Việc Cảng Quy Nhơn đổ tiền vào hai doanh nghiệp có liên quan đến ông chủ của cảng này khiến chuyên gia đặt dấu hỏi.
Sau khi Công ty Cổ phần Đầu tư và Khoáng sản Hợp Thành thâu tóm Cảng Quy Nhơn, Cảng Quy Nhơn rất quan tâm đến các doanh nghiệp có mối liên hệ với Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc cảng - ông Lê Hồng Thái.
Báo cáo tài chính của Cảng Quy Nhơn cho thấy, năm 2016, Cảng Quy Nhơn đã chi 100 tỷ đồng đầu tư vào Công ty CP Việt Xuân Mới.
Được biết, Công ty CP Việt Xuân Mới là đối tác của Công ty CP Đầu tư và Khoáng sản Hợp Thành trong thương vụ thâu tóm cảng Vinalines Đình Vũ. Sở dĩ có thể khẳng định như vậy là vì bà Trần Thị Quỳnh Yên là người nhận chuyển nhượng 45% cổ phần của Công ty CP Đầu tư và Khoáng sản Hợp Thành từ ông Lê Hồng Thái.
Đồng thời, bà Quỳnh Yên cũng là người đại diện theo pháp luật cho Công ty CP Dịch vụ Hàng không Việt Xuân Mới - đơn vị sở hữu 65% cổ phần của Việt Xuân Mới.
Bên cạnh đó, Cảng Quy Nhơn còn được một ngân hàng bảo lãnh gần 120 tỷ đồng mua lại 5 bộ cẩu đã qua sử dụng của Công ty cổ phần Đầu tư xây lắp dầu khí IMICO – nơi mà ông Lê Hồng Thái đang làm Chủ tịch HĐQT.
Trước thông tin Cảng Quy Nhơn đổ tiền vào hai doanh nghiệp có liên quan đến Chủ tịch Lê Hồng Thái, chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) đặt nghi vấn, đây có thể là hình thức rút vốn bí mật của nhà đầu tư chiến lược khỏi Cảng Quy Nhơn.
Phân tích cụ thể, ông Thịnh cho biết, số tiền Cảng Quy Nhơn đổ vào Công ty Việt Xuân Mới tương đương 1/4 số vốn điều lệ của cảng. Số tiền Cảng Quy Nhơn dùng để mua 5 bộ cẩu đã qua sử dụng của IMICO cũng tương đương mức trên. Tính chung lại, tổng số tiền trong hai thương vụ trên đã bằng một nửa số tiền mà Khoáng sản Hợp Thành bỏ ra mua Cảng Quy Nhơn.
"Như vậy, thực chất sau khi mua cổ phần Cảng Quy Nhơn xong, nhà đầu tư chiến lược lại rút vốn ra.
Thậm chí, với số vốn không còn lại bao nhiêu ở Cảng Quy Nhơn, nếu nói rằng Khoáng sản Hợp Thành "tay không bắt cảng" không phải là không có cơ sở.
 |
Thanh tra Chính phủ kết luận nhiều sai phạm trong việc cổ phần hóa Cảng Quy Nhơn. |
Cần lưu ý rằng, Việt Xuân Mới là đơn vị đã mua hụt Cảng Đình Vũ của Vinalines. Nếu như họ đạt được kế hoạch thâu tóm Cảng Đình Vũ, không loại trừ khả năng nhà đầu tư sẽ lại thực hiện cách làm y như với Cảng Quy Nhơn. Và như vậy, người ta cứ tay không bắt hết cảng này đến cảng kia của Nhà nước.
Đối với việc Cảng Quy Nhơn mua lại 5 bộ cẩu đã qua sử dụng của IMICO, đó là doanh nghiệp nơi ông Lê Hồng Thái đang làm Chủ tịch. Dư luận có quyền đặt dấu hỏi về việc định giá 5 bộ cẩu này và có quyền nghi ngờ rằng liệu chúng có bị đẩy giá lên để chuyển tiền một cách hợp pháp từ Cảng Quy Nhơn sang IMICO", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh chỉ rõ.
Từ câu chuyện này, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, việc cổ phần hóa ở Việt Nam có quá nhiều kẽ hở, từ việc định giá doanh nghiệp đến việc thực thi mua bán các cổ phần, đặc biệt là cơ chế quản lý, đầu tư sau khi cổ phần hóa doanh nghiệp. Rất nhiều doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa nhà đầu tư chiến lược không quan tâm đến giá trị thật, thương hiệu thật cũng như các đầu tư thật của doanh nghiệp dù trước đó họ có nhiều cam kết, hứa hẹn.
Minh chứng cho điều này, ông dẫn ngay trường hợp của Cảng Quy Nhơn. Báo cáo tài chính cho thấy, năm 2016, Cảng Quy Nhơn chỉ bỏ ra 49 tỷ đồng chi phí xây dựng cơ bản và mua sắm phương tiện, thiết bị, bằng 15,62% kế hoạch đề ra trong năm (312 tỷ đồng). Đến năm 2017, Cảng tiếp tục đặt kế hoạch đầu tư 250 tỷ đồng nhưng tới cuối tháng 9/2017, báo cáo cho thấy việc đầu tư vẫn rất hạn chế với số tiền xây dựng cơ bản khoảng 8 tỷ đồng.
Hay câu chuyện ở Hãng phim truyện Việt Nam, nhà đầu tư chiến lược là Tổng Công ty Vận tải Thủy mua hãng phim không phải để làm phim ảnh, phát triển hãng phim mà vì mục tiêu khác.
"Rõ ràng việc định giá cũng như định hướng, cách thức cổ phần hóa đang có vấn đề. Việc định giá có khi chỉ là thỏa thuận giữa người mua và người bán với nhau, từ đó đưa ra một mức giá trên trời hoặc quá thấp.
Như thương vụ MobiFone mua AVG, có tới 4 cơ quan định giá nhưng cuối cùng giá trị thực của AVG đã bị thổi lên gấp nhiều lần. Điều đó cho thấy khâu kiểm tra, giám sát định giá đã rất yếu kém.
Việc định giá đó không hề tính toán đến thương hiệu, đất đai mà các doanh nghiệp đó đang nắm giữ.
Như Cảng Quy Nhơn, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ rõ, việc xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa; việc thẩm định giá cổ phần để thoái vốn nhà nước tại Công ty CP Cảng Quy Nhơn; việc phê duyệt giá trị doanh nghiệp và giá trị cổ phần đã có những khuyết điểm, vi phạm.
Về cơ chế thực thi, nhiều nhà đầu tư chiến lược sau khi thâu tóm doanh nghiệp xong tìm cách lợi dụng đất đai, tài sản... của doanh nghiệp chứ không phải để giúp doanh nghiệp đó phát triển theo cơ chế thị trường, phát triển khu vực kinh tế tư nhân một cách mạnh mẽ. Đó là việc làm rất sai so với chủ trương của Nhà nước", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh chỉ rõ.
Theo Thành Luân (Báo Đất Việt)