Chuyển tiền qua 'chợ đen' ra nước ngoài: Nhanh chóng nhưng tiềm ẩn rủi ro

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, nhu cầu chuyển tiền ra nước ngoài tăng cao. Nhiều người chọn dịch vụ chuyển tiền "chui" để tiết kiệm chi phí và tránh thủ tục, nhưng điều này tiềm ẩn rủi ro lớn và ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế.

Tràn lan chợ đen chuyển tiền

Dạo quanh các trang mạng xã hội, không khó để bắt gặp những lời mời chào hấp dẫn về dịch vụ chuyển tiền "nhanh chóng, an toàn, không cần giấy tờ". Chỉ với vài thao tác đơn giản hoặc một tin nhắn qua ứng dụng, người gửi có thể dễ dàng chuyển hàng chục nghìn USD ra nước ngoài mà không cần thông qua hệ thống ngân hàng chính thống.

Các dịch vụ này thường hoạt động theo hai hình thức chính. Một là thông qua các đầu mối trung gian có sẵn lượng tiền mặt ở cả hai quốc gia, giúp việc trao đổi diễn ra nhanh chóng mà không để lại dấu vết trên hệ thống tài chính chính thức. Những đầu mối này có thể là cá nhân hoặc tổ chức có mối quan hệ rộng, cung cấp dịch vụ chuyển tiền với mức phí nhất định. Giao dịch chủ yếu dựa vào lòng tin, các thỏa thuận ngầm hoặc sự bảo lãnh từ bên thứ ba nhằm đảm bảo an toàn.

Hình thức thứ hai là lợi dụng các hệ thống thanh toán cá nhân như ví điện tử, giao dịch tiền điện tử hoặc mua bán hàng hóa ảo để hợp thức hóa dòng tiền. Các đối tượng có thể tạo nhiều tài khoản trên các nền tảng này để thực hiện giao dịch liên tục, che giấu nguồn gốc thực sự của số tiền. Một số nhóm còn sử dụng phương thức “giao dịch khớp lệnh” giữa các tài khoản do chính họ kiểm soát hoặc thông qua các nền tảng trung gian cung cấp dịch vụ đổi tiền, giúp dòng tiền lưu chuyển dễ dàng mà không bị nghi ngờ.

Những mạng lưới này thường hoạt động trong các nhóm kín trên Facebook, Zalo, Telegram, nơi các thành viên được tuyển chọn kỹ lưỡng và tuân theo những quy tắc riêng. Chỉ cần tìm kiếm từ khóa “Chuyển tiền ra nước ngoài” trên mạng xã hội, người dùng sẽ thấy hàng loạt hội nhóm như “Chuyển tiền nhanh 24/7”, “Đổi tiền USD/EUR an toàn”, “Hỗ trợ giao dịch Bitcoin – USDT” trên Telegram hay “Thanh toán hộ – Nhận tiền nước ngoài”, “Chuyển tiền USD và nội địa nước ngoài” trên Facebook.

Để thu hút khách hàng, các hội nhóm này đăng tải nhiều lời quảng cáo hấp dẫn như:, "Chuyển tiền quốc tế siêu tốc – Phí rẻ nhất, bảo mật tuyệt đối!", "Giao dịch 24/7 – Nhận tiền ngay trong 5 phút, không cần tài khoản ngân hàng!", "Nhận tiền từ nước ngoài không lo kiểm tra, hỗ trợ mọi hình thức giao dịch!", "Chuyển tiền số lượng lớn – Không giới hạn, không giấy tờ, an toàn tuyệt đối!"

Theo tìm hiểu, các giao dịch trong những hội nhóm này thường được mã hóa bằng ký hiệu hoặc thuật ngữ riêng để tránh sự chú ý của cơ quan chức năng. Một số nhóm còn yêu cầu thành viên mới phải có người quen giới thiệu hoặc vượt qua quy trình xác thực nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn. Chính những yếu tố này khiến việc kiểm soát và truy vết trở nên vô cùng khó khăn.

Trong vai một phụ huynh có con du học tại Hàn Quốc cần chuyển tiền sinh hoạt, chúng tôi tham gia một nhóm kín có tên “Đổi tiền, trao đổi ngoại tệ, chuyển tiền đi nước ngoài”, nơi có gần 30.000 thành viên hoạt động sôi nổi.

Ngay khi đăng tải yêu cầu, một tài khoản tên “Khánh An” lập tức liên hệ: "Chị chỉ cần cung cấp số tài khoản nhận, chúng em sẽ chuyển ngay trong 24 giờ. Tỷ giá tốt hơn ngân hàng, không mất thuế, không cần kê khai nguồn tiền. Hầu hết khách hàng của em là lao động xuất khẩu hoặc du học sinh muốn gửi tiền cho gia đình. Nếu qua ngân hàng, họ phải chứng minh thu nhập, mất nhiều thời gian và chi phí cao hơn. Trong khi đó, chúng em chỉ cần nhận tiền mặt hoặc chuyển khoản nội địa là có thể thực hiện ngay lập tức."

Anh Hồ Văn C. (phường Phương Liệt, quận Thanh Xuân, Hà Nội), một người chuyên làm dịch vụ chuyển tiền sang châu Âu, tiết lộ: “Nhiều người làm ăn lớn muốn chuyển tiền ra nước ngoài nhưng không muốn bị kiểm soát. Chúng tôi có hệ thống đối tác ở nhiều nước, chỉ cần chuyển khoản nội địa ở Việt Nam, phía bên kia sẽ nhận ngay trong vòng 1-2 ngày.”

Bên cạnh đó, một hình thức phổ biến trong giới kinh doanh là lợi dụng các công ty xuất nhập khẩu để "lách luật". Các doanh nghiệp có thể kê khai giao dịch thương mại giả mạo nhằm hợp thức hóa số tiền cần chuyển ra nước ngoài. Thực tế cho thấy, không chỉ cá nhân mà cả những tổ chức lớn cũng tham gia vào mô hình này để rửa tiền hoặc trốn thuế.

Chị Lê Lan Phương, chuyên viên một ngân hàng tại Hà Nội, nhận định: "Thị trường chuyển tiền 'chui' không chỉ phát triển mạnh tại các thành phố lớn mà còn lan rộng ra nhiều địa phương. Người tham gia thường là du học sinh, lao động ở nước ngoài hoặc những cá nhân kinh doanh trực tuyến xuyên biên giới. Một số công ty tài chính ngầm còn cung cấp dịch vụ chuyển tiền với số lượng lớn, đảm bảo giao dịch nhanh chóng, khiến việc quản lý ngày càng khó khăn. Những giao dịch này diễn ra trên các diễn đàn kín, nơi người tham gia sử dụng danh tính ảo, tài khoản ngân hàng trung gian hoặc các nền tảng thanh toán quốc tế không chính thống để tránh bị phát hiện."

Sự phát triển của tiền mã hóa và tài chính phi tập trung cũng góp phần thúc đẩy hình thức chuyển tiền “chui”. Nhiều tổ chức đã tận dụng các loại tiền điện tử như Bitcoin, USDT để thực hiện giao dịch xuyên biên giới mà không để lại dấu vết, gây ra thách thức lớn cho công tác kiểm soát tài chính.

Hậu quả khôn lường

Nhiều trường hợp đã mất trắng số tiền gửi vì đối tác đột nhiên "bặt vô âm tín" sau khi nhận tiền. Chị H.T.N (phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ: "Tôi đã gửi 10.000 USD cho con đang du học thông qua một trung gian trên mạng. Ban đầu, giao dịch diễn ra suôn sẻ, nhưng đến lần thứ ba, họ ôm tiền bỏ trốn, tôi không thể liên lạc được nữa. Sau sự việc này, tôi nhận ra rằng chuyển tiền ra nước ngoài qua “chợ đen” tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Nếu có nhu cầu, tốt nhất nên đến ngân hàng để thực hiện đúng quy trình và đảm bảo an toàn."

Tương tự, anh P.V.D (xã Chính Lý, huyện Lý Nhân, Hà Nam) cũng trở thành nạn nhân của dịch vụ này. Anh cho biết: "Tôi chuyển 5.000 USD cho người thân ở Canada qua một dịch vụ trên Telegram. Họ cam kết tiền sẽ đến trong 24 giờ, nhưng sau ba ngày, tài khoản vẫn không nhận được. Khi liên hệ thì bị chặn số, không biết khiếu nại ở đâu."

Cùng chung hoàn cảnh, anh K.H (xã Châu Minh, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang) cho biết mình bị lừa bởi một tổ chức chuyên cung cấp dịch vụ chuyển tiền đi Úc. Ban đầu, họ quảng cáo chuyển tiền nhanh với tỷ giá hấp dẫn. Tuy nhiên, sau khi anh gửi 15.000 USD, nhân viên yêu cầu đóng thêm phí ngân hàng mới có thể nhận được tiền. Cảm thấy bất thường, anh từ chối chuyển thêm, nhưng ngay sau đó, bên cung cấp dịch vụ cũng "lặn mất tăm" cùng toàn bộ số tiền của anh.

Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, hình thức chuyển tiền "chui" còn vi phạm nghiêm trọng pháp luật. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, mọi giao dịch chuyển tiền ra nước ngoài phải được thực hiện thông qua các tổ chức tài chính được cấp phép. Những cá nhân tham gia hoạt động này có thể bị xử lý hình sự với các tội danh như rửa tiền, trốn thuế hoặc vi phạm quy định quản lý ngoại hối.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhu cầu chuyển tiền ra nước ngoài ngày càng gia tăng. Xuất phát từ thực tế đó, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã gửi công văn báo cáo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, đồng thời đề xuất xây dựng bộ quy tắc thống nhất nhằm hỗ trợ các ngân hàng thực hiện giao dịch quốc tế một cách hiệu quả và an toàn.

Ông Hùng nhấn mạnh rằng chuyển tiền ra nước ngoài là hoạt động phức tạp, liên quan đến nhiều quy định pháp luật, đòi hỏi thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng để xây dựng bộ quy tắc phù hợp. Khi được ban hành, bộ quy tắc này sẽ giúp các ngân hàng thực hiện giao dịch đồng bộ trên toàn quốc, hạn chế rủi ro, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan quản lý trong việc kiểm soát dòng tiền. Ngoài ra, nó cũng góp phần ngăn chặn các hành vi chuyển tiền trái phép, ổn định thị trường ngoại hối và thu hút thêm nhà đầu tư.

Quang Anh