Theo TS Cấn Văn Lực – chuyên gia tài chính ngân hàng, hiện lượng nợ đang được cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo Thông tư số 01/2020/TT-NHNN vào khoảng gần 335 nghìn tỷ đồng. Nếu chia cho tổng dư nợ hiện tại là khoảng 8,5 triệu tỷ đồng thì nợ xấu tiềm ẩn từ nợ cơ cấu là 4%. Đây sẽ là khó khăn, thách thức rất lớn đối với các ngân hàng trong năm 2021.
Chuyên gia lo ngại nợ xấu tiềm ẩn từ nợ cơ cấu tại các ngân hàng.
Nhiều ngân hàng lạc quan về nợ xấu
Theo báo cáo kết quả kinh doanh năm 2020 mới được hàng loạt ngân hàng công bố cho thấy, năm 2020, bất chấp những khó khăn do tác động tiêu cực từ đại dịch Covid-19, nhiều ngân hàng ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng mạnh so với năm liền trước hoặc vượt kế hoạch đề ra.
Đến cuối năm 2020, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống ngân hàng ở vào mức khoảng 3% (so với mức 1,89% cuối năm 2019) và nợ xấu gộp khoảng 5% cuối năm 2020 (so với mức 4,65% cuối năm 2019).
Dự báo năm 2021, khối nợ xấu này còn có thể tăng hơn nữa, với tỷ lệ nợ xấu nội bảng có thể lên đến 3,5% - 4% và nợ xấu gộp khoảng 5,5 – 6% đến cuối năm 2021.
Tại hội nghị tổng kết hoạt động kinh doanh năm 2020 của Vietcombank, ông Nghiêm Xuân Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị cho biết, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng đang ở mức 0,61%.
Đáng chú ý, trước đó, tại báo cáo tài chính quý 3/2020 của Vietcombank cho thấy, tỷ lệ nợ xấu tăng lên trên 1%. Như vậy, chỉ trong một quý cuối năm, ngân hàng đã xử lý thêm được lượng lớn nợ xấu.
Nợ xấu giảm nhưng dư quỹ dự phòng rủi ro tăng nên tỷ lệ dự phòng bao nợ xấu nội bảng được nâng lên gần 380%. Tức 1 đồng nợ xấu thì ngân hàng này có tới 3,8 đồng để dự phòng và sẵn sàng xử lý nếu cần. Đây là mức bao nợ xấu cao nhất hệ thống ngân hàng.
Lãnh Vietcombank cũng cho biết, nợ xấu giảm được diễn ra trong bối cảnh tín dụng vẫn tăng trưởng tốt. Cụ thể, dư nợ tín dụng Vietcombank đạt 838.220 tỷ đồng, tăng 13,95% so với năm 2019.
Trong đó, tín dụng bán lẻ tăng trưởng 20,4%, tỷ trọng tín dụng bán lẻ chiếm 53,5% tổng dư nợ. Dư nợ cho vay FDI tăng 16,7% so với cuối năm 2019.
Ngược lại, ở nguồn đầu vào, huy động vốn vẫn được cơ cấu theo hướng tối ưu. Tổng huy động vốn đặt 1.089.840 tỷ đồng, tăng 4,9%; tỷ trọng vốn không kỳ hạn đạt 32%, tăng mạnh so với năm 2019, duy trì bình quân ở mức 28,9%.
Ngoài tín dụng, Vietcombank cũng thúc đẩy thu nhập phi tín dụng khi chiếm 49,8% thu nhập từ hoạt động kinh doanh, tăng 10,7 điểm % so với năm 2019. Trong đó, thu thuần kinh doanh ngoại tệ tăng 16% và đóng góp 37,8% trong thu dịch vụ; thu nhập từ dịch vụ Bancas đạt 1.873 tỷ đồng đóng góp 18,1% trong thu dịch vụ.
VietinBan mới đây cũng cũng gây bất ngờ không kém khi Chủ tịch HĐQT TS. Lê Đức Thọ chia sẻ, tỷ lệ nợ xấu giảm mạnh xuống dưới 1% - thấp hơn cả cuối năm 2019. Trong năm 2020, VietinBank cũng đã tất toán toàn bộ nợ xấu tại VAMC. Ngoài ra, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cho vay và trái phiếu nội bảng cũng được cải thiện, tăng lên 130%. Lãnh đạo VietinBank cho biết, ngân hàng tiếp tục đặt mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 2% trong năm 2021.
Ở khối các ngân hàng thương mại cổ phần, OCB cho biết, nợ xấu tăng cao nhất trong giai đoạn tháng 5,6,7,8; nhưng trong các tháng cuối năm nợ xấu đã giảm mạnh nhờ khách hàng thuộc diện nợ nhóm 2 lẫn nợ xấu trả nợ khá tốt. Đặc biệt, nhóm khách hàng được cơ cấu lại nợ theo Thông tư 01 hồi phục hoạt động kinh doanh trả nợ tốt. Hiện tại nợ cơ cấu tại ngân hàng chỉ còn khoảng hơn nghìn tỷ đồng. Đến thời điểm này, nợ xấu ngân hàng còn thấp hơn so với đầu năm.
Nợ xấu vẫn còn nhiều điểm đáng lo ngại
Mặc dù các ngân hàng công bố những kết quả khả quan về tăng trưởng lợi nhuận của năm 2020, tuy nhiên theo các chuyên gia, các nhà băng cũng rất “nặng gánh” với vấn đề nợ xấu, bởi rủi ro từ nợ xấu ngày một lớn.
Theo dự báo của SSI Research, nợ xấu nội bảng năm 2021 sẽ không đổi so với năm 2020. Tổng nợ xấu và trái phiếu VAMC các ngân hàng trong phạm vi nghiên cứu của SSI sẽ giảm còn 1,98% vào năm 2021 từ mức đỉnh 4,69% vào năm 2015. Tỷ lệ này có thể cao hơn tại nhóm các ngân hàng nhỏ hơn trong hệ thống. Cơ sở nhận định trên của cơ quan này là hệ thống ngân hàng đang ở vị thế tốt hơn so với chu kỳ tín dụng trước đây, khi hầu hết các ngân hàng đã giải quyết hết hoặc gần hết tài sản có vấn đề.
Tuy nhiên, SSI cũng lưu ý rằng một số rủi ro tín dụng vẫn có thể bị trì hoãn trong ghi nhận do các biện pháp hỗ trợ từ Thông tư 01. Nợ xấu còn tiềm ẩn từ khoản nợ được cơ cấu lại theo Thông tư 01 cũng là vấn đề mà giới chuyên môn khuyến nghị các ngân hàng đặc biệt lưu tâm trong thời gian tới. Trước tình hình dịch bệnh vẫn còn phức tạp, các chuyên gia kiến nghị, nên cho phép các TCTD thực hiện thông tư kéo dài ít nhất đến hết tháng 6/2021 hoặc kéo dài đến đầu năm sau.
Nhận định về những rủi ro về nợ xấu trong năm tới, TS. Cấn Văn Lực cho hay, trong năm 2021, có thể kinh tế sẽ tốt lên, doanh nghiệp khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh tốt hơn sẽ giảm rủi ro về nợ xấu, nhưng rõ ràng số lượng nợ cơ cấu lại của các ngân hàng đang tương đối nhiều.
“Hiện lượng nợ đang được cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo Thông tư số 01/2020/TT-NHNN vào khoảng gần 335 nghìn tỷ đồng. Nếu chia cho tổng dư nợ hiện tại là khoảng 8,5 triệu tỷ đồng thì nợ xấu tiềm ẩn từ nợ cơ cấu là 4%. Đây sẽ là khó khăn, thách thức rất lớn đối với các ngân hàng trong năm 2021” – ông Lực nhấn mạnh thêm.
Trước thực tế khối nợ xấu tiếp tục xu hướng “phình to” trong năm 2021, để kiểm soát rủi ro nợ xấu, TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính ngân hàng khuyến nghị, bên cạnh việc tích cực xử lý nợ xấu, các NH cũng cần chủ động trích lập dự phòng rủi ro cho các khoản nợ xấu và tiềm ẩn nợ xấu.
"Đối với hoạt động tín dụng, theo quy định hiện hành, với mỗi đồng vốn cho vay ra các ngân hàng phải trích lập 0,75% dự phòng rủi ro chung, chưa kể các khoản dự phòng rủi ro cụ thể theo nhóm nợ. Đó là nguồn lực để các ngân hàng xử lý những rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Ngân hàng nào có tỷ lệ trích lập dự phòng bao phủ nợ xấu cao sẽ có nguồn lực đối ứng để xử lý nợ xấu tốt hơn" - ông Hiếu nói.
Minh Nguyễn