Tính đến ngày 12/6, bệnh dịch tả lợn châu Phi đã xảy ra tại 4.068 xã, 413 huyện của 55 tỉnh, thành phố. Số lợn buộc phải tiêu hủy là trên 2,5 triệu con với trọng lượng xấp xỉ 150.000 tấn. Bao giờ chúng ta mới kiểm soát được dịch, hay đợi “cháy đã được dập tắt khi nhà bị thiêu rụi!”
Từ Hưng Yên đến 55 tỉnh, thành
Chiều 13/6, tại Hà Nội, Bộ NN&PTNT tổ chức Hội nghị bàn một số giải pháp nhằm ổn định, thúc đẩy phát triển chăn nuôi lợn, Bộ trưởng NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường nhận định, dịch tả lợn châu Phi là căn bệnh nặng nề nhất, thách thức nhất, nguy hiểm nhất của ngành chăn nuôi.
 |
| Dịch vẫn đang tiếp tục lây lan ra các vùng, lợn chết la liệt, chưa biết bao giờ mới dừng lại |
Báo cáo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho biết, tính đến ngày 12/6 dịch tả lợn châu Phi đã xảy ra tại 55 tỉnh, thành phố. Số lợn mắc bệnh buộc phải tiêu hủy hơn 2,5 triệu con với trọng lượng gần 150.000 tấn. Vừa qua đã có 56 xã thuộc 15 tỉnh có dịch bệnh đã qua 30 ngày nhưng sau đó lại phát sinh bệnh.
Dịch tả lợn châu Phi xuất hiện ở nước ta từ đầu tháng 2/2019 (đầu tiên ở Hưng Yên). Tính từ thời điểm đó, đã có trên 50 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn phòng, chống bệnh dịch bệnh nguy hiểm này lây lan. Văn bản từ Trung ương đến địa phương, của cả Ban Bí thư Trung ương Đảng, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch tả lợn Châu Phi, Bộ NN-PTNT… Các cấp, sở ngành đều vào cuộc nhưng đến nay, sau 4 tháng phát hiện ổ dịch đầu tiên thì trên 85% các tỉnh ở nước ta có dịch. Chỉ còn 9 tỉnh chưa xuất hiện căn bệnh nguy hiểm này, nhưng nếu không có một “bước ngoặt”, có lẽ không sớm thì muộn con số các tỉnh có dịch sẽ đạt đỉnh 64/64.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km về hướng Nam, theo dọc quốc lộ 21B, chúng tôi có mặt tại xã Hồng Quang, huyện Ứng Hòa – địa phận cuối của thủ đô, giáp danh với huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Một xã nghèo của Hà Nội, người dân sống thuần nghề nông, thu nhập chính của các hộ dân là từ chăn nuôi lợn. Các nhà được cho là giàu, có chút kinh tế thì cũng từ lợn mà lên. Nhưng từ khi, dịch tả lợn châu Phi xuất hiện, càn quét qua các thôn làng, thì cơ bản các hộ chăn nuôi đã rơi vào cảnh “chuồng không – nhà trống”.
Ông Hải, một hộ dân sống chuyên bằng nghề nấu rượu, nuôi lợn, thường ngày trong chuồng giao động trên dưới 200 con nhưng sau khi dịch đến thì chuồng đã trống không. Không chỉ nhà ông mà các nhà khác cũng đều vậy, người dân ở đây đang không biết phải sống như thế nào, bằng nghề gì. Tái đàn thì lại lo “lợn mang theo cả cám cả tiền để chôn xuống đất”.
“Tôi thường ngày chỉ nấu rượu, chăn lợn nhưng giờ không có lợn thì cũng không nấu được rượu nữa. Bã rượu nấu xong không có chỗ đổ, bán thì không ai mua vì họ cũng đã hết lợn. Bà con hàng xóm, làng trên xóm dưới ở đây cũng gần như đã hết lợn rồi, coi như thất nghiệp. Đợi bao giờ hết dịch thì nuôi lại thôi, nhưng cũng không biết lấy tiền đâu mua lợn nữa, nợ thì chưa trả ai người ta cho vay” - ông Hải buồn bã chia sẻ.
Dịch chưa hết nhưng lợn sắp hết!
Thời điểm bùng phát dịch, phần vì thương lái ép giá, người nuôi bán chạy, phần do người dân ít ăn thịt lợn, giá thành giảm sâu xuống mức 20.000đồng/kg. Nhưng sau hơn 4 tháng, thời điểm mà dịch lan rộng, nếu ảnh hưởng giá lợn từ sức tiêu thụ thì chắc chắn giá lợn khó tăng. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, giá lợn mỗi ngày tăng một giá, hiện khoảng 43.000 đồng/kg, có nơi lên 45.000 đồng/kg, nhưng người dân không còn lợn mà bán.
Có thể thấy, giá lợn tăng mạnh sau từng ngày bởi một nguyên nhân đơn giản là trong các trang trại, các địa phương lợn đã hết. Lợn to lợn bé khi nhiễm dịch đều đã tiêu hủy. Và với tỷ lệ chết 100%, mực độ lây lan khủng khiếp của dịch tả lợn Châu phi thì nếu không ngăn được dịch, hết lợn là chuyện dễ hiểu!
Dịch đang tiếp tục lan rộng, nhiều địa phương đã công bố hết dịch nhưng rồi lại tái phát thì chắc chắn rằng số lượng lợn trên cả nước sẽ một sụt giảm. Lượng lợn tái đàn thời điểm này tại các điểm dịch là gần như không có, giá lợn từ đó sẽ ngày một tăng, người dân chỉ còn biết ngậm ngùi vì lợn giá cao, nợ nhiều nhưng có để bán và không dám tái đàn.
|
| Lợn chết đã 2 ngày mà chưa được tiêu hủy tại xã Đông Hội (Đông Anh, Hà Nội) |
Nguyên nhân gây bệnh dịch tả lợn Châu phi là virus gây bệnh ASF rất nguy hiểm, chưa có thuốc điều trị, chưa vaccine phòng bệnh. Trong khi, cả nước còn trên 2,5 triệu hộ chăn nuôi lợn nhỏ lẻ, mật độ chăn nuôi rất cao, thời tiết diễn biến rất phức tạp, tạo điều kiện rất thuận lợi cho virus ASF lây lan, gây bệnh. Đặc biệt bệnh đã lan vào khu vực phía Nam, tại các địa phương này đang là thời điểm giao mùa, hệ thống kênh rạch dày đặc, giao thông đường thủy và đường bộ đan xen, khó kiểm soát... Chắc chắn bệnh sẽ còn tiếp tục lan rộng, mức độ thiệt hại sẽ lớn hơn rất nhiều so với hiện nay và có thể sẽ phải công bố tình trạng khẩn cấp.
Đáng ngại hơn, thời điểm này khi người dân không tái đàn được, tổng số đàn, số đầu con ngày một giảm, thì dịp cuối năm sẽ thiếu lợn là tất yếu. Giá thành thời điểm Tết nguyên đán sẽ tăng cao mà chắc chắn vẫn không đủ cung cho thị trường. Trước diễn biến phức tạp của dịch, các cơ quan, ban ngành, tổ chức và cả những người chăn nuôi cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp phòng chống dịch. Nếu không, mức độ thiệt hại sẽ tăng lên rất lớn, sức ảnh hưởng đến nền kinh tế, cuộc sống của người dân khó có thể tưởng tượng nổi.
|
Tại cuộc họp với các bộ, ngành và các địa phương về phương án hỗ trợ tài chính từ ngân sách trung ương trong xử lý bệnh dịch tả lợn châu Phi do Phó thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì, các địa phương đang “kêu” thiếu tiền hỗ trợ tiêu huỷ lợn dịch tả châu Phi. Ngân sách eo hẹp, dịch bệnh gây thiệt hại lớn khiến các tỉnh đang rơi vào tình cảnh hết sức khó khăn. Từ khi dịch bệnh bùng phát, tổng kinh phí hỗ trợ của tỉnh Nam Định cho 12.000 tấn lợn chết là 442 tỷ đồng; Thái Bình đã chi 150 tỷ đồng; Hà Nam mới chi trả hỗ trợ cho 23% số đàn lợn chết vì dịch và đang chờ hỗ trợ từ Trung ương; Hải Dương sẽ phải chi khoảng 900 tỷ đồng; các tổ chức tín dụng đã hỗ trợ 357 tỷ đồng cho người chăn nuôi,… con số sẽ là bao nhiêu ở cả 55 tỉnh? Mức độ thiệt hại đến nền kinh tế, cuộc sống của người dân khó có thể tưởng tượng nổi! |
Đinh Hiệu