Thông thường được coi là nơi giao dịch tài sản quý giá một cách an toàn, các tiệm vàng hiện nay lại đang trở thành mục tiêu của những đối tượng lừa đảo với chiêu trò tinh vi như bán hoặc cầm cố vàng giả. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho các tiệm vàng mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của toàn ngành kinh doanh vàng bạc, đá quý.
Các vụ lừa đảo tinh vi liên quan đến vàng giả liên tục bị phát hiện
Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Thuận đã tạm giữ hình sự đối tượng Trương Thị Ngọc Thưởng (sinh năm 1980, trú tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận) để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Tại cơ quan công an, Thưởng khai nhận đã lợi dụng sơ hở trong khâu kiểm tra vàng của các tiệm cầm đồ – chỉ kiểm tra tại phần móc khóa – để thực hiện hành vi lừa đảo. Đối tượng đã đặt mua dây chuyền vàng giả qua mạng, sau đó nhờ gia công thay thế phần móc khóa bằng vàng thật.
Với thủ đoạn này, Thưởng đã mang đi cầm cố tại 16 tiệm vàng và 4 tiệm cầm đồ, chiếm đoạt tổng cộng 229 triệu đồng từ 20 sợi dây chuyền giả. Tuy nhiên, đến lần thứ 21, hành vi gian dối của Thưởng đã bị phát hiện và bắt giữ.
Thưởng khai nhận đã lợi dụng sơ hở trong khâu kiểm tra vàng của các tiệm cầm đồ – chỉ kiểm tra tại phần móc khóa – để thực hiện hành vi lừa đảo.
Tại Hà Nội, một đường dây lừa đảo vàng giả tinh vi khác cũng bị đưa ra ánh sáng. Ngày 20/3 vừa qua, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Phạm Mạnh Giỏi (sinh năm 1986, trú tại huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên) cùng 5 đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Theo cáo trạng, Giỏi từng làm nghề chế tác kim hoàn, nhưng nghỉ việc từ năm 2019. Đến tháng 5/2023, do thiếu tiền tiêu xài, đối tượng đã lên kế hoạch lừa đảo các cửa hàng kinh doanh vàng. Giỏi cho đồng phạm đi mua vàng thật, sau đó chế tạo bản sao bằng bạc mạ vàng, gắn móc khóa thật có ký hiệu cửa hàng vào dây chuyền giả để dễ dàng qua mặt các chủ tiệm.
Chiêu thức tinh vi được lặp lại nhiều lần: sau khi mua dây chuyền vàng, nhóm Giỏi quay lại tiệm cầm cố với giá thấp, sau đó chuộc lại để tạo lòng tin. Sau khi chế tác dây giả, họ tiếp tục quay lại chính tiệm vàng đó để cầm cố hoặc bán nhằm chiếm đoạt tài sản.
Vụ việc đầu tiên được ghi nhận vào tháng 7/2023 tại một cửa hàng vàng ở Bắc Giang. Nhóm của Giỏi đã mua dây chuyền vàng trị giá 56,7 triệu đồng, sau đó quay lại ký gửi và chuộc lại. Vài ngày sau, họ mang sợi dây chuyền giả đến tiếp tục cầm cố và chiếm đoạt 48 triệu đồng.
Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Phạm Mạnh Giỏi (sinh năm 1986, trú tại huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên) cùng 5 đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Bằng phương thức tương tự, nhóm đối tượng đã thực hiện 10 vụ lừa đảo tại Hà Nội và Bắc Giang, chiếm đoạt gần 530 triệu đồng từ 8 cửa hàng vàng. Vụ việc bị phanh phui khi một chủ tiệm tại Hà Nội phát hiện dây chuyền bị mạ vàng và báo cơ quan công an.
Điều tra mở rộng cho thấy Giỏi đã thực hiện hành vi lừa đảo tại 87 cửa hàng khác ở Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang và Hưng Yên, với tổng số tiền chiếm đoạt hơn 3,1 tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã ra thông báo tìm bị hại và chuyển hồ sơ liên quan đến công an các tỉnh để tiếp tục làm rõ.
Sau một ngày xét xử, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã tuyên án: Phạm Mạnh Giỏi lĩnh 13 năm tù; các đồng phạm gồm Lê Minh Hoàng, Trần Hoàng Long, Trần Quốc Toán mỗi người 8 năm tù; Bùi Huy Bình và Lê Văn Thắng mỗi người 6 năm 6 tháng tù, cùng về tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Thủ đoạn tinh vi
Tại một tiệm vàng nhỏ nằm khiêm tốn giữa con phố buôn bán sầm uất, chị H., chủ tiệm với hơn 15 năm kinh nghiệm, vẫn không thể ngờ có ngày mình trở thành nạn nhân của một phi vụ lừa đảo vàng giả công nghệ cao. Chiếc vòng tay trông không khác gì vàng thật, kèm theo hóa đơn mua hàng từ một thương hiệu uy tín. Thế nhưng chỉ vài hôm sau, khi đem đi kiểm định lại để bán lại cho khách, chị mới phát hiện đó chỉ là... một lớp vỏ mạ vàng bên ngoài.
Không còn là những thủ đoạn vụng về như thời trước, các đối tượng lừa đảo ngày nay đã nâng tầm hành vi bằng công nghệ cao. Vàng giả được chế tác tinh xảo đến mức có thể qua mặt cả những người có kinh nghiệm lâu năm trong nghề, đặc biệt là tại các tiệm nhỏ chưa được trang bị thiết bị kiểm tra chuyên sâu.
Các tiệm vàng nhỏ là nơi các đối tượng lừa đảo nhắm tới.
Một chiêu trò phổ biến hiện nay là sử dụng các kim loại như đồng, thiếc hoặc tungsten làm lõi, sau đó mạ vàng thật bên ngoài. Nhìn bằng mắt thường, sản phẩm này chẳng khác gì vàng thật: sáng, bóng, nặng tay và thậm chí có thể phản ứng tương tự khi kiểm tra nhanh. Chính điều đó khiến không ít tiệm vàng rơi vào bẫy, đặc biệt trong những giao dịch vội vàng hoặc khi khách tạo áp lực thời gian.
Một hình thức khác cũng khiến nhiều chủ tiệm điêu đứng là vàng hợp kim. Chỉ cần pha một lượng nhỏ vàng nguyên chất với kim loại như đồng, bạc hay niken, kẻ gian đã có thể tạo ra sản phẩm có màu sắc và độ bóng gần như vàng thật. Trong một số trường hợp, họ còn cố tình tăng trọng lượng bằng cách ghép vàng hợp kim với vàng thật, sau đó bán với giá vàng nguyên chất. Với hóa đơn đi kèm, tiệm vàng gần như mất cảnh giác.
Các đối tượng làm vàng giả rất tinh vi.
Thủ đoạn không dừng lại ở sản phẩm, mà còn lan sang giấy tờ. Một số đối tượng sử dụng hóa chất tẩy xóa thông tin trên hóa đơn thật, rồi in chồng thông tin mới. Có trường hợp, chúng còn dùng lại hóa đơn cũ từ những món trang sức vàng thật đã giao dịch trước đó để hợp thức hóa vàng giả. Cặp đôi “hàng giả – giấy thật” này trở thành vỏ bọc hoàn hảo đánh lừa nhiều tiệm vàng, vốn ít khi đối chiếu kỹ lưỡng trong lúc cao điểm buôn bán.
Những tiệm vàng buôn bán nhỏ, lẻ thường là đối tượng mà các đường dây vàng giả nhắm tới. Lý do là bởi họ thường không trang bị đầy đủ máy móc như máy đo tuổi vàng bằng tia X hay máy siêu âm lõi. Quy trình kiểm tra sản phẩm còn đơn giản, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và cảm quan. Nhân viên tại đây cũng ít được đào tạo bài bản về kỹ năng phát hiện hàng giả hay nhận diện giấy tờ giả mạo.
Một khi giao dịch đã hoàn tất, nếu phát hiện ra vàng giả, việc truy vết gần như bất khả thi bởi nhiều nơi không lưu trữ dữ liệu đầy đủ hoặc không liên kết với cơ quan chức năng. Thiệt hại có thể lên tới hàng chục triệu đồng – con số không nhỏ với các cơ sở buôn bán nhỏ lẻ. Thậm chí, nếu không chứng minh được mình là nạn nhân, tiệm vàng còn có thể đối mặt với nguy cơ pháp lý và tổn thất uy tín lâu dài.
Giữa một thị trường ngày càng nhiều rủi ro, các chuyên gia trong ngành khuyến nghị: Tiệm vàng cần đầu tư thiết bị phân tích hiện đại, không ngừng cập nhật kiến thức và kỹ năng cho nhân viên. Mọi giao dịch, dù gấp gáp đến đâu, cũng cần được kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm và tính xác thực của giấy tờ. Những biểu hiện lúng túng, thúc ép thời gian từ phía khách hàng nên được coi là tín hiệu cảnh báo.
Và hơn hết, mỗi trường hợp phát hiện vàng giả nên được báo ngay cho cơ quan công an để kịp thời điều tra, ngăn chặn chuỗi lừa đảo đang ngày một tinh vi hơn. Bởi với vàng, chỉ một lớp vỏ hào nhoáng cũng đủ khiến nhiều người... trả giá đắt.
Quang Anh