Giá nhà tăng mạnh, giấc mơ an cư của người trẻ ngày càng xa vời. Ưu đãi lãi suất ngắn hạn, căn hộ bình dân khan hiếm, nhiều người phải vay nặng để mua nhà, gánh nợ kéo dài và áp lực tài chính ngày càng lớn.
Giấc mơ an cư ngày càng xa vời
Giá nhà vẫn không ngừng tăng, bất chấp mọi sức ép từ thị trường và chính sách. Những gói ưu đãi lãi suất chỉ lóe lên chốc lát rồi vụt tắt, khiến giấc mơ sở hữu tổ ấm của hàng triệu người trẻ ngày càng xa tầm với. Nhiều người lao vào “canh bạc bất động sản” bằng vốn vay, rồi oằn mình trả nợ, thậm chí phải bán tháo nhà để thoát khỏi vòng xoáy tài chính khắc nghiệt.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, quý III/2025 ghi nhận giá bán sơ cấp căn hộ tại Hà Nội tăng mạnh, trung bình đạt 95 triệu đồng mỗi mét vuông, cao hơn gần 10% so với cùng kỳ năm 2024. Đáng nói, hơn 43% nguồn cung mới có giá vượt 120 triệu đồng/m², khiến mặt bằng giá chung cư sơ cấp leo thang, kéo toàn thị trường tăng theo.
Bà Đỗ Thu Hằng, Giám đốc cấp cao Savills Hà Nội, cho biết giá trung bình ở phân khúc sơ cấp đã lên đến 101 triệu đồng/m², chủ yếu do sự xuất hiện ồ ạt của các dự án cao cấp và hạng sang. Trong quý III, Hà Nội có hơn 6.300 căn hộ mở bán, nâng tổng nguồn cung 9 tháng đầu năm lên 20.000 căn – một con số tưởng như dồi dào, nhưng lại thiếu vắng hoàn toàn sản phẩm bình dân. Không còn căn hộ nào dưới 2 tỷ đồng, trong khi những căn từ 4 tỷ đồng trở lên lại chiếm phần lớn lượng giao dịch.
Những con số biết nói cho thấy giá nhà ở đô thị đã vượt xa khả năng chi trả của đại bộ phận người dân. Ngay cả tầng lớp trung lưu, vốn từng được xem là “xương sống” của thị trường, cũng phải chùn tay trước mức giá tại các dự án trung tâm: Heritage West Lake 140 triệu đồng/m², Discovery Complex 115 triệu đồng/m², Vinhomes Global Gate 130 triệu đồng/m². Riêng khu vực Cầu Giấy hay Tây Hồ Tây, giá có nơi đã chạm ngưỡng 180 triệu đồng/m², tương đương khoảng 12 tỷ đồng cho một căn hộ hai phòng ngủ.
Giá cứ tăng, trong khi thu nhập gần như giậm chân tại chỗ – bài toán chênh lệch ngày càng khó giải. Để có được chỗ ở, nhiều người phải vay ngân hàng với tỷ lệ đòn bẩy cao, đánh đổi cả tương lai bằng những khoản nợ kéo dài hàng chục năm. Không ít người sau khi “chạm tay vào giấc mơ an cư” mới cay đắng nhận ra mình đang trở thành con tin của chính ngôi nhà mà họ từng mơ ước.
Ưu đãi lãi suất ngắn hạn, căn hộ bình dân khan hiếm, nhiều người phải vay nặng để mua nhà, gánh nợ kéo dài và áp lực tài chính ngày càng lớn.
Người tiêu dùng nên cẩn trọng
Câu chuyện của chị Lê Thùy Linh (Thanh Xuân, Hà Nội) là ví dụ điển hình cho bi kịch “mua nhà bằng mọi giá”. Hơn hai năm trước, chị quyết định sở hữu căn hộ 70m² trị giá hơn 3,2 tỷ đồng, trong đó vay ngân hàng 1,6 tỷ. Ban đầu, ngân hàng hỗ trợ lãi suất 0% trong thời gian xây dựng, nhưng khi bàn giao nhà, số tiền chị phải trả hằng tháng vọt lên hơn 22 triệu đồng cả gốc lẫn lãi.
Mọi thứ dần trở nên khó khăn khi công việc thiếu ổn định, thu nhập giảm gần một nửa. Những kế hoạch tài chính trước đó nhanh chóng đổ vỡ. “Có tháng tôi phải vay người thân để trả nợ. Áp lực đè nặng khiến tôi mất ngủ triền miên”, chị Linh chia sẻ. Cuối cùng, chị buộc phải bán lại căn hộ để thoát khỏi gánh nặng nợ nần.
Trường hợp của anh Trần Minh Hoàng (Hoàng Mai, Hà Nội) cũng không khác là bao. Cuối năm 2022, anh vay 1,4 tỷ đồng để mua căn hộ trị giá 3,6 tỷ. Mỗi tháng, anh đều đặn trả 16 triệu đồng tiền gốc và lãi. “Tôi đã cắt hết mọi chi tiêu, không dám mua sắm gì, nhưng đến kỳ trả nợ vẫn thấy nghẹt thở”, anh Hoàng thở dài.
Những câu chuyện như thế ngày càng phổ biến. Giấc mơ an cư của nhiều người trẻ biến thành “bẫy nợ” kéo dài hàng chục năm, khi lãi vay biến động và chi phí sinh hoạt tăng không ngừng. Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cảnh báo, do đặc thù dựa nhiều vào vốn vay, bất động sản là lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất mỗi khi lãi suất thay đổi. Một khi lãi suất đảo chiều, nguy cơ vỡ nợ và nợ xấu lan rộng là điều khó tránh khỏi.
Đáng chú ý, phần lớn các gói vay mua nhà hiện chỉ áp dụng lãi suất thấp cố định trong 2–3 năm đầu, sau đó chuyển sang mức lãi thả nổi. Với thời hạn vay kéo dài 25–35 năm, rủi ro tài chính là rất lớn nếu lãi suất trong và ngoài nước đồng loạt tăng. VARS khuyến nghị người dân chỉ nên vay tối đa 50% giá trị tài sản, đồng thời lựa chọn dự án có pháp lý rõ ràng, chủ đầu tư uy tín để tránh rơi vào cảnh “mất cả chì lẫn chài” khi dự án chậm tiến độ hoặc không bàn giao được.
Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu, người mua nhà chỉ nên vay tối đa 80% giá trị tài sản và bảo đảm khoản trả nợ hằng tháng không vượt quá một nửa thu nhập ròng. Quan trọng hơn, nên có quỹ dự phòng đủ chi tiêu trong 6–12 tháng phòng trường hợp thất nghiệp hoặc giảm thu nhập.
Không ít người trẻ rơi vào “cơn sốt FOMO”, sợ bỏ lỡ cơ hội nên vội vàng vay tiền mua nhà dù tài chính chưa đủ vững. Họ bị cuốn vào những lời mời hấp dẫn như “lãi suất 0% trong 6 tháng”, nhưng lại không lường trước cú sốc sau ưu đãi. Khi lãi suất thị trường tăng, khoản trả nợ có thể đội lên gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi, khiến họ rơi vào thế bị động.
Thực tế, nhiều ngân hàng quảng bá lãi suất chỉ 5–7% mỗi năm, nhưng mức này chỉ kéo dài trong vài tháng. Sau đó, lãi suất được tính theo cơ chế thả nổi, cộng thêm biên độ 3,5%/năm. Khi lãi cơ sở tăng lên 8–9%, người vay thực chất phải trả 12,5–13%/năm, chưa kể các loại phí và bảo hiểm, khiến tổng chi phí có thể lên đến 15% mỗi năm.
Trước hàng loạt rủi ro tiềm ẩn, giới chuyên gia cho rằng cần sớm đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền để tái cân bằng cung – cầu, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, hạn chế tình trạng sử dụng đòn bẩy quá mức.
Giá nhà vẫn tăng không ngừng, thu nhập không theo kịp, lãi suất ưu đãi chỉ tồn tại trong chốc lát – tất cả khiến giấc mơ an cư ngày càng trở nên xa vời. Nếu không có những giải pháp đồng bộ từ Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, thị trường hoàn toàn có thể lặp lại vòng xoáy “sốt giá, vỡ nợ, đóng băng” từng nhiều lần ám ảnh trong quá khứ.
Quang Anh