Giá cao su tăng mạnh nhưng xuất khẩu Việt Nam vẫn chịu sức ép

Giá cao su kỳ hạn tăng lên mức cao nhất trong khoảng 13 năm khi nguồn cung toàn cầu đối mặt nhiều rủi ro từ thời tiết và tồn kho giảm. Tuy nhiên, với Việt Nam, giá cao vẫn chưa thể bù đắp hoàn toàn sức ép từ lượng xuất khẩu sụt giảm và nhu cầu chững lại tại thị trường Trung Quốc.

Nguồn cung được hỗ trợ bởi thời tiết bất lợi

Theo Trading Economics, thị trường cao su thế giới đang chứng kiến những diễn biến trái chiều. Một mặt, giá kỳ hạn tăng mạnh do lo ngại nguồn cung tại các nước sản xuất lớn ở Đông Nam Á và một số khu vực khác bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Mặt khác, nhu cầu từ Trung Quốc, thị trường tiêu thụ cao su lớn, phục hồi chậm khiến đà tăng giá chưa thực sự bền vững.

Ngày 25/9, giá cao su tăng lên 254 US cent/kg, tương đương khoảng 65.000 đồng/kg, cao hơn 1,8% so với phiên trước. Trong một tháng, giá tăng 7,95% và cao hơn 46,74% so với cùng kỳ năm trước. Mức giá này đưa cao su lên vùng cao nhất kể từ đầu năm 2013.

Trước đó, sau khi vượt khoảng 250 US cent/kg trong ngày 8/9, giá cao su từng điều chỉnh về quanh 237 US cent/kg vào giữa tháng 9. Việc giá nhanh chóng trở lại vùng cao cho thấy lực hỗ trợ từ phía nguồn cung vẫn hiện hữu, dù thị trường liên tục xuất hiện những tín hiệu thận trọng về sức mua.

Lo ngại về nguồn cung đang là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy giá cao su. Tại Bờ Biển Ngà, tình trạng ùn tắc tại cảng Abidjan gây gián đoạn một số chuyến hàng, trong khi tại Thái Lan, mưa kéo dài tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động khai thác mủ cao su.

Cơ quan khí tượng Thái Lan cảnh báo mưa lớn và nguy cơ lũ quét đến hết ngày 27/9. Những bất lợi về thời tiết trong mùa khai thác cao điểm có thể tác động đến sản lượng mủ đưa ra thị trường, qua đó làm gia tăng lo ngại về nguồn cung trong ngắn hạn.

Tại Đông Nam Á, thời tiết tiếp tục là biến số khó dự báo đối với ngành cao su. Nguy cơ El Niño mạnh lên trong quý IV có thể khiến một số vùng sản xuất lớn như Thái Lan và Indonesia đối mặt với điều kiện nóng, khô hơn, ảnh hưởng đến năng suất khai thác.

Bên cạnh đó, tín hiệu thắt chặt nguồn cung còn được thể hiện qua diễn biến tồn kho. Tồn kho cao su tại các kho ở Thanh Đảo, Trung Quốc, giảm 17.400 tấn trong tuần kết thúc ngày 18/9. Tồn kho cao su tự nhiên tại các cảng Thanh Đảo tính đến ngày 13/9 ở mức 603.200 tấn, giảm 15.800 tấn so với kỳ trước, tương đương 2,6%; riêng tồn kho ngoại quan giảm 5,2%.

Theo Hiệp hội các nước sản xuất cao su tự nhiên (ANRPC), sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 15,279 triệu tấn, tăng 2,1% so với năm 2025, trong khi nhu cầu đạt 15,356 triệu tấn. Như vậy, tiêu thụ vẫn cao hơn sản lượng khoảng 77.000 tấn.

Trong 7 tháng đầu năm, sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu ước đạt 7,43 triệu tấn, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tiêu thụ đạt 8,76 triệu tấn, giảm 1,6%. Khoảng cách này tiếp tục cho thấy thị trường chưa hoàn toàn thoát khỏi trạng thái nguồn cung tương đối hạn chế.

Tuy nhiên, tốc độ tăng sản lượng dự kiến cao hơn nhiều so với nhu cầu. ANRPC dự báo sản lượng tăng 2,1%, trong khi tiêu thụ chỉ tăng 0,4% và đã điều chỉnh giảm triển vọng nhu cầu so với dự báo trước đó. Đây là yếu tố khiến giá cao su khó duy trì xu hướng tăng một chiều.

Tại Trung Quốc, lượng nhập khẩu cao su tự nhiên của nước này trong tháng 8 giảm 6,7% so với cùng kỳ, xuống 486.000 tấn, mức thấp nhất đối với tháng 8 trong 6 năm. Trong tháng này, tổng lượng cao su tự nhiên và cao su tổng hợp nhập khẩu đạt khoảng 579.000 tấn, giảm 12,8% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, lượng nhập khẩu đạt khoảng 5,1 triệu tấn, giảm 5,2%.

Khi nguyên liệu tăng giá, các nhà sản xuất lốp xe Trung Quốc có xu hướng thận trọng hơn với việc mua vào. Sức tiêu thụ của ngành ô tô, lốp xe và các ngành sử dụng cao su vẫn là lực đỡ quan trọng, song tốc độ phục hồi chưa đáp ứng hoàn toàn kỳ vọng của thị trường.

Bộ Công Thương cũng nhận định trong 20 ngày đầu tháng 9, giá cao su kỳ hạn tại các sàn giao dịch chủ chốt ở châu Á tăng chủ yếu do lo ngại thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến nguồn cung Đông Nam Á. Tuy nhiên, đà tăng bị hạn chế bởi nhu cầu tại Trung Quốc phục hồi chậm và sức ép cạnh tranh từ cao su tổng hợp.

Việt Nam cần giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc

Diễn biến thế giới tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Số liệu của Cục Hải quan cho thấy, tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu 156.845 tấn cao su, thu về hơn 332 triệu USD, giảm 27,6% về lượng và 7,6% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 8 tháng, xuất khẩu cao su đạt 944.891 tấn, trị giá 1,88 tỷ USD, giảm lần lượt 15,4% về lượng và 5,1% về trị giá.

Việc kim ngạch giảm ít hơn nhiều so với lượng xuất khẩu cho thấy giá bán đang đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì doanh thu. Giá xuất khẩu bình quân 8 tháng đạt khoảng 1.990 USD/tấn, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8, giá bình quân đạt 2.118 USD/tấn, tăng 27,7%.

Dù vậy, giá xuất khẩu đã xuất hiện dấu hiệu chững lại. Giá bình quân tháng 8 giảm 0,7% so với tháng 7, tương đương khoảng 14 USD/tấn, sau 7 tháng liên tiếp tăng. Diễn biến này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào mặt bằng giá cao để bù đắp lượng xuất khẩu suy giảm.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất của cao su Việt Nam nhưng đang cho thấy sức mua yếu hơn. Trong 8 tháng, Việt Nam xuất sang thị trường này 556.034 tấn, trị giá khoảng 1,1 tỷ USD, giảm 30,1% về lượng và 20,8% về trị giá so với cùng kỳ.

Tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng lượng cao su xuất khẩu của Việt Nam giảm từ 71,3% xuống 58,8%. Đây là thay đổi đáng chú ý đối với cơ cấu thị trường, cho thấy mức độ phụ thuộc vào một đầu ra lớn đang giảm nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mở rộng thêm các thị trường có khả năng hấp thụ ổn định.

Một số thị trường đang cho thấy tín hiệu tích cực. Trong 8 tháng, xuất khẩu sang Ấn Độ đạt 72.696 tấn, trị giá 159 triệu USD, tăng 31,1% về lượng và 52,1% về trị giá. Indonesia tăng 135,4%, Malaysia tăng 55,6%, Hàn Quốc tăng 14,8% và Mexico tăng 150%.

Những diễn biến này mở thêm dư địa để doanh nghiệp đa dạng hóa đầu ra, nhất là trong bối cảnh nhu cầu từ Trung Quốc chưa phục hồi mạnh. Tuy nhiên, mở rộng thị trường cũng đòi hỏi doanh nghiệp nâng chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và xây dựng quan hệ thương mại ổn định thay vì chỉ tận dụng những thời điểm giá tăng.

Về phía thị trường quốc tế, cao su vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu thay thế lốp xe, sự phát triển của ngành ô tô và xe điện tại Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu. Tuy nhiên, chi phí nguyên liệu cao, các hạn chế thương mại, bất ổn địa chính trị và tính thời vụ của ngành lốp đang khiến tốc độ tăng trưởng nhu cầu chậm hơn.

Như vậy, thị trường cao su hiện cùng lúc chịu tác động của hai lực kéo ngược chiều. Nguồn cung có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, tồn kho tại một số trung tâm giảm và tiêu thụ toàn cầu vẫn cao hơn sản lượng, tạo nền tảng cho giá. Ở chiều ngược lại, sức mua Trung Quốc chững lại, cao su tổng hợp cạnh tranh và tốc độ tăng nhu cầu thấp hơn sản lượng có thể hạn chế dư địa tăng giá.

Đối với Việt Nam, mặt bằng giá cao đang giúp giảm bớt tác động từ lượng xuất khẩu giảm. Tuy nhiên, triển vọng những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc đồng thời vào diễn biến thời tiết tại các nước sản xuất lớn, sức tiêu thụ của ngành ô tô - lốp xe và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, việc giảm phụ thuộc vào một thị trường lớn, nâng chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm sẽ ngày càng quan trọng. Đây là cơ sở để ngành cao su Việt Nam tận dụng được mặt bằng giá thuận lợi, đồng thời giảm rủi ro khi thị trường thế giới bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn.

Cao su Việt Nam đối mặt sức ép kép khi nhu cầu Trung Quốc chững lại Xuất khẩu cao su của Việt Nam tiếp tục chịu tác động từ sự suy giảm nhu cầu tại Trung Quốc trong khi giá thế giới sau khi lên mức cao nhất 13 năm đã bắt đầu điều chỉnh Dù vậy thị trường cao su tự nhiên toàn cầu vẫn được dự báo thiếu hụt nhẹ trong năm 2026 khi nhu cầu cao hơn sản lượng

Hoàng Hậu