Sau 7 tháng năm 2026, cả nước đã giải ngân 425.312 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,6% về tỷ lệ và hơn 86,8 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm trước.
Theo Bộ Tài chính, tổng số vốn đầu tư công đã được Quốc hội phân bổ và Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, ngành, địa phương trong năm 2026 đạt 1.014.234,2 tỷ đồng. Số vốn còn lại chưa phân bổ là 83.216,4 tỷ đồng.
Tính từ đầu năm đến hết ngày 31/7/2026, cả nước giải ngân được 425.312 tỷ đồng, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương (NSTW) đạt 117.554,1 tỷ đồng, tương đương 32,3% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương (NSĐP) đạt 307.757,9 tỷ đồng, tương đương 47,3%.
So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân cao hơn 3,6 điểm phần trăm, trong khi giá trị giải ngân cao hơn hơn 86,8 nghìn tỷ đồng.
Nếu không tính phần vốn đầu tư công của ngân sách địa phương thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và phần kế hoạch vốn mới được giao bổ sung trong tháng, tỷ lệ giải ngân đến hết tháng 7/2026 đạt 43,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Nhiều yếu tố ảnh hưởng tiến độ giải ngân
Giải ngân đầu tư công tiếp tục được Chính phủ xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn chịu tác động bởi nhiều khó khăn trong quá trình triển khai dự án.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công. Trong khi đó, giá nguyên vật liệu và xăng dầu tăng mạnh làm phát sinh nhu cầu điều chỉnh, đàm phán hợp đồng, kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục.
Điều kiện thời tiết cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Trong tháng 7/2026, mưa kéo dài tại nhiều địa phương gây gián đoạn thi công, hạn chế khả năng huy động nhân lực, máy móc và vận chuyển nguyên vật liệu. Việc nghiệm thu khối lượng hoàn thành và thanh toán vốn vì vậy cũng bị ảnh hưởng.
Công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là một điểm nghẽn tại một số địa phương. Một số dự án phát sinh diện tích phải giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật hoặc gặp vướng mắc liên quan đến quy hoạch, làm kéo dài thời gian triển khai.
Bên cạnh đó, việc lập kế hoạch vốn tại một số bộ, ngành, địa phương chưa sát với thực tế. Đối với các dự án khởi công mới, chủ đầu tư còn phải tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà thầu nên chưa thể giải ngân với tốc độ cao.
Các dự án sử dụng vốn ODA cũng gặp những khó khăn riêng do quy trình giải ngân, đấu thầu và thủ tục với nhà tài trợ phức tạp. Yêu cầu về tài sản bảo đảm đối với vốn vay ODA cùng biến động tỷ giá USD/VND có thể làm phát sinh chi phí điều chỉnh hợp đồng, qua đó ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.
Đối với các dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc thù sử dụng công nghệ tiên tiến khiến quá trình nghiên cứu, lựa chọn giải pháp công nghệ, đồng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế với hệ thống của Việt Nam và hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi cần nhiều thời gian hơn.
Tăng tốc giải ngân những tháng cuối năm
Từ nay đến cuối năm 2026, vẫn còn hơn một nửa kế hoạch vốn cần được giải ngân để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100%. Vì vậy, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện và thanh toán vốn đang đặt ra đối với các bộ, ngành và địa phương.
Để tăng tốc giải ngân trong những tháng cuối năm, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương tập trung quản lý chặt chẽ nguồn cung, giá vật liệu xây dựng; theo dõi, bình ổn thị trường vật liệu và nghiên cứu các giải pháp điều phối, sử dụng vật liệu thay thế.
Cùng với đó, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc, đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư; ưu tiên đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân các dự án giao thông trọng điểm.
Các chủ đầu tư cũng được yêu cầu tăng cường tổ chức thực hiện dự án, điều chuyển kế hoạch vốn linh hoạt, nâng cao hiệu quả quản lý, đẩy nhanh tiến độ thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành.
Một yêu cầu quan trọng khác là thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, cập nhật đầy đủ dữ liệu giải ngân và triển khai chấm điểm giải ngân theo Quyết định số 1129/QĐ-TTg.
Đây cũng là một trong những điểm mới trong công tác điều hành đầu tư công năm 2026 khi Chính phủ tăng cường các công cụ giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện của từng bộ, ngành và địa phương.
Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg về phương án chấm điểm giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công, Bộ Tài chính đã hoàn thành hệ thống công nghệ thông tin phục vụ chấm điểm và ban hành văn bản hướng dẫn để các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương triển khai.
Kết quả chấm điểm thử của kỳ báo cáo tháng 7 và tháng 8, tháng 9 sẽ được tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước khi áp dụng chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.
Việc chấm điểm nhằm lượng hóa kết quả điều hành, qua đó nhận diện những đơn vị thực hiện tốt và những nơi chậm tiến độ để kịp thời đôn đốc. Đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
Cùng với việc công khai kết quả giải ngân hằng tuần, hằng tháng, cơ chế chấm điểm được kỳ vọng góp phần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện, tạo thêm động lực để các bộ, ngành, địa phương tăng tốc giải ngân trong những tháng cuối năm.
Trung Anh