Nhu cầu sử dụng đồ dùng hay hàng điện tử cũ của Nhật đã xuất hiện ở nước ta từ vài chục năm trước rồi. Hiện nay, do internet phát triển nên việc tiếp cận với loại sản phẩm ''Hàng Nhật bãi" này càng ngày càng dễ dàng. Nhiều người sẵn sàng lựa chọn những đồ điện lạnh đã qua sử dụng nhập lậu từ Nhật về với giá tương đương hoặc thậm chí mắc hơn, trong khi chất lượng rất... hên xui!
“Hàng nhật bãi” là gì? Chất lượng ra sao?
Ở Việt Nam, nhu cầu sử dụng đồ dùng hay hàng điện tử cũ của Nhật đã xuất hiện từ vài chục năm trước rồi. Hiện nay, do internet phát triển nên việc tiếp cận với loại sản phẩm này càng ngày càng dễ dàng. Việc rao bán tủ lạnh, nồi cơm, máy giặt, điều hoà... cũ của Nhật trở nên hết sức phổ biến, chuyên nghiệp hay nghiệp dư đều có.
Theo những người trong ngành, hàng nhật bãi, hay là hàng bãi nhật là những món đồ dùng hoặc đồ gia dụng... đã qua sử dụng tại Nhật Bản, sau đó được nhập về Việt Nam dưới dạng đồ cũ. Tình trạng của những món “hàng nhật bãi” này có thể vẫn sử dụng tốt, đã hỏng một phần hoặc hỏng hoàn toàn không thể sửa chữa.
Hàng Nhật bãi thường được bán theo cân, thu mua bởi các chủ cửa hàng nhỏ lẻ và bán đến tay người tiêu dùng Việt Nam sau khi đã sửa chữa, thay thế (nếu có).
Hàng Nhật bãi đã xuất hiện từ vài chục năm và được đông đảo người Việt lựa chọn sử dụng.
Với mác hàng Nhật, hàng Nhật bãi nghiễm nhiên được gắn chặt với niềm tin không bị lung lay của người tiêu dùng Việt vì rẻ, bền, đẹp. Có thời điểm, người Việt đổ xô đi mua nồi cơm điện, máy giặt, tủ lạnh hàng Nhật bãi với niềm tin này. Dù rằng, chất lượng của các sản phẩm này không hề được kiểm chứng bởi cơ quan chức năng, nhưng qua lời thổi phồng của chủ buôn, người bán đã trở thành sản phẩm chất lượng không gì sánh bằng.
Ngoài việc chất lượng của các sản phẩm này đều không hề được kiểm chứng, thì đây còn là mặt hàng bị cấm kinh doanh. Nghị định 69/2018/NĐ-CP ngày 15-5-2018 quy định rõ danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu, trong đó bao gồm hàng điện tử (ĐT), điện lạnh, điện gia dụng.
Chia sẻ với báo chí, Ông Nguyễn Kỳ Minh - Phó chánh văn phòng Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT) Việt Nam (VN) cho biết, người dân có xu hướng chuộng các mặt hàng Nhật bãi, tuy nhiên 100% số này đều nhập lậu, không rõ nguốc gốc, chất lượng. Các cửa hàng kinh doanh cho thợ sửa mông má hàng cũ nát thành mới và bán đắt hơn so với các sản phẩm thông thường. Quy định đã rõ ràng, nhưng hiện nay điều hòa, tủ lạnh nội địa Nhật vẫn được quảng cáo, rao bán rầm rộ trên mạng xã hội với nhiều mẫu mã, chất lượng khác nhau, giá thành cũng có sự chênh lệch rõ rệt, tất cả đều được giới thiệu "hàng Nhật bãi" cùng sự cam kết chắc chắn từ người bán.
Lực lượng QLTT kiểm tra, bắt giữ kho hàng "Nhật bãi" tại TP HCM
Bỏ tiền mua…rác?
Sở dĩ hàng nội địa nước ngoài nhập lậu, nhất là sản phẩm từ Nhật, được nhiều người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng vì "giá rẻ lại bền, khí gas thải ra được cho là không ảnh hưởng đến sức khỏe (ga R410)". Tuy nhiên, một chuyên gia cơ khí - nhiệt lạnh làm việc tại Siêu thị điện máy N.K khẳng định, quan niệm trên hoàn toàn sai lầm.
Theo chuyên gia này: "Nhật sử dụng dòng điện 110V và các thiết bị điện tử của họ cũng sản xuất theo tiêu chuẩn này. Trong khi đó, chúng ta lại sử dụng mức điện áp 220V, vì thế để sử dụng được điều hòa nội địa Nhật cần phải có bộ chuyển điện áp từ 110V qua 220V, chính điều này sẽ làm cho điều hòa tiêu hao điện nhiều hơn. Trong khi đó, điều hòa tại Việt Nam hầu hết cũng đã bắt đầu chuyển sang dùng loại gas R410 theo tiêu chuẩn mới".
Chuyên gia này còn giải thích: " Điều hòa nội địa Nhật chỉ tốt với điều kiện tất cả linh kiện bên trong đều mới, nhất là những thành phần quan trọng như tấm màng lọc. Trong khi đó điều hòa Nhật nhập lậu về Việt Nam hầu hết là hàng thải, quá hạn sử dụng hoặc thiếu linh kiện thay thế. Nếu bộ lọc đã hết hạn sử dụng sẽ là ổ phát tán nấm mốc ra không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe. Hầu hết các điều hòa dạng này đều không thể tìm được bộ lọc thay thế, hoặc có chăng chỉ là dùng tạm, không thể bền bằng hàng chính hãng".
Theo một số thợ chuyên sửa chữa điện lạnh, khách hàng thường nghĩ rằng mua hàng nội địa cũ của Nhật là rẻ, nhưng thực tế người tiêu dùng đang bỏ số tiền lớn hơn nhiều so với giá trị thật của sản phẩm.
Anh Định, chủ 1 tiệm sửa chữa điện lạnh ở Hà Đông, Hà Nội, cho biết: "Dòng điều hòa nội địa Nhật đã trở thành nỗi ám ảnh với những người chuyên sửa máy như tôi. Ai cũng kháo nhau điều hòa Nhật bền, nhưng không ít máy đã cũ, kêu rất to, màng lọc bẩn hoặc hỏng, nhiều máy bị rỉ nước mà không có cách nào tìm phụ kiện thay thế. Chưa kể, nhiều khách quen còn cho biết, mua xong, tiền trả rồi thì cửa hàng xem như "phủi trách nhiệm", dù lúc mua hứa bảo hành đàng hoàng".
Cũng theo anh Định, sở dĩ các cửa hàng chuộng kinh doanh dòng sản phẩm nhập lậu này vì lời rất cao, do giá nhập về rất rẻ. "Ai cam kết máy mới chưa bị tháo, chưa từng sửa chữa đều là nói dối hết. Hầu hết những loại máy này đều đã được tân trang, thậm chí tháo linh kiện ra để thay cái khác, nên chẳng ai dám đảm bảo về chất lượng sản phẩm" - anh Định khẳng định.
Nhìn chung, việc mua hàng Nhật bãi phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm, may mắn của người tiêu dùng và uy tín của người bán. Vì là các sản phẩm nhập lậu vào nước ta, do đó người tiêu dùng không nên tiếp tay cho hành vi này.
Khánh Vân