Trong 9 tháng đầu năm 2026, dư nợ cho vay của Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) tăng 11,5% so với cuối năm 2025, nhưng nợ xấu tăng tới 36,3%, vượt 9.000 tỷ đồng. Cùng với nợ cần chú ý tăng mạnh, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng gần gấp đôi và tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống dưới 100%, chất lượng tài sản đang trở thành vấn đề đáng lưu ý của ngân hàng, bất chấp lợi nhuận quý III tiếp tục tăng trưởng.
Lợi nhuận tăng nhưng chi phí dự phòng gia tăng mạnh
Theo báo cáo tài chính quý III/2026, ACB ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 5.879,4 tỷ đồng, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 4.698,8 tỷ đồng, tăng 9,8%. Lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế đạt 16.614,4 tỷ đồng, tăng 3,4% so với cùng kỳ.
Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Trong quý III, thu nhập lãi thuần đạt 8.195,4 tỷ đồng, tăng 21,1% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, khoản thu nhập này đạt 22.969 tỷ đồng, tăng 15,9%. Biên lãi ròng (NIM) tính theo quý cải thiện lên 3,08%, tăng 0,14 điểm phần trăm so với cùng kỳ và tăng 0,05 điểm phần trăm so với quý II.
Tuy nhiên, kết quả từ các hoạt động ngoài lãi chưa thực sự đồng đều. Lãi thuần từ dịch vụ trong quý III đạt 791,2 tỷ đồng, giảm nhẹ so với cùng kỳ; hoạt động kinh doanh ngoại hối mang về 465,4 tỷ đồng, tăng 3,6%. Đáng chú ý, hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh ghi nhận lỗ thuần 141,7 tỷ đồng, trái ngược với mức lãi 367,4 tỷ đồng trong quý III/2025. Hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư cũng lỗ thuần 28,7 tỷ đồng.
Khoản lãi thuần từ hoạt động khác đạt 573,7 tỷ đồng, cải thiện đáng kể so với mức lỗ 15,3 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, góp phần bù đắp phần nào sự kém tích cực ở một số mảng kinh doanh. Dù vậy, xét lũy kế 9 tháng, tổng thu nhập ngoài lãi vẫn giảm 14,6% so với cùng kỳ.
Áp lực chi phí cũng là yếu tố cần lưu ý. Chi phí hoạt động quý III đạt 3.084,9 tỷ đồng, tăng 13,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đạt 6.813,2 tỷ đồng, tăng 20,2%. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng lên 933,8 tỷ đồng, gấp hơn 3,2 lần cùng kỳ năm trước.
Tính chung 9 tháng, chi phí dự phòng của ACB đạt 2.680 tỷ đồng, tăng 94,5% so với cùng kỳ. Mức tăng gần gấp đôi này cho thấy ngân hàng phải dành nguồn lực lớn hơn để xử lý rủi ro tín dụng, qua đó thu hẹp phần lợi nhuận được giữ lại sau dự phòng.
Nợ xấu vượt 9.000 tỷ đồng, nợ cần chú ý tăng mạnh
Tại ngày 30/9/2026, dư nợ cho vay khách hàng đạt 765.614,4 tỷ đồng, tăng 11,5% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, tổng nợ xấu thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 lên tới 9.094,3 tỷ đồng, tăng 36,3%, tương ứng tăng hơn 2.422 tỷ đồng so với cuối năm trước.
Xét theo cơ cấu nợ xấu, nợ nhóm 5 chiếm khoảng 57,1% tổng nợ xấu. Giá trị nợ nhóm này tăng 1,1% so với cuối năm trước, trong khi nợ nhóm 3 tăng gấp 3,05 lần và nợ nhóm 4 tăng gấp 2,03 lần.
Tốc độ tăng nợ xấu cao gấp khoảng ba lần tốc độ tăng dư nợ cho vay. Theo đó, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ tăng từ 0,97% cuối năm 2025 lên 1,19% vào cuối tháng 9/2026. Mặc dù tỷ lệ này vẫn ở mức thấp hơn nhiều ngân hàng có chất lượng tài sản yếu hơn, xu hướng tăng nhanh trong ba quý đầu năm vẫn là tín hiệu cần theo dõi.
Đáng chú ý, nợ nhóm 2 (nợ cần chú ý) tăng mạnh lên 7.094,1 tỷ đồng, từ mức 2.493,2 tỷ đồng cuối năm 2025, tương đương tăng 184,5%. Tỷ lệ nợ nhóm 2 trên tổng dư nợ tăng từ 0,36% lên 0,93%. Tổng nợ nhóm 2 và nợ xấu nhóm 3-5 đạt 16.188,3 tỷ đồng, tương đương khoảng 2,1% tổng dư nợ cho vay khách hàng.
Nợ nhóm 2 chưa phải nợ xấu, nhưng mức tăng nhanh có thể cho thấy áp lực trả nợ của một bộ phận khách hàng đang gia tăng. Nếu điều kiện tài chính của khách hàng tiếp tục khó khăn, một phần các khoản vay này có thể chuyển sang nhóm nợ có mức độ rủi ro cao hơn. Đây là yếu tố có thể tạo thêm áp lực lên chi phí dự phòng trong các quý tiếp theo.
Một điểm đáng lưu ý khác, tỷ lệ bao phủ nợ xấu của ACB giảm từ 114,3% cuối năm 2025 xuống 90,9% vào cuối tháng 9/2026. Tại ngày 30/9/2026, số dư quỹ dự phòng rủi ro cho vay khách hàng đạt 8.270,6 tỷ đồng, tăng 8,5% so với đầu năm, thấp hơn đáng kể tốc độ tăng 36,3% của nợ xấu.
Trong 9 tháng, ngân hàng đã sử dụng 2.034,2 tỷ đồng từ quỹ dự phòng cụ thể để xử lý các khoản nợ rủi ro. Đồng thời, số dư nợ khó đòi đã xử lý đang được theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán đạt 10.676 tỷ đồng, tăng 23,9% so với cuối năm 2025.
Các khoản nợ đã xử lý rủi ro được theo dõi ngoài bảng cân đối không đồng nghĩa toàn bộ sẽ trở thành tổn thất cuối cùng, bởi ngân hàng vẫn có thể tiếp tục thu hồi. Tuy nhiên, quy mô khoản mục này tăng lên cho thấy công tác thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm tiếp tục là vấn đề cần quan tâm. Trong 9 tháng, ACB thu hồi 614,6 tỷ đồng từ các khoản nợ đã xử lý rủi ro, được hạch toán vào thu nhập hoạt động khác.
Tín dụng bất động sản tăng nhanh, huy động vốn còn áp lực
Bên cạnh chất lượng tài sản, cơ cấu tăng trưởng tín dụng và nguồn vốn cũng là những yếu tố cần theo dõi. Đến cuối quý III/2026, dư nợ cho vay khách hàng của ACB đạt hơn 765.600 tỷ đồng, tăng 11,5% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ lĩnh vực tư vấn và kinh doanh bất động sản đạt 18.139,1 tỷ đồng, tăng 47,4% so với mức 12.306,6 tỷ đồng đầu năm. Dù vậy, nhóm này chỉ chiếm khoảng 2,4% tổng dư nợ cho vay.
Dư nợ cho vay ngành xây dựng đạt 27.110,9 tỷ đồng, tăng 22,5%; ngành sản xuất và gia công chế biến đạt 54.288,4 tỷ đồng, tăng 23,2%. Dư nợ lĩnh vực thương mại đạt 138.551,2 tỷ đồng, chiếm 18,1% tổng dư nợ.
Ở phía nguồn vốn, tiền gửi khách hàng tại ngày 30/9/2026 đạt 596.300 tỷ đồng, tăng khoảng 1,9% so với cuối năm 2025, thấp hơn tốc độ tăng 11,5% của dư nợ cho vay. Để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, ACB đẩy mạnh huy động qua chứng chỉ tiền gửi, với số dư khoảng 172.300 tỷ đồng, gấp 2,1 lần năm 2025.
Tại ngày 30/9/2026, tiền gửi không kỳ hạn (CASA) đạt gần 125.000 tỷ đồng. Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn/tổng tiền gửi khách hàng giảm từ 22,3% cuối năm 2025 xuống 21% vào cuối tháng 9/2026.
Theo đánh giá của Mirae Asset Securities Research, kết quả kinh doanh của ACB nhìn chung phù hợp kỳ vọng về thu nhập, nhưng dự phóng lợi nhuận có thể cần điều chỉnh giảm do nợ xấu tăng nhanh hơn giả định. Tỷ lệ nợ xấu 1,19% đã vượt mức 1,08% được giả định cho cuối năm, trong khi chi phí dự phòng khoảng 1.100 tỷ đồng trong quý IV theo dự phóng hiện tại được đánh giá là tương đối lạc quan. Bên cạnh đó, tốc độ giải ngân trong 9 tháng chậm hơn dự kiến và tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) tại ngân hàng mẹ ước tính ở mức 79,7%, dù còn dư địa tương đối so với mức trần 85%, nhưng đang tiệm cận vùng cao, do đó tăng trưởng tín dụng có thể điều chỉnh giảm trong lần cập nhật tới.
Nhìn chung, ACB vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận và ghi nhận sự cải thiện của thu nhập lãi thuần. Tuy nhiên, tốc độ tăng lợi nhuận chậm lại khi xét lũy kế 9 tháng, chi phí dự phòng tăng mạnh, nợ xấu vượt 9.000 tỷ đồng và nợ cần chú ý tăng gần gấp ba là những điểm cần theo dõi trong thời gian tới. Khả năng kiểm soát chất lượng tín dụng, củng cố bộ đệm dự phòng và duy trì biên lãi trong bối cảnh huy động vốn chịu sức ép sẽ là những yếu tố quan trọng đối với kết quả kinh doanh của ngân hàng trong quý cuối năm.
Trung Anh