Giá gạo toàn cầu dự báo tăng gần 18% trong năm 2027 do El Niño

Giá gạo toàn cầu được dự báo tăng bình quân gần 18% trong năm 2027 khi hiện tượng El Niño có nguy cơ gây bất lợi cho mùa màng tại các quốc gia sản xuất lớn, đặc biệt ở châu Á. Dù vậy, lượng tồn kho hiện tại vẫn ở mức cao, giúp hạn chế nguy cơ xảy ra cú sốc nguồn cung trên thị trường.

El Niño đe dọa nguồn cung, giá gạo có thể tăng mạnh

Theo công ty nghiên cứu thị trường Business Monitor International (BMI) thuộc Fitch Solutions, giá gạo thế giới dự kiến duy trì ở mức cao trong quý I/2027 khi hiện tượng El Niño đe dọa các chu kỳ gieo trồng tại châu Á - khu vực tập trung nhiều quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Trong dự báo mới nhất, BMI nhận định giá bình quân hợp đồng tương lai gạo thô kỳ hạn tháng 2 niêm yết trên Sàn Giao dịch Hàng hóa Chicago (CBOT) có thể đạt 16,50 USD/100 pound (khoảng 45,36 kg) trong năm 2027, tăng 17,9% so với mức dự báo 14 USD của năm 2026.

Đáng chú ý, BMI cũng điều chỉnh tăng dự báo giá gạo năm 2026 so với mức 12,90 USD trước đó, sau khi thị trường ghi nhận đà tăng mạnh hơn kỳ vọng trong quý III. Giá gạo kỳ hạn đã lên mức cao nhất trong 29 tháng, đạt 17,80 USD vào tháng 10/2026.

Triển vọng giá tăng chủ yếu xuất phát từ những lo ngại về điều kiện thời tiết tại các quốc gia sản xuất lớn. Ấn Độ và Thái Lan, hai nhà cung cấp quan trọng trên thị trường quốc tế, được đánh giá nằm trong nhóm đối mặt với rủi ro nguồn cung khi lượng mưa suy giảm và nhiệt độ tăng cao.

Theo dự báo của BMI, sản lượng gạo Ấn Độ trong niên vụ 2026-2027 có thể giảm 4,6%, xuống còn 147 triệu tấn. Tại Thái Lan, sản lượng dự kiến giảm 1,9%, còn khoảng 20,3 triệu tấn.

Tác động của El Niño không chỉ nằm ở nguy cơ giảm năng suất mà còn có thể ảnh hưởng đến quyết định sản xuất của nông dân. BMI cho rằng những dự báo về thời tiết bất lợi có thể hạn chế khả năng mở rộng diện tích gieo trồng cũng như việc sử dụng các yếu tố đầu vào trong sản xuất tại những quốc gia xuất khẩu chủ chốt.

Nếu tình trạng khô hạn kéo dài, nguồn cung từ các nước sản xuất lớn có thể suy giảm, tạo thêm áp lực lên giá gạo quốc tế. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì ở mức cao, bất kỳ sự gián đoạn đáng kể nào về sản xuất hoặc xuất khẩu đều có khả năng khiến thị trường biến động mạnh hơn.

Tồn kho lớn giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt gạo toàn cầu

Mặc dù triển vọng giá gạo được dự báo tăng, BMI cho rằng chưa có nhiều bằng chứng cho thấy thị trường sẽ đối mặt với một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng trong ngắn hạn.

Theo dự báo của tổ chức này, sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2026-2027 có thể giảm 1,4%, xuống còn 537 triệu tấn, trong khi tiêu thụ dự kiến đạt 539,8 triệu tấn. Chênh lệch giữa sản xuất và tiêu thụ có thể khiến thị trường chuyển từ trạng thái dư cung 9,7 triệu tấn sang thiếu hụt khoảng 2,8 triệu tấn.

Tuy nhiên, lượng tồn kho đầu kỳ toàn cầu ước đạt 204,2 triệu tấn, tăng 6,6% so với niên vụ trước. Đây là yếu tố quan trọng giúp thị trường có thêm dư địa ứng phó nếu sản lượng tại một số quốc gia giảm do thời tiết bất lợi.

BMI cũng lưu ý rằng hoạt động thu hoạch đang diễn ra hoặc sắp bắt đầu đối với các vụ lúa chính trong mùa mưa tại những quốc gia xuất khẩu chủ chốt, đặc biệt là Ấn Độ và Thái Lan. Điều này có thể giúp giảm bớt nguy cơ gián đoạn sản xuất do El Niño gây ra.

Theo đánh giá của BMI, diễn biến tăng giá gần đây trên thị trường hợp đồng tương lai CBOT phần nào phản ánh những lo ngại về nguồn cung trong tương lai, nhưng chưa hoàn toàn tương đồng với tình hình thị trường gạo vật chất. Hiện chưa xuất hiện nhiều bằng chứng cho thấy một cú sốc nguồn cung đáng kể đã xảy ra.

Dù vậy, những cảnh báo từ các quốc gia nhập khẩu cho thấy rủi ro thời tiết vẫn cần được theo dõi chặt chẽ. Tại Philippines, Bộ Nông nghiệp nước này từng cảnh báo hiện tượng El Niño có thể khiến sản lượng gạo giảm từ 700.000 tấn đến 1 triệu tấn. Trong kịch bản bất lợi nhất, thiệt hại kinh tế có thể lên tới 20 tỷ peso Philippines.

Nhìn chung, triển vọng thị trường gạo năm 2027 sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến thời tiết, sản lượng thực tế tại các quốc gia xuất khẩu lớn và khả năng sử dụng lượng tồn kho hiện có để bù đắp thiếu hụt. Nếu El Niño kéo dài và tác động sâu rộng đến mùa vụ tại châu Á, áp lực tăng giá có thể trở nên rõ nét hơn. Ngược lại, nguồn cung được duy trì ổn định cùng lượng dự trữ lớn sẽ là yếu tố hạn chế đà tăng và giảm nguy cơ biến động quá mạnh trên thị trường toàn cầu.

Hoàng Hậu