho các dự án hạ tầng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp nổi lên như một kênh huy động vốn dài hạn. Để lấp đầy nhu cầu vốn cho hạ tầng, Việt Nam phải mở rộng và đổi mới thị trường trái phiếu doanh nghiệp, xây dựng lòng tin của nhà đầu tư vào một công cụ huy động vốn khả thi và dài hạn", nhóm chuyên gia VIS Rating nêu quan điểm.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đề xuất thành lập Quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ (Money Market Fund – MMF) theo mô hình quỹ mở; chào bán, huy động vốn rộng rãi từ nhà đầu tư đại chúng. Cơ chế giao dịch của nhà đầu tư vào quỹ mở linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của những nhà đầu tư mong muốn tối đa hóa nguồn tiền nhàn rỗi trong ngắn hạn.
Danh mục tài sản được phép đầu tư của Quỹ bao gồm tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, chứng chỉ quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ khác.
Quỹ đầu tư tối thiểu 80% NAV vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ của Chính phủ và các tài sản có thu nhập cố định khác có thời gian đáo hạn còn lại từ 12 tháng trở xuống (trừ công cụ nợ của Chính phủ). Tỷ lệ 80% NAV được xây dựng trên sơ sở thông lệ quốc tế (Malaysia, Hồng Kông quy định quỹ MMF đầu tư tối thiểu 90% tổng giá trị tài sản ròng của quỹ vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ có thời gian đáo hạn còn lại từ 12 tháng trở xuống).
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết để đạt mục tiêu quốc gia, trở thành nước thu nhập cao, hiện đại vào năm 2045. Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng có thể giúp huy động vốn từ người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài để phát triển hạ tầng, phục vụ kinh tế - xã hội.
Việc đa dạng hóa sản phẩm cũng cần thiết để thúc đẩy sự phát triển của ngành quản lý quỹ, nâng cao tính chuyên nghiệp trên thị trường và bảo vệ nhà đầu tư. Hiện nay, các công ty quản lý quỹ còn thiếu sản phẩm quỹ đầu tư hoặc sản phẩm chưa phù hợp với nhu cầu, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Đây là nguyên nhân chính khiến nhà đầu tư cá nhân vẫn có xu hướng trực tiếp đầu tư, thay vì thông qua các định chế có năng lực chuyên môn và khả năng kiểm soát rủi ro.
Thống kê 10 tháng đầu năm 2025, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt gần 482.000 tỷ đồng, trong đó khối ngân hàng chiếm 69%, còn doanh nghiệp bất động sản và hạ tầng chỉ chiếm 23%. Việc hình thành các quỹ đầu tư hạ tầng và quỹ tiền tệ được kỳ vọng sẽ mở rộng kênh đầu tư gián tiếp, giúp dòng vốn xã hội được phân bổ hiệu quả và bền vững hơn.
Các chuyên gia đánh giá, nếu được ban hành, Thông tư sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC sẽ tạo hành lang pháp lý hoàn chỉnh cho hai sản phẩm quỹ mới, đồng thời đưa thị trường quản lý quỹ Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Trong bối cảnh thị trường trái phiếu đang phục hồi và nhu cầu đầu tư hạ tầng tăng mạnh, đây có thể trở thành bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển thị trường vốn và tài chính Việt Nam giai đoạn tới.
Trung Anh