“Đó vẫn là một bối cảnh đầy thách thức”, ông Guillaume Menuet, trưởng bộ phận kinh tế và chiến lược đầu tư của Citi Private Bank tại châu Âu, Trung Đông và Châu Phi chia sẻ với phóng viên CNN.
Nhóm của ông Menuet dự đoán thế giới sẽ trải qua thời kỳ tăng trưởng kinh tế chậm nhất trong 40 năm qua, ngoại trừ năm 2020 và cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2008. Ngay cả khi suy thoái toàn cầu được ngăn chặn, nhiều quốc gia vẫn có thể phải chịu đựng suy thoái kèm theo tỷ lệ thất nghiệp gia tăng nghiêm trọng, mặc dù các nhà kinh tế không thống nhất về mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài là bao lâu.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 10 cho biết: “Điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến và đối với nhiều người, năm 2023 sẽ giống như một cuộc suy thoái”, đồng thời tổ chức này cũng lưu ý rằng sự suy giảm “sẽ diễn ra trên diện rộng” và có thể “mở lại những vết thương kinh tế mới chỉ được chữa lành một phần sau đại dịch”.
IMF đã dự báo rằng tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm xuống 2,7% vào năm 2023. Nếu không tính cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và giai đoạn tồi tệ nhất của đại dịch, thì đó sẽ là năm yếu nhất của nền kinh tế thế giới kể từ năm 2001. Sau dự báo trên, vào tháng 11, IMF tiếp tục cảnh báo triển vọng thậm chí còn trở nên “u ám hơn”.
Điều gì có thể khiến kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái? (Hình minh họa. Ảnh: Shutterstock
Liệu một cuộc suy thoái toàn cầu có thành hiện thực hay không? Điều này theo các nhà phân tích kinh tế, tất cả có thể phụ thuộc vào ba yếu tố, gồm: các ngân hàng trung ương sẽ làm gì tiếp theo, hậu quả của việc Trung Quốc mới mở cửa trở lại và giá năng lượng. Đây là cách mỗi biến số này có thể quyết định 12 tháng tới của năm 2023.
Các ngân hàng trung ương nói gì?
IMF đã gọi lạm phát là “mối đe dọa trực tiếp nhất đối với sự thịnh vượng hiện tại và tương lai”. Và trong khi nó bắt đầu giảm ở Hoa Kỳ và châu Âu khi giá năng lượng giảm và lãi suất cao hơn hỗ trợ nền kinh tế, các ngân hàng trung ương đã nói rõ rằng họ không có ý định sớm ngừng tăng giá, ngay cả khi họ cảm thấy thoải mái hơn với mức tăng nhỏ hơn.
“Chúng tôi không xoay trục”, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde cho biết vào đầu tháng 12, và khẳng định: “Chúng tôi không dao động”.
Các nhân viên ngân hàng trung ương đang hoạt động trên cơ sở từng cuộc họp khi họ phân tích dữ liệu mới nhất. Họ đã nhấn mạnh rằng họ không biết họ sẽ cần tăng lãi suất cao đến mức nào, hoặc họ sẽ cần giữ lãi suất ở mức đó trong bao lâu để đưa lạm phát trở lại gần 2% và giữ nó ở đó. Nếu giá tiếp tục tăng nhiều hơn mức họ muốn, các ngân hàng trung ương có thể sẽ mạnh tay hơn so với kế hoạch, gây thêm áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell cho biết sau cuộc họp tháng 12 của ngân hàng trung ương: “Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi sẽ phải duy trì lập trường chính sách hạn chế trong một thời gian”.
Chính sách Covid của Trung Quốc tác động ra sao?
Trong gần ba năm, chính phủ Trung Quốc đã hạn chế sự lây lan của Covid-19 bằng cách sử dụng các biện pháp cách ly tập trung, xét nghiệm hàng loạt và truy vết tiếp xúc nghiêm ngặt. Bây giờ, sau các cuộc biểu tình trên khắp đất nước chống lại các hạn chế nghiêm ngặt, nước này đã đột ngột hủy bỏ các biện pháp giãn cách.
Việc nền kinh tế lớn thứ hai thế giới mở cửa trở lại có thể thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng nó cũng mang lại rủi ro.
Chia sẻ với hãng tin CNN, ông Bruce Kasman, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế và chính sách tại JPMorgan Chase, cho biết: “Tình trạng suy thoái hiện tại của Trung Quốc cho thấy tiềm năng phục hồi là rất lớn. Tuy nhiên, kinh nghiệm gần đây cũng cho thấy rằng những thất bại đáng kể thường xảy ra khi mở cửa quá sớm và hệ thống chăm sóc sức khỏe bị quá tải”.
Một làn sóng lây nhiễm coronavirus hiện đang càn quét Trung Quốc, nhưng cho đến nay, Bắc Kinh đang đẩy mạnh các kế hoạch nới lỏng các quy tắc của mình. Mới đây, họ tuyên bố bỏ các yêu cầu kiểm dịch đối với khách quốc tế bắt đầu từ đầu tháng 1 trong một bước quan trọng hướng tới việc mở lại biên giới.
Trong khi đó, các quốc gia khác đang đưa ra các hạn chế đối với khách du lịch từ Trung Quốc, vì lo ngại sự phát triển của các biến thể mới.
Giá năng lượng sẽ tiếp tục biến động
Cuộc chiến của Tổng thống Nga Vladimir Putin ở Ukraine tiếp tục làm tăng thêm sự không chắc chắn cho các dự báo, đặc biệt là đối với các quốc gia ở châu Âu, những nước đang từ bỏ năng lượng của Nga, nhưng vẫn có thể phải đối mặt với sự thiếu hụt.
Một báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy châu Âu có thể đối mặt với tình trạng thiếu khí đốt tự nhiên vào năm 2023 nếu Nga cắt toàn bộ hoạt động xuất khẩu khí đốt sang khu vực này và thời tiết trở nên lạnh hơn.
Một con bài hoang dã khác: Khả năng tăng vọt về nhu cầu năng lượng từ Trung Quốc khi nền kinh tế của nước này phục hồi trở lại.
Diane Swonk, nhà kinh tế trưởng tại KPMG cho biết: “Chúng liên kết với nhau. “Một trong những lý do khiến giá năng lượng thấp hơn là vì Trung Quốc yếu một cách bất thường”.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế cho biết vòng dự báo kinh tế mới nhất của họ có thể yêu cầu sửa đổi nếu tình trạng thiếu nguồn cung cấp năng lượng đẩy giá lên cao hơn, hoặc nếu các chính phủ ở châu Âu cần thực thi phân phối để giảm nhu cầu khí đốt và điện trong mùa đông này và cho năm tới.
Thái Đạt (dịch)