“Trước mắt cần đưa vào áp dụng thuế nội địa bổ sung tối thiểu đạt chuẩn tại Việt Nam với hiệu lực áp dụng cho năm 2024, để kịp thời đồng hành cùng các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đang hoạt động hiện nay thuộc diện điều chỉnh của thuế tối thiểu toàn cầu” – bà Nguyễn Vân Chi nhấn mạnh.
Tại Hội thảo quốc tế về thuế tối thiểu toàn cầu và tác động đối với chính sách ưu đãi đầu tư tại Việt Nam được tổ chức chiều 24/4, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, bà Carolyn Turk cho rằng: "Các kết quả nghiên cứu, khảo sát cho thấy, các doanh nghiệp không coi ưu đãi thuế là lý do chính để chọn địa điểm đầu tư. Thay vào đó, môi trường chính trị, ổn định kinh tế vĩ mô, môi trường pháp luật, chất lượng hạ tầng, khả năng chống chịu của hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực mới là yếu tố quyết định để thu hút vốn đầu tư FDI".
Do vậy, “nhân cơ hội triển khai thuế tối thiểu toàn cầu, Việt Nam cần áp dụng quan điểm tổng thể hơn về thu hút vốn đầu tư với đầu tư trong nước và nước ngoài, để đạt hiệu quả như mong muốn”, bà Turk nhấn mạnh.
Xét về hiện trạng hệ thống ưu đãi thuế tại Việt Nam và những vấn đề đặt ra trong bối cảnh áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho rằng, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phổ thông của Việt Nam là 20% về cơ bản đã đảm bảo quy định thuế tối thiểu toàn cầu.
Tuy nhiên, do áp dụng ưu đãi thuế suất thấp và được ưu đãi miễn, giảm thuế trong khoảng thời gian nhất định, nên trên thực tế, thuế suất với các dự án đầu tư của doanh nghiệp FDI có ưu đãi có thuế suất thực tế bình quân 6% đến 8% trong thời gian được hưởng ưu đãi.
Hiện các nước nhận vốn đầu tư từ nước ngoài, tương tự như Việt Nam đang nghiên cứu để đưa ra chính sách ứng phó thuế tối thiểu toàn cầu, trong đó có việc áp dụng quy định thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) để tránh việc các tập đoàn phải nộp thuế bổ sung về các nước nơi công ty mẹ đóng trụ sở chính. Đồng thời, cũng nghiên cứu một số giải pháp hỗ trợ về tài chính để giữ chân các công ty chịu ảnh hưởng của thuế tối thiểu.
Do đó, Việt Nam cần chủ động thực hiện theo chương trình thuế tối thiểu toàn cầu, cụ thể là cần bổ sung quy định về thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng tại Việt Nam. Đồng thời, có các giải pháp hỗ trợ tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp nhưng phải đảm bảo không vi phạm quy tắc về thuế tối thiểu toàn cầu, phù hợp với cam kết, thông lệ quốc tế, công khai minh bạch, giảm thiểu tác động xấu tới môi trường đầu tư.
Phát biểu tại hội thảo này, các chuyên gia của OECD, WB cũng như các doanh nghiệp đều nhấn mạnh quan điểm, rằng: Việt Nam cần phải hành động ngay để không bỏ qua các khoản thu thuế quan trọng, đồng thời với việc cải cách hệ thống thuế và thực thi chính sách ưu đãi đầu tư mới dựa trên các nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng để giữ chân và thu hút dòng vốn FDI.
Đồng quan điểm trên, đại diện Công ty Luật Kim & Chang, cho rằng trong trường hợp cơ quan lập pháp của Việt Nam chưa nội luật hóa theo thủ tục lập pháp thông thường, do tính cấp bách cần áp dụng QDMTT từ năm 2024 thì phương án ban hành nghị quyết của Quốc hội là phù hợp.
Ghi nhận những đóng góp và chia sẻ thiết thực từ các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp về sự cần thiết phải nội luật hóa các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Quốc hội Nguyễn Vân Chi, nhấn mạnh: Trước mắt cần đưa vào áp dụng thuế nội địa bổ sung tối thiểu đạt chuẩn tại Việt Nam với hiệu lực áp dụng cho năm 2024, để kịp thời đồng hành cùng các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đang hoạt động hiện nay thuộc diện điều chỉnh của thuế tối thiểu toàn cầu.
Cùng với việc áp dụng thuế nội địa bổ sung tối thiểu, theo các chuyên gia, Việt Nam cũng cần có những biện pháp hỗ trợ bổ sung cho các nhà đầu tư trên nguyên tắc phù hợp với các quy định của thuế tối thiểu toàn cầu và bảo đảm sự công khai, minh bạch, dễ thực thi.
Về môi trường đầu tư cho Việt Nam, tới đây khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, các chuyên gia khuyến nghị: hệ thống ưu đãi đầu tư của Việt Nam hiện nay cần được rà soát, đánh giá lại một cách tổng thể để có các điều chỉnh, cải cách phù hợp.
Theo tính toán, từ nguyên tắc đánh thuế và dữ liệu về thuế theo quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) năm 2022 của các doanh nghiệp thì tại Việt Nam có khoảng 90 tập đoàn có khả năng chịu ảnh hưởng của thuế tối thiểu toàn cầu nếu áp dụng từ năm 2024. Nếu các quốc gia khác đều áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu bắt đầu từ năm 2024, các quốc gia có công ty mẹ sẽ được thu thêm phần thuế chênh lệch năm 2024 ước tính khoảng 10.000 - 20.000 tỷ đồng.
Thái Đạt