Sau hơn một năm giảm sâu, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang tăng trở lại nhờ nhu cầu nhập khẩu phục hồi tại nhiều thị trường lớn, trong khi lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu ngày càng gia tăng.
Giá gạo xuất khẩu tăng mạnh, dẫn đầu nhóm nước xuất khẩu lớn
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), ngày 8/5, gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 513-517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD/tấn so với tháng trước. Gạo thơm 5% tấm dao động 510-520 USD/tấn, tăng từ 25-30 USD/tấn, tương đương mức tăng khoảng 5-7%.
So với cùng kỳ năm ngoái, giá gạo 5% tấm hiện cao hơn khoảng 100 USD/tấn, tương đương mức tăng gần 25%. Các dòng gạo 100% tấm và 25% tấm cũng tăng khoảng 15%, dù riêng gạo Jasmine vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước.
Hiện giá gạo Việt Nam đang ở mức cao nhất trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. (Ảnh minh hoạ/internet).
Theo các doanh nghiệp, lợi thế của gạo Việt không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng, đặc biệt là nhóm gạo thơm và gạo chất lượng cao đang chiếm tỷ trọng lớn hơn trong xuất khẩu.
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa gạo nội địa cũng bắt đầu tăng trở lại từ đầu tháng 5. Giá lúa hiện tăng khoảng 200-300 đồng/kg so với cuối tháng 4, trong khi giá gạo tăng từ 300-500 đồng/kg tùy loại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 hiện được thu mua quanh mức 6.100-6.300 đồng/kg, còn IR 50404 dao động 5.400-5.500 đồng/kg.
Nguồn lúa hàng hóa tại nhiều địa phương như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long không còn dồi dào như trước. Giao dịch trên thị trường diễn ra chậm, trong khi nhiều kho đã bắt đầu tìm mua lúa khô Đài Thơm 8 và Japonica để phục vụ xuất khẩu.
Lo ngại thiếu hụt nguồn cung, nhiều nước tăng mua gạo dự trữ
Theo doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Đồng Tháp, đà tăng giá hiện nay đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Bên cạnh nhu cầu nhập khẩu tăng từ các thị trường truyền thống, chi phí đầu vào cũng leo thang do tác động của xung đột Trung Đông khiến giá phân bón và logistics tăng mạnh.
Dữ liệu từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cho thấy thị trường gạo thế giới đang đối mặt với nhiều rủi ro mới. Một trong những yếu tố đáng lo ngại là khả năng hiện tượng El Nino quay trở lại trong năm 2026 với cường độ mạnh, có thể gây khô hạn tại nhiều vùng sản xuất lúa lớn ở Ấn Độ, Đông Nam Á và Australia.
Song song đó, căng thẳng tại Trung Đông không chỉ đẩy giá dầu tăng mà còn tác động trực tiếp đến giá phân bón và chi phí vận chuyển. Dù chưa ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang châu Phi, nhưng chi phí logistics đã tăng đáng kể.
Lo ngại rủi ro nguồn cung khiến nhiều quốc gia đẩy mạnh nhập khẩu gạo dự trữ trong bối cảnh mặt bằng giá vẫn được đánh giá là hợp lý.
Chỉ riêng trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,1 triệu tấn gạo, thu về 493 triệu USD. Lũy kế 4 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo đạt 3,3 triệu tấn, trị giá gần 1,6 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Philippines tăng 6,7%, còn thị trường Trung Quốc tăng tới 44,4% so với cùng kỳ năm trước.
Trong khi nhu cầu tăng, nguồn cung trong nước lại có xu hướng thu hẹp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến cuối tháng 3/2026, diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân trên cả nước đạt khoảng 2,92 triệu ha, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm trước.
Diện tích giảm chủ yếu do nhiều địa phương chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng, nuôi trồng thủy sản có giá trị kinh tế cao hơn hoặc phục vụ phát triển hạ tầng, khu công nghiệp.
PV