Mặc dù đã giảm 30% so với đầu năm, chuyên gia của SSI Research cho rằng giá urê vẫn có thể giảm trong các quý tới với tốc độ chậm hơn nhiều so với quý 1/2023. Tỷ suất cổ tức cao đang là yếu tố bù đắp cho việc giá cổ phiếu ngành phân bón chịu áp lực giảm.
Nhiều yếu tố tác động làm giảm giá urê
Theo phân tích mới nhất của SSI Research, có nhiều yếu tố tác động làm giảm giá mặt hàng này trong thời gian tới. Trong đó, giá nguyên liệu đầu vào (dầu/khí/than) vẫn ở mức thấp.
Sự phụ thuộc của Châu Âu vào khí đốt tự nhiên và dầu mỏ của Nga đã giảm bớt khi khối này khai thác các nguồn năng lượng khác. Đối với than đá, Trung Quốc (nước sản xuất và tiêu thụ than lớn nhất) sẽ tiếp tục tăng sản lượng than trong những tháng tới để đáp ứng nhu cầu còn thiếu từ các nhà máy nhiệt điện, qua đó giúp giá than giảm. Trong 2 tháng đầu năm năm 2023, sản lượng than của Trung Quốc tăng 5,8% so với cùng kỳ (theo Reuters).
Giá nguyên liệu đầu vào (dầu/khí/than) vẫn ở mức thấp
Cùng với đó, nhu cầu urê có thể vẫn yếu trong suốt cả năm 2023 do lo ngại về suy thoái kinh tế toàn cầu và sự điều chỉnh giá của các mặt hàng nông sản. Hiện tượng El Nino sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động trồng trọt ở Đông Nam Á, Australia và Nam Phi. Theo đó, nhu cầu có thể vẫn yếu trong các quý còn lại của năm 2023.
Giá ure còn chịu áp lực giảm giá từ việc Nga áp thuế xuất khẩu phân bón có giá xuất khẩu đối với phân urê có giá trên 450 USD/tấn và Trung Quốc nới lỏng hạn chế xuất khẩu.
Kể từ nửa cuối năm 2022, Trung Quốc đã nới lỏng các hạn chế xuất khẩu bằng cách rút ngắn quy trình thông quan từ 90 ngày xuống còn khoảng 30 ngày (theo DPM). Sản lượng xuất khẩu urê của Trung Quốc tăng cao sẽ ảnh hưởng đến giá urê ở các nước lân cận.
Trung Quốc nới lỏng hạn chế xuất khẩu gây áp lực giảm giá urê trên toàn cầu
Trong khi đó, sau khi nâng hạn mức xuất khẩu từ 5,9 triệu tấn cho giai đoạn tháng 12/2021 - tháng 5/2022 lên 8,3 triệu tấn cho giai đoạn từ tháng 7 - tháng 12/2022, hiện tại, Nga đã tiến hành thắt chặt xuất khẩu trở lại. Sản lượng xuất khẩu hiện được giới hạn ở mức 5,9 triệu tấn cho giai đoạn tháng 12/2022 đến tháng 5/2023.
Tuy nhiên, Nga đã áp thuế xuất khẩu 23,5% đối với phân bón khoáng (bao gồm urê) có giá trên 450 USD/tấn được xuất khẩu ra bên ngoài Liên minh kinh tế Á-Âu, áp dụng từ tháng 1/2023 đến tháng 12/2023. Điều này khuyến khích các công ty sản xuất phân bón của Nga giảm giá xuất khẩu đầu năm 2023, khi giá urê trên 450 USD/tấn. Giá urê trung bình hiện giao động khoảng 320-330 USD/tấn nên thuế xuất khẩu có thể không ảnh hưởng đến giá urê trong những tháng tới.
Xuất khẩu phân bón vẫn còn ảm đạm và có thể tiếp tục giảm. Theo Hải quan Việt Nam, xuất khẩu phân bón toàn ngành trong quý 1/2023 đạt 405 nghìn tấn (-15% so với cùng kỳ). Xuất khẩu urê của DPM và DCM lần lượt đạt 40 nghìn tấn (-57% so với cùng kỳ) và 92 nghìn tấn (giảm 38% so với cùng kỳ) trong quý 1/2023.
Do giá nguyên liệu giảm và các nước châu Âu đã tìm được sản phẩm thay thế dầu/khí của Nga, mối lo ngại về tình trạng thiếu urê giảm bớt, do đó Châu Âu có thể không cần nhập khẩu nhiều urê như trước. Như vậy, tiềm năng xuất khẩu urê của các nước xuất khẩu urê trong đó có Việt Nam có thể giảm sút. Ngoài ra, urê Trung Quốc cạnh tranh hơn về giá nên việc khôi phục xuất khẩu urê của Trung Quốc càng gây khó khăn hơn cho các công ty sản xuất urê của Việt Nam trong việc xuất khẩu.
Giá của các mặt hàng nông sản điều chỉnh và hiện tượng El Nino sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động trồng trọt
Ngoài ra, sản xuất urê có thể giảm do thiếu điện bởi Việt Nam hiện đang đối mặt với tác động tiêu cực từ El Nino. Cụ thể, El Nino làm giảm nguồn cung thủy điện, đồng thời làm tăng nhu cầu điện năng để hạ nhiệt. Do đó, Việt Nam đã phải đối mặt với tình trạng thiếu điện từ đầu tháng 5 và có thể kéo dài trong một thời gian. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) mới đây đã kiến nghị các doanh nghiệp sản xuất urê cắt giảm sản lượng để tiết kiệm khí tự nhiên cho các nhà máy điện.
SSI cho rằng việc DPM và DCM đóng cửa các nhà máy urê là không khả thi. Tuy nhiên, với tình hình xuất khẩu urê kém, các công ty sản xuất phân bón có thể giảm sản lượng sản xuất để giúp hạn chế tình trạng thiếu điện, mặc dù điều này có thể không đóng góp nhiều cho các nhà máy điện. Do đó, chúng tôi dự báo sản lượng tiêu thụ urê của DPM và DCM sẽ giảm lần lượt 12% và 8% trong năm 2023.
Trong năm 2024, SSI dự báo giá urê có thể vẫn giảm ở mức một con số (giảm 5% so với cùng kỳ), nhưng đà giảm có phần thu hẹp hơn so với năm 2023 (giảm 34%-40% so với cùng kỳ).
Yếu tố hỗ trợ cần theo dõi
Với triển vọng lợi nhuận năm 2023 sẽ giảm đáng kể so với mức nền cao được thiết lập vào năm 2022, giá cổ phiếu ngành phân bón đã giảm đáng kể, như DPM và DCM đã lần lượt giảm 18% và 12% so với đầu năm. Trên thực tế, lợi nhuận quý 1/2023 thấp hơn kỳ vọng do giá bán urê trung bình thấp hơn dự kiến và giá cước vận chuyển cao hơn dự kiến, do các công ty phải tìm nguồn khí tự nhiên từ mỏ khí có chi phí cao của bể Cửu Long.
Trong các quý còn lại của năm 2023, lợi nhuận của DPM và DCM ước tính vẫn duy trì ở mức thấp do các công ty có thể phải giảm sản lượng urê để giúp giảm bớt tình trạng thiếu điện trong từng thời điểm, đồng thời nhu cầu xuất khẩu từ nước ngoài cũng suy yếu. Lợi nhuận quý 2/2023 ước tính thấp hơn quý 1/2023 và đây có thể là mức lợi nhuận thấp nhất nếu xét về giá trị tuyệt đối.
SSI điều chỉnh giảm ước tính lợi nhuận năm 2023 của DPM xuống 1,23 nghìn tỷ đồng (giảm 78% so với cùng kỳ, từ 2,98 nghìn tỷ đồng) và lợi nhuận của DCM xuống 1,18 nghìn tỷ đồng (giảm 73% so với cùng kỳ, từ 2,57 nghìn tỷ đồng). Tuy nhiên, lợi nhuận năm 2024 của DPM có thể tăng 8% so với cùng kỳ đạt 1,32 nghìn tỷ đồng nhờ sản lượng tiêu thụ urê phục hồi. Trong khi đó, lợi nhuận của DCM có thể tăng 79% so với cùng kỳ đạt 2,11 nghìn tỷ đồng nhờ sản lượng tiêu thụ urê phục hồi và chi phí khấu hao giảm.
Ngoài ra, tính đến cuối quý 1/2023, tiền mặt ròng của DPM và DCM chiếm lần lượt 54% và 73% vốn hóa thị trường hiện tại. Với nguồn tiền dồi dào, SSI cho rằng DPM có thể trả cổ tức bằng tiền mặt lần lượt là 40% và 30% trên mệnh giá (tỷ suất cổ tức 13% và 10%) cho năm 2023-2024, còn DCM có thể trả cổ tức bằng tiền mặt 30% trên mệnh giá (tỷ suất cổ tức là 13%) cho mỗi năm 2023 và 2024. Theo đó, tỷ lệ lợi nhuận ròng trên tổng chi phí đầu tư (ROI) của DPM là 11%, trong khi ROI của DCM là 15% và SSI nâng khuyến nghị lên 'trung lập' đối với ngành Phân bón.
Các chuyên gia của SSI nhấn mạnh, yếu tố hỗ trợ cần theo dõi là lợi nhuận của DCM có thể chạm đáy trong quý 2/2023 nếu xét về giá trị tuyệt đối. Trong khi đó, nhà máy urê DCM sẽ khấu hao hết vào cuối quý 3/2023, do đó giúp tăng lợi nhuận ròng đáng kể vào năm 2024. Vì vậy, nhà đầu tư có thể lại cân nhắc đầu tư cổ phiếu DCM vào khoảng thời cuối năm nay.
Trung Anh