Chưa dự án điện tái tạo nào có giá chính thức?

EVN và chủ đầu tư đã hoàn thành đàm phán giá và ký tắt hợp đồng mua bán điện với 62/67 dự án; Bộ Công Thương đã phê duyệt giá tạm cho 58 dự án với tổng công suất 3.181,41MW. Các dự án điện tái tạo lỡ hẹn giá ưu đãi vẫn chỉ được nhận giá tạm bằng 50% giá trần Bộ Công Thương quy định. Đến nay, chưa có một dự án nào có giá điện chính thức.

5 dự án điện tái tạo chưa gửi hồ sơ đàm phán giá

Theo thông tin từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tính đến ngày 8/9/2023, có 80/85 dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp với tổng công suất 4.497,86MW gửi hồ sơ cho Công ty Mua bán điện để đàm phán giá điện, hợp đồng mua bán điện.

Trong đó, có 67 dự án (tổng công suất 3.849,41MW) đề nghị giá tạm bằng 50% giá trần của khung giá theo Quyết định số 21/QĐ-BCT ngày 07/01/2023 của Bộ Công thương.

Hiện EVN và chủ đầu tư đã hoàn thành đàm phán giá và ký tắt hợp đồng mua bán điện (PPA) với 62/67 dự án; Bộ Công Thương đã phê duyệt giá tạm cho 58 dự án với tổng công suất 3.181,41MW.

Đến nay đã có 20 nhà máy/phần nhà máy với tổng công suất 1.171,72MW đã hoàn thành thủ tục vận hành thương mại (COD), phát điện thương mại lên lưới.

Sản lượng điện phát lũy kế của các dự án năng lượng tái tạo chuyển tiếp tính từ thời điểm COD đến ngày 7/9/2023 đạt hơn 531 triệu kWh. Trong đó, sản lượng điện phát trung bình ngày chiếm khoảng 0,57% tổng sản lượng nguồn điện được huy động.

Cùng đó, có 23 dự án đã được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền nghiệm thu công trình/một phần công trình; 29 dự án đã được cấp giấy phép hoạt động điện lực toàn nhà máy/một phần nhà máy; 39 dự án đã có quyết định gia hạn chủ trương đầu tư.

Như vậy, tính đến thời điểm hiện tại vẫn còn 5 dự án với tổng công suất 236,70MW chưa gửi hồ sơ đàm phán gồm: Điện gió khu du lịch Khai Long (Cà Mau, giai đoạn 1); điện gió số 18 - Sóc Trăng; điện gió Hòa Thắng 2.2; điện gió Xanh Sông Cầu giai đoạn 1; Nhà máy điện mặt trời Ngọc Lặc.

Mới đây, trong báo cáo gửi Chính phủ cho biết, hiện nay vẫn còn nhiều dự án điện tái tạo chuyển tiếp chưa được giấy phép hoạt động

Nguyên nhân là do các dự án chưa có văn bản gia hạn, giãn tiến độ thực hiện, đưa vào hoạt động của UBND tỉnh (quyết định chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư); chưa hoàn thành các thủ tục về đất đai, các yêu cầu khác về đầu tư xây dựng và thiếu các hồ sơ pháp lý liên quan.

Chưa dự án điện tái tạo nào có giá chính thức

Theo tìm hiểu của, sau khi Quyết định 21 của Bộ Công Thương được bán hành 9 tháng, đến nay vẫn chưa có dự án nào đàm phán giá chính thức với EVN. Đây là các dự án “trượt” giá ưu đãi hỗ trợ (FiT) vào năm 2020 và 2021. Cho nên, Quyết định 21 được Bộ Công Thương ban hành tháng 1/2023 đã đưa ra khung giá phát điện cho dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp.

Theo quyết định của Bộ Công Thương, các nhà máy điện mặt trời mặt đất có mức giá trần là 1.184,90 đồng/kWh; nhà máy điện mặt trời nổi là 1.508,27 đồng/kWh; nhà máy điện gió trong đất liền là 1.587,12 đồng/kWh; nhà máy điện gió trên biển là 1.815,95 đồng/kWh.

Tuy nhiên, các chủ đầu tư vẫn lấy lý do giá trần thấp nên không đồng ý ký hợp đồng mua bán điện với EVN. Trong khi đó, EVN vẫn thường xuyên đề nghị Bộ Công Thương hướng dẫn cụ thể hơn cách thức đàm phán giá.

Văn phòng Chính phủ đã có văn bản yêu cầu Bộ Công Thương xem xét lại khung giá tại Quyết định 21, và hướng dẫn đàm phán giá điện theo quyết định này. Nhưng đến nay, một nguồn tin cho hay, Bộ vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể cho EVN. Vì thế, 80 nhà máy nêu trên chỉ thống nhất được giá tạm bằng 50% giá trần tại Quyết định 21.

EVN hiện vẫn chờ Bộ Công Thương có hướng dẫn cách đàm phán với các chủ đầu tư để có giá chính thức cho những dự án này.

Doanh nghiệp gặp khó?

Nhiều doanh nghiệp điện tái tạo cho biết, mặc dù được Tập đoàn Điện lực Việt Nam tạo điều kiện đấu nối lên lưới, nhưng phía địa phương còn rất nhiều thủ tục khó khăn, phức tạp. Theo đó, Trung ương có rất nhiều cuộc làm việc gỡ khó cho các dự án điện tái tạo, nhưng ở địa phương đến bây giờ vẫn chưa gia hạn chủ trương đầu tư cho dự án. Nhiều chủ đầu tư đã cố gắng, làm thủ tục như yêu cầu của tỉnh nhưng vì vướng mắc về thủ tục đất đai nên tỉnh không gia hạn.

Theo đó, đặc thù ở một số khu vực miền núi những khiếu nại về đất đai rất nhiều. Song, địa phương không hỗ trợ doanh nghiệp mà yêu cầu doanh nghiệp tự đàm phán giá bồi thường với dân. Trong khi đó, phía doanh nghiệp không thể nào đáp ứng hết các yêu cầu từ phía người dân được.

Tuy nhiên, nếu không được gia hạn chủ trương đầu tư, dự án điện tái đạo đang chạy thử nghiệm sẽ không được COD (vận hành thương mại). Hệ luỵ xảy ra là không được bán điện trong khi thời điểm này đang thiếu điện; doanh nghiệp không có doanh thu, nguy cơ mất nhà máy, trong khi mỗi một nhà máy được đầu tư lên tới gần 4.000 tỉ đồng.

Ông Bùi Vạn Thịnh - Chủ tịch Hiệp hội Điện gió và mặt trời Bình Thuận - cho biết, hồ sơ pháp lý cho các dự án điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp để làm cơ sở thoả thuận giá với EVN rất nhiều, bao gồm: Giấy chứng nhận hoặc chủ trương đầu tư còn hiệu lực; thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật được các cấp có thẩm quyền phê duyệt; các thủ tục về đất đai, quyết định cho thuê đất, giao đất; thoả thuận đấu nối còn hiệu lực…

“Tất cả những hồ sơ pháp lý đã khó rồi, mà còn hiệu lực thì càng khó nữa. Bởi trong 2 năm qua, nhiều dự án điện mặt trời, điện gió không kịp hoàn thành tiến độ, nhiều dự án đã hết hạn do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 và một số lý do khách quan khác. Chính vì vậy, các nhà đầu tư phải hoàn thành việc đàm phán, thống nhất giá điện tái tạo là rất khó”, ông Thịnh nói.

Hồng Quang