Giá lúa mì toàn cầu đã giảm xuống mức thấp nhất trong khoảng ba năm do Nga đẩy mạnh xuất khẩu một vụ mùa bội thu. Điều này giảm bớt lạm phát lương thực nhưng cũng dấy lên lo ngại về sự phụ thuộc quá mức vào ngũ cốc của Nga.
Nikkei Asia đưa tin giá lúa mì chuẩn trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago đang dao động ở mức trên 5 USD/giạ. Vào cuối tháng 9, giá chạm mức thấp 5 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 9 năm 2020.
Giá thị trường hiện tại thấp hơn gần 60% so với mức 13 USD đạt được vào tháng 3 năm 2022, ngay sau khi Nga xâm chiếm Ukraine. Lúa mì của Nga đang thay thế xuất khẩu từ Ukraine giảm và dự kiến thu hoạch yếu ở Australia.
Một chuyên gia lúa mì tại một công ty thương mại lớn của Nhật Bản cho biết: “Giá tăng vọt ngay sau cuộc xâm lược do các thương nhân tính đến rủi ro gián đoạn nguồn cung ở mức độ tối đa có thể”. "Thị trường hiện đang tiến tới bình thường hóa."
Xuất khẩu lúa mì của Nga đã theo kịp nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng, đặc biệt là từ các nước đang phát triển. Ảnh: Reuters
Vào tháng 7, Nga đã rút khỏi một thỏa thuận do Liên hợp quốc làm trung gian cho phép vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen. Chính phủ Ukraine hôm thứ Sáu cho biết khoảng 300.000 tấn ngũ cốc đã bị mất kể từ tháng 7 do các cuộc tấn công của Nga vào các cảng và tàu trên bờ Biển Đen.
Theo dữ liệu của Refinitiv, xuất khẩu lúa mì của Ukraine trong tháng 9 đã giảm khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong khi đó, sản lượng lúa mì của Australia dự kiến giảm 38% trong năm nay do hiện tượng thời tiết El Nino gây ra.
Bù đắp cho những trở ngại này là xuất khẩu ngày càng tăng của Nga. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) đã nâng dự báo xuất khẩu của Nga trong tháng thứ năm liên tiếp vào thứ Năm. Dự báo mới cho năm thị trường 2023-2024 là 50 triệu tấn, tăng 1 triệu tấn so với dự báo hồi tháng 9.
Trong khi Nga tuyên bố rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế của phương Tây đang cản trở xuất khẩu nông sản của nước này thì lúa mì của nước này chiếm khoảng 24% xuất khẩu toàn cầu - tăng từ 16% trong năm thị trường 2021-2022 trước cuộc xâm lược.
Nhu cầu toàn cầu tăng vọt trong 20 năm qua, đặc biệt là từ các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển, được hỗ trợ bởi sự gia tăng sản xuất và xuất khẩu lúa mì từ Nga và Ukraine.
Kenji Nagatomo thuộc Bộ Nông nghiệp Nhật Bản cho biết: “Nga đã đi từ nhập khẩu một lượng lớn ngũ cốc trong thời kỳ Xô Viết trở thành một trong những nước xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới khi chuyển từ chủ nghĩa xã hội sang nền kinh tế thị trường sau sự sụp đổ của Liên Xô”. Viện Nghiên cứu Chính sách Lâm nghiệp và Thủy sản.
Nagatomo cho biết: “Những cải tiến về hiệu quả trong cả sản xuất và tiêu thụ ngũ cốc của ngành chăn nuôi đã tạo ra khả năng xuất khẩu dư thừa”.
Hoa Kỳ, cho đến đầu những năm 2010 vẫn là nước xuất khẩu lúa mì hàng đầu với khoảng 20% thị phần thế giới, đã giảm xuống dưới 10%. Sự sụt giảm một phần là do đồng đô la mạnh làm xói mòn khả năng cạnh tranh của hàng xuất khẩu Mỹ.
Theo USDA, giá xuất khẩu lúa mì của Nga là 232 USD/tấn tính đến ngày 9/10, rẻ hơn 20% so với giá 305 USD/tấn của Mỹ. Hideki Hattori thuộc công ty xay xát Nippn của Nhật Bản cho biết: “Để vận chuyển số lượng lớn ngũ cốc, họ đang thúc đẩy xuất khẩu với giá thấp”.
Nga dự kiến năm 2023 sẽ là một vụ mùa bội thu khác, sau mức cao nhất mọi thời đại vào năm 2022. Nước này đang tìm cách xuất khẩu càng nhiều càng tốt để tránh tình trạng dư thừa nguồn cung trong nước.
Nagatomo cho biết: “Khi chiến tranh kéo dài, rất khó để dự đoán Nga sẽ thực hiện những hành động gì và tác động của chúng đến nguồn cung thực phẩm toàn cầu”.
Trung Anh