'Chợ đen' chứng chỉ hành nghề y dược len lỏi khắp mạng xã hội

Tình trạng mua bán, cho thuê chứng chỉ hành nghề (CCHN) y dược giả ngày càng tinh vi, gây lo ngại lớn cho ngành y tế. Việc “mượn danh” hành nghề không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Chợ “đen” chứng chỉ hành nghề y dược nhộn nhịp trên mạng

Không cần bằng cấp, không cần thi cử, chỉ với vài triệu đồng và vài thao tác online, người dùng mạng xã hội có thể dễ dàng sở hữu chứng chỉ hành nghề (CCHN) y, dược – dù thật hay giả.

Trong hội nhóm Facebook “Hội hỗ trợ chứng chỉ hành nghề y, dược toàn quốc” với hơn 4.700 thành viên, việc rao bán, cho thuê, thậm chí làm giả CCHN diễn ra công khai. Một bài viết đơn giản như: “Mình cần làm CCHN dược cao đẳng” ngay lập tức nhận về hàng chục bình luận chào mời dịch vụ.

Nhiều tài khoản còn đăng công khai các bài quảng cáo với nội dung: “Nhận làm nhanh các loại CCHN Y - Dược - Nha khoa - YHCT, phôi thật, bao soi chiếu toàn quốc”, “Không cần bằng cấp, chỉ cần cung cấp thông tin cá nhân, 5 ngày có”.

Phóng viên đã giả làm người có nhu cầu, liên hệ số điện thoại 0384xxxxxx, được báo giá làm CCHN với mức 5 triệu đồng. Người bán yêu cầu chuyển trước 50% tiền cùng ảnh căn cước công dân, ảnh thẻ, và thông tin cá nhân để tiến hành làm. Khi phóng viên hỏi về nguy cơ bị phát hiện sử dụng chứng chỉ giả, người này khẳng định: “Đã làm cho nhiều người, chưa ai bị xử lý”.

Ngoài mạng xã hội, dịch vụ làm giả còn được quảng cáo bài bản trên website “lambangnhanh.online”. Quy trình làm giả được mô tả rõ ràng với 5 bước từ tư vấn qua Zalo, cung cấp thông tin cá nhân, xem trước bản scan mẫu chứng chỉ, giao hàng tận nơi, đến thanh toán khi hài lòng. Website cam kết chứng chỉ có tem, kích thước, chất lượng in như thật, sử dụng lâu dài.

Thị trường cho thuê CCHN cũng rất sôi động. Một tài khoản tên Thu Hà đăng bài: “Có CCHN dược sĩ đại học do Sở Y tế Hà Nội cấp, cần cho thuê mở nhà thuốc”, ngay lập tức nhận được nhiều tin nhắn hỏi thuê, trong đó có người hỏi: “Cho thuê được ở TP.HCM không chị?”. Một người khác tên Minh Quân chia sẻ: “Tôi có CCHN điều dưỡng, có nhu cầu cho thuê giá 4 triệu/tháng, hợp đồng dài hạn, hỗ trợ trách nhiệm pháp lý”.

Khảo sát cho thấy giá thuê CCHN dao động từ 3 đến hơn 10 triệu đồng/tháng, tùy theo trình độ và địa điểm hành nghề. Ở các thành phố lớn, CCHN dược sĩ đại học có thể lên tới 10 triệu đồng nếu người cho thuê chịu trách nhiệm pháp lý hoàn toàn cho cơ sở. Các giao dịch thường đi kèm hợp đồng dài hạn, yêu cầu đặt cọc trước từ 1 đến 3 tháng tiền thuê.

Chị Nguyễn Lan Anh, 32 tuổi, trú tại Thanh Xuân, Hà Nội, tốt nghiệp trung cấp dược, cho biết: “Bằng trung cấp chỉ cho phép mở quầy thuốc ở tuyến huyện nên tôi phải thuê CCHN cao đẳng dược từ một người quen với giá 3 triệu đồng/tháng. Bạn tôi hiện không làm nghề dược mà chuyển sang kinh doanh bất động sản, nên cho tôi thuê lại để tận dụng giấy tờ”.

Ngoài ra, anh Lê Văn Hùng – một kỹ thuật viên xét nghiệm ở Bắc Ninh – cũng chia sẻ: “Tôi từng nghe có người thuê CCHN để xin việc nhưng không có trình độ thực sự. Điều này làm mất uy tín ngành y và có thể gây nguy hiểm cho người bệnh”.

Cái kết đắng cho những kẻ làm giả giấy tờ hành nghề y dược

Mới đây, ngày 16/5, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố vụ án và các bị can liên quan đến hành vi đưa hối lộ, nhận hối lộ, môi giới hối lộ trong vụ làm giả hồ sơ cấp chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh.

Bốn bác sĩ bị khởi tố về tội đưa hối lộ gồm: Lê Anh Tài (47 tuổi, Thừa Thiên Huế), Hứa Chí Cường (44 tuổi, TP.HCM), Huỳnh Văn Bình (55 tuổi, Lâm Đồng) và Huỳnh Thành Giàu (49 tuổi, Đồng Tháp). Mặc dù đều có bằng bác sĩ đa khoa, nhưng cả bốn không thực hành đủ thời gian theo quy định tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên.

Cùng bị khởi tố còn có Lê Thị Ánh Hồng (49 tuổi, TP.HCM), với vai trò môi giới, và Phan Văn Ánh (36 tuổi), cựu cán bộ đội cảnh sát quản lý hành chính Công an huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk), về tội nhận hối lộ.

Theo điều tra, năm 2018, khi làm việc tại phòng khám Dr. Trung (TP Buôn Ma Thuột), Hồng kết nối với một người trên Facebook tên “Như Ý” để tìm khách hàng có nhu cầu làm chứng chỉ hành nghề y. Người này quảng cáo trên mạng xã hội và chuyển thông tin cho Hồng để hưởng hoa hồng.

Thông qua đó, bốn bác sĩ đã nhờ Hồng làm hồ sơ giả. Hồng tiếp tục nhờ Phan Văn Ánh làm thủ tục nhập hộ khẩu trái phép cho bốn bác sĩ tại huyện Buôn Đôn - một điều kiện cần để xin xác nhận thực hành. Sau đó, Hồng cũng liên hệ để được cấp giấy xác nhận thực hành tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên dù các bác sĩ không thực hành hoặc chỉ thực hành tượng trưng.

Hồ sơ giả này sau đó được nộp lên Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk và năm 2019, cả bốn bác sĩ đã được cấp chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh. Tuy nhiên, đến năm 2020, Sở Y tế phát hiện dấu hiệu bất thường khi xác minh các bác sĩ không thực hành hợp pháp tại bệnh viện nên đã thu hồi chứng chỉ và yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm các cá nhân liên quan.

Qua kiểm tra, chỉ có bác sĩ Huỳnh Văn Bình từng thực hành khoảng 1 tháng (trong khi quy định tối thiểu là 18 tháng), ba bác sĩ còn lại không thực hành ngày nào. Các bác sĩ khai đã chi từ 200 đến 300 triệu đồng mỗi người để “nhờ” làm chứng chỉ giả.

Trước đó, ngày 20/8/2024, TAND TP Hồ Chí Minh đã tuyên án sơ thẩm với bị cáo Trần Công Minh và Nguyễn Quốc Sơn (cùng 30 tuổi, cựu sinh viên Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng) 7 năm 6 tháng tù về tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” và “sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”.

Cùng tội danh này, tám bị cáo khác là sinh viên cao đẳng, trung cấp bị tuyên án 2-3 năm tù với vai trò đồng phạm.

Cáo trạng thể hiện Minh và Sơn, do cần chứng chỉ hành nghề dược để tốt nghiệp, đã tự làm giả giấy xác nhận thực hành và giấy khám sức khỏe, đặt mua các con dấu giả qua mạng xã hội, rồi dùng các giấy tờ giả này gửi hồ sơ xin cấp chứng chỉ hành nghề tại Sở Y tế TP Hồ Chí Minh. Từ tháng 7 đến 10/2022, họ đã làm giả 8 bộ hồ sơ, thu lợi mỗi hồ sơ từ 4,5 đến 7 triệu đồng.

Sau khi phát hiện dấu hiệu bất thường, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã phối hợp với Bệnh viện Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh xác minh và phát hiện các giấy tờ giả mạo, chuyển hồ sơ cho cơ quan công an điều tra.

Hiện nay, trên không gian mạng xuất hiện nhiều trang web và hội nhóm quảng cáo công khai dịch vụ làm giả chứng chỉ và giấy phép hành nghề y, dược với giá từ 2,5 triệu đồng, cam kết giao chứng chỉ trong vòng 1-3 ngày chỉ với ảnh căn cước và ảnh thẻ 3x4.

Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cảnh báo đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có nguy cơ gây tổn hại sức khỏe người dân nếu để lọt những người không đủ chuyên môn hành nghề khám chữa bệnh.

Sở khuyến cáo người dân không sử dụng các dịch vụ làm giả giấy tờ trên mạng hoặc từ nguồn không chính thức, đồng thời nhấn mạnh khi cần cấp chứng chỉ, giấy phép hành nghề phải làm thủ tục tại các cơ quan, địa chỉ chính thống.

Các cơ sở y tế cần chủ động kiểm tra tính hợp pháp của chứng chỉ hành nghề nhân sự trước khi nhận vào làm việc và có thể tra cứu thông tin trên cổng tra cứu hành nghề y dược TP Hồ Chí Minh để tránh tuyển nhầm người không đủ điều kiện.

Mọi trường hợp phát hiện tổ chức, cá nhân làm hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo cần thông báo ngay cho cơ quan chức năng để xử lý kịp thời.

Quang Anh