Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu đánh thuế bất động sản thứ hai

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, Bộ Tài chính hoàn toàn đồng tình với đề xuất đánh thuế người có nhiều bất động sản để tránh đầu cơ, đảm bảo thị trường phát triển minh bạch, ổn định.

Bộ Tài chính đồng tình với việc đánh thuế bất động sản thứ hai

Cách đây chưa lâu, trong Công văn 5333/BXD-QLN gửi Văn phòng Chính phủ báo cáo tình hình giá bất động sản, Bộ Xây dựng cũng đề xuất đánh thuế người sở hữu nhiều nhà đất.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh giá nhà đất, chung cư liên tục tăng mạnh trong năm 2024, đặc biệt tại Hà Nội. Giá nhà đất, chung cư qua tay nhiều cò đất bị đẩy lên hàng trăm triệu đồng hay những chiêu trò đấu giá đất rồi bỏ ​cọc khiến dư luận bức xúc.

Trong cuộc họp báo thường kỳ quý III/2024, ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Tài chính, cho biết Bộ Tài chính hoàn toàn đồng tình với đề xuất đánh thuế với người sở hữu nhiều nhà, đất của Bộ Xây dựng. 

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng khẳng định rằng, mục tiêu hạn chế tình trạng đầu cơ và ổn định thị trường sẽ khó lòng được thực hiện, nếu chỉ dựa vào chính sách thuế. Thay vào đó, hệ thống chính sách cần có sự đồng bộ giữa các quy định về đất đai, quy hoạch…

Theo TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), hiện hệ thống pháp luật chưa có chế tài kiểm soát, ngăn chặn hoạt động đầu cơ, găm đất nhằm đẩy giá. Trong khi tình trạng mua bán, sang tay không được kiểm soát là nguyên nhân chính dẫn đến "sốt đất" tại nhiều địa phương. 

Theo đề xuất của VARS, chính sách thuế bất động sản cần được áp cho hai đối tượng, gồm người mua căn nhà thứ hai trở lên và chủ sở hữu bỏ hoang dự án. Mức thuế sẽ tăng dần với giao dịch mà người bán có thời gian sở hữu ngắn.

Chẳng hạn tại Singapore, mức áp thuế sẽ lên tới 16% khi người chủ bán lại căn nhà ngay trong năm đầu tiên sở hữu. Mức thuế sẽ giảm về 12% nếu chủ nhà bán căn hộ vào năm thứ 2 và năm thứ 3 là 8%. Đến năm thứ 4, chủ nhà sẽ không phải chịu thuế khi giao dịch. 

Về phía người mua, từ tháng 4/2023, quốc đảo này đã nâng thuế khi mua bất động sản thứ hai lên thành 20%, từ mức 17%; căn thứ 3 là 30%, từ mức cũ là 25%.

Bên cạnh đó, VARS cũng đề nghị, trường hợp chủ sở hữu không xây dựng dự án sau khi nhận đất cũng phải chịu thuế bỏ hoang bất động sản. Đây là chính sách đang được Hàn Quốc áp dụng. Hiện mức thuế suất đang là 5% và sẽ tăng dần theo số năm mà bất động sản bị bỏ hoang. 

Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, việc ban hành chính sách về thuế tài sản, thuế bất động sản là công việc cấp bách. Thậm chí, ông còn khẳng định, nếu chỉ trông cậy vào Luật Đất đai, việc điều tiết, kiểm soát giá đất là không thể.

“Tôi đề xuất Chính phủ cần sớm khởi động lại dự án Luật Thuế bất động sản để điều tiết thị trường. Khi có cơ chế này, giá đất sẽ tăng giảm theo đúng thị trường”, ông Hiếu nhấn mạnh. 

Ngoài ra, ông Hiếu cũng đã đề cập lại Nghị quyết 18-NQ/TW. Trong đó yêu cầu bên cạnh Luật Đất đai, Nhà nước phải có các chính sách thuế để điều chỉnh hành vi sử dụng nhiều đất, hành vi để đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng…

“Nếu Chính phủ không sớm khởi động lại việc nghiên cứu, xây dựng chính sách về thuế thì không thể xử lý toàn diện các vấn đề về thị trường đất đai, thị trường bất động sản”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Nên áp dụng cùng lúc nhiều giải pháp 

Theo một luật sư chuyên tư vấn chính sách pháp luật doanh nghiệp, bất động sản và tài chính, đề xuất đánh thuế bất động sản thứ hai không phải là ý tưởng mới, đây là câu chuyện đã được bàn bạc và trao đổi nhiều năm để ngăn ngừa tình trạng đầu cơ bất động sản, ngăn ngừa lãng phí tài nguyên đất. Tán đồng đề xuất này song vị luật sư này cho rằng vấn đề quản lý và minh bạch thông tin phải được làm thật sự tốt mới có thể thực hiện việc đánh thuế đối với bất động sản thứ hai.

Bên cạnh đó, để ngăn chặn tình trạng lướt sóng, thổi giá, đẩy giá đối với bất động sản, việc xử lý hành vi trốn thuế khi bán bất động sản hai giá (giá đóng thuế và giá thị trường) cần triển khai mạnh mẽ hơn. Khi các cơ quan chức năng quản lý tốt việc xác định số tiền nộp thuế, lệ phí của các bên mua bán, lợi nhuận từ hoạt động đầu cơ lướt sóng bất động sản sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ.

Việc nghiên cứu thuế thu nhập cá nhân lũy tiến tỷ lệ nghịch với thời gian sở hữu bất động sản cũng cần tính đến. Tức là, với bất động sản sở hữu trong khoảng thời gian trên 10 năm, mức thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng là 1% giá trị chuyển nhượng. Khi số năm sở hữu giảm xuống thì tăng thêm 0,2% giá trị chuyển nhượng.

Còn hoạt động lướt sóng với thời hạn dưới 1 năm phải nộp thuế thu nhập cá nhân đến 3% giá trị chuyển nhượng. Khi đó, ngân sách nhà nước được gia tăng, đồng thời, ngăn chặn tình trạng lướt sóng, thổi giá, đẩy giá đối với bất động sản.

Một số quốc gia áp dụng thuế đối với lợi nhuận thu được từ giao dịch bất động sản phù hợp với tần suất giao dịch, thời gian mua, bán lại bất động sản. 

Cụ thể, Đức có hai sắc thuế chính để hạn chế đầu cơ bất động sản là thuế chuyển nhượng bất động sản và thuế thu nhập. Theo đó, thuế thu nhập từ bất động sản áp dụng mức thuế suất từ 14-42%.

Theo quy định tại quốc gia này, cá nhân mua bán bất động sản sẽ được miễn thuế thu nhập khi bất động sản được sở hữu trên 10 năm hoặc bất động sản không được xem là tài sản với mục đích kinh doanh. Tức là nếu cá nhân sở hữu bất động sản này có hoạt động giao dịch bán bất động sản 3 lần trong vòng 5 năm thì tài sản được cá nhân này sở hữu là bất động sản kinh doanh.

Còn tại Mỹ, chính sách chống đầu cơ bất động sản tùy thuộc vào luật pháp riêng tại từng tiểu bang.

Thuế suất thuế chuyển nhượng ở mức 22% nếu bán trong thời gian từ 1-2 năm, ở mức 20% nếu bán trong thời gian từ 2-3 năm; ở mức 18% nếu bán trong thời gian 3-4 năm và đến mức 14% nếu bất động sản được chuyển giao cho người khác từ 4-5 năm kể từ khi mua.

Tại Singapore, đất mua đi, bán lại trong năm đầu tiên bị đánh thuế 100% trên giá trị chênh lệch mua, bán; sau 2 năm thì mức thuế suất là 50%; sau 3 năm là 25%...

Hồng Quang