Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn cho biết, trải qua gần 30 năm hoạt động, thực tế các hành vi vi phạm trong lĩnh vực KTNN có xu hướng gia tăng và mang tính đặc thù nhưng đến nay còn thiếu các quy định về chế tài cụ thể để bảo đảm thi hành, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm.
Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước.
Còn thiếu các quy định về chế tài cụ thể trong xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực KTNN
Mở đầu phiên họp thứ 20 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng nay (13/2), Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước.
Báo cáo (tóm tắt) về Dự án Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước, Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh về sự cần thiết ban hành Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước. Bằng quy định tại các luật, Quốc hội đã cho phép Kiểm toán nhà nước được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước; đồng thời, giao UBTVQH ban hành Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KTNN.
Về cơ sở thực tiễn, Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn cho biết, trải qua gần 30 năm hoạt động, thực tế các hành vi vi phạm trong lĩnh vực KTNN có xu hướng gia tăng và mang tính đặc thù nhưng đến nay còn thiếu các quy định về chế tài cụ thể để bảo đảm thi hành, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm. Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của KTNN, tính nghiêm minh của Luật KTNN.
Về tính đặc thù trong hoạt động của Kiểm toán nhà nước, Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn cho rằng, việc phân định hành vi vi phạm nào là hành vi phát sinh từ công vụ, nhiệm vụ được giao của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước và các cơ quan nhà nước để từ đó loại trừ đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm tính khả thi của Pháp lệnh trong thực tiễn là điều quan trọng và cần thiết.
Ngày 10/01/2023, Ủy ban Pháp luật đã gửi dự thảo Pháp lệnh lấy ý kiến của Viện Nghiên cứu lập pháp. Sau khi Viện nghiên cứu lập pháp có ý kiến về dự thảo Pháp lệnh, Ủy ban Pháp luật, KTNN và các cơ quan có liên quan đã nghiên cứu và thống nhất về các nội dung tiếp thu, giải trình (cuộc họp ngày 31/01/2023).
Đến nay, dự thảo Pháp lệnh trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua đã được các cơ quan thống nhất cao về bố cục và nội dung.
Theo Tổng Kiểm toán Nhà nước, mục đích của việc ban hành Pháp lệnh nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về KTNN; tạo cơ sở pháp lý cho việc xử phạt hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực KTNN; nâng cao hiệu lực hoạt động kiểm toán của KTNN và tính nghiêm minh của pháp luật.
Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn cho rằng, đây là lần đầu tiên xây dựng văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực KTNN nên chỉ quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm đã rõ, xảy ra thường xuyên và mang tính phổ biến để bảo đảm tính khả thi của Pháp lệnh.
Đến nay, dự thảo Pháp lệnh trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua đã được các cơ quan thống nhất cao về bố cục và nội dung.
Tổng Kiểm toán Nhà nước Ngô Văn Tuấn cũng đề cập một số nội dung cơ bản của dự thảo Pháp lệnh như về đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính, về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực KTNN; về hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, về các hành vi vi phạm hành chính; hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả cụ thể trong lĩnh vực KTNN; về thẩm quyền lập biên bản VPHC; thẩm quyền xử phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả; về khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước.
Nhiều băn khoăn về mức phạt tiền
Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Lê Thị Nga đánh giá cao sự phối hợp giữa Ủy ban Pháp luật và Kiểm toán Nhà nước, về cơ bản dự thảo Pháp lệnh có thể thông qua được.
Bên cạnh đó, Ủy ban Tư pháp cũng đã có báo cáo tham gia thẩm tra và cơ bản cũng đã được tiếp thu. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp bày tỏ băn khoăn về quy định liên quan tới các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước tại Điều 9 và Điều 10 dự thảo pháp lệnh. Dự thảo pháp lệnh cơ bản đã đầy đủ về các hành vi vi phạm hành chính so với Luật Kiểm toán nhà nước. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ thêm hai hành vi trong dự thảo pháp lệnh...
Theo đó, tại khoản 3 Điều 9 quy định phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu về hành vi không cung cấp thông tin, tài liệu. Khoản 4 Điều 9 quy định xử phạt 30 triệu đến 50 triệu về hành vi từ chối cung cấp thông tin, tài liệu. Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp cho rằng cần quy định rõ ràng hơn như nào là không cung cấp thông tin, tài liệu và thế nào là từ chối cung cấp thông tin, tài liệu.
Hiện nay, hành vi không cung cấp thông tin, tài liệu bị phạt 20 triệu đến 30 triệu, trong khi từ chối cung cấp thông tin, tài liệu bị xử phạt 30 triệu đến 50 triệu. Chủ nhiệm Lê Thị Nga đề nghị giải thích rõ vì sao hành vi từ chối bị xử phạt nặng hơn hành vi không cung cấp thông tin, tài liệu.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 10 quy định phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đối với hành vi không trả lời và giải trình các vấn đề theo yêu cầu. Khoản 4 quy định phạt tiền 30 triệu đến 50 triệu đối với hành vi từ chối trả lời và giải trình các vấn đề theo yêu cầu.
Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp cho rằng quy định này chưa rõ ràng, chưa rõ khi nào là không trả lời và khi nào là từ chối trả lời. Đồng thời đề nghị làm rõ lý do tại sao lại phạt hành vi không trả lời nhẹ hơn hành vi từ chối trả lời.
Phát biểu ý kiến tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường bày tỏ cơ bản tán thành với các nội dung trong Báo cáo thẩm tra về dự án Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước của Ủy ban Pháp luật. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường cũng cho biết, để hoàn thiện dự án Pháp lệnh này, cơ quan soạn thảo cũng cần tính toán, sung một số nội dung…
Liên quan đến Điều 13 quy định về hành vi che giấu hành vi vi phạm pháp luật về tài chính công, tài sản công, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động kiểm toán, kết quả kiểm toán, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường cho biết, dự thảo Pháp lệnh đang quy định phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi che giấu hành vi vi phạm pháp luật về tài chính công, tài sản công.
Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường cho rằng, nội hàm về tài chính công, tài sản công có phạm vi nó rất lớn. Trong khi biện pháp khắc phục dự thảo Pháp lệnh quy định là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động kiểm toán nhà nước quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này. Do vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường băn khoăn, nội dung này có nên quy định chi tiết hơn hay không? Có nên quy định cơ nào hướng dẫn thêm hay không?
Liên quan đến nội dung về hành vi vi phạm quy định về thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước tại Điều 14, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Phú Cường bày tỏ băn khoăn về các nội dung mức phạt tiền như quy định trong dự thảo Pháp lệnh, bởi có chỗ thì quá nhẹ, có chỗ lại quá nặng. Do vậy đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, nghiên cứu thêm.
Việc ban hành Pháp lệnh là rất cần thiết
Nêu ý kiến tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đánh giá cao công tác chuẩn bị của Kiểm toán Nhà nước và Ủy ban Pháp luật là cơ quan soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, việc ban hành Pháp lệnh đến nay là rất cần thiết để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán.
Chủ tịch Quốc hội cho biết thêm, Kiểm toán nhà nước sắp bước sang tuổi 30 nhưng đến này chưa có quy định về xử phát hành chính trong lĩnh vực này. Điều này cũng cho thấy đây là lĩnh vực khó và phức tạp.
Chủ tịch Quốc hội ghi nhận cơ bản nội dung dự thảo Pháp lệnh được quy định tương đối tốt. Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần tiếp tục nghiên cứu tiếp thu hoàn thiện để ban hành. Ban hành Pháp lệnh sớm được ngày nào thì có ý nghĩa với hoạt động kiểm toán nhà nước ngày đó, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Cho ý kiến về các nội dung cụ thể, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ hơn về phạm vi quy định xử phạt; làm rõ giữa xử phạt theo quy định của Pháp lệnh này với xử phạt theo quy định của Luật Xử phạt vi phạm hành chính.
Lưu ý về tính khả thi, phù hợp của các quy định, Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề nên chăng quy định về phạt vi phạm đối với những vấn đề đã có quy định của Tổng Kiểm toán Nhà nước, những nội dung nào cần Tổng Kiểm toán quy định cũng cần quy định ngay trong Pháp lệnh này để có căn cứ xử phạt. Do đó phải rà soát nội dung nào quy định trong Pháp lệnh, nội dung nào giao Tổng Kiểm toán Nhà nước quy định. Cùng với đó quy định kĩ lưỡng về mức độ vi phạm, hành vi vi phạm, gắn với đó là phải ngang bằng với nhau về quyền và trách nhiệm của người thực thi nhiệm vụ kiểm toán, của các đơn vị có liên quan đến hoạt động kiểm toán, đơn vị được kiểm toán và tổ chức, cá nhân có liên quan.
Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội cũng góp ý vào một số điều khoản cụ thể như về giải thích từ ngữ về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực Kiểm toán Nhà nước, về cách thức thực hiện xử phạt hành chính…
Tại khoản 3 Điều 4 quy định về cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang công an nhân dân…vi phạm thuộc nhiệm vụ quản lý nhà nước hoặc nhiệm vụ phục vụ quản lý nhà nước thì không bị xử phạt theo quy định của pháp luật này mà theo quy định pháp luật có liên quan, Chủ tịch Quốc hội cho rằng nếu theo quy định của dự thảo Pháp lệnh thì Pháp lệnh chỉ còn điều chỉnh một nhóm nhỏ đối tượng là doanh nghiệp được kiểm toán, trong khi cán bộ, công chức, kiểm toán, các đơn vị cơ quan tổ chức lực lượng vũ trang đều không điều chỉnh thì tác động của Pháp lệnh có lớn không và liệu có đạt được mục tiêu ban hành của Pháp lệnh nữa không?
Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát lại quy định này và cho rằng phải có giải trình làm rõ sự phù hợp và tính khả thi của quy định này thì mới có thể an tâm xem xét thông qua Pháp lệnh này...
Hải Minh (t/h)