Thời gian qua, giá lợn tiếp tục tăng cao và chưa có dấu hiệu dừng lại. Việc ổn định cung - cầu mặt hàng này đang được xem là cấp bách, nhất là trong bối cảnh Tết Canh Tý 2020 đang đến gần.
Theo Bộ Công Thương, từ tháng 6, giá mặt hàng thịt lợn có xu hướng tăng dần, tăng mạnh nhất từ cuối tháng 10 đến nay (tăng khoảng 25-30% so với tháng 9) và hiện đang ở mức khá cao.
Nguyên nhân của việc tăng giá nêu trên là do ảnh hưởng của Dịch tả lợn Châu phi lây nhiễm vào Việt Nam từ đầu năm 2019 và đến cuối tháng 6 đã lan rộng, bùng phát trên phạm vi toàn quốc, số lượng lợn mắc bệnh và tiêu hủy lớn cùng với việc không thể tái đàn ở các vùng dịch trong những tháng tiếp theo do dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam chưa được khống chế, chưa có vaccine chống dịch đã tác động lớn đến nguồn cung thịt lợn cho thị trường trong nước (đặc biệt cho giai đoạn từ cuối tháng 9 đến nay). Bên cạnh đó, việc kiểm dịch thú y, kiểm soát dịch bệnh hạn chế lưu chuyển lợn thịt và thịt lợn giữa các địa phương để tránh lây lan dịch bệnh đã gây mất cân đối cung cầu cục bộ tại một số địa phương, đẩy giá thịt lợn tăng cục bộ ảnh hưởng đến tâm lý thị trường. Ngoài ra, trong bối cảnh dịch bệnh lan rộng, nguồn cung giống cũng giảm nên việc chăn nuôi lợn đòi hỏi chi phí rất cao cho cả giống, các biện pháp phòng dịch cho chuồng trại, chi phí kiểm dịch thú y... cũng làm gia tăng chi phí sản xuất, kinh doanh thịt lợn.
Theo Tổng cục thống kê, đàn lợn cả nước tháng 10/2019 giảm mạnh 20% so với cùng thời điểm năm trước do chịu ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi, nguồn cung giảm là yếu tố chủ yếu khiến giá thịt lợn hơi trên thị trường gia tăng.
Việc ổn định cung - cầu mặt hàng này đang được xem là cấp bách, nhất là trong bối cảnh Tết Canh Tý 2020
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Xét về tổng lượng thịt các loại trong năm 2019, ước đạt 5,14 triệu tấn, giảm 4,1% . Tuy nhiên, thịt lợn là mặt hàng thực phẩm thiết yếu và chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 70%) trong cơ cấu tiêu dùng thực phẩm, sản lượng thịt lợn giảm 380 nghìn tấn, tương đương từ 9-10% so với năm 2018 cũng ảnh hưởng lớn đến thị trường thực phẩm trong nước.
Theo Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai, số lượng lợn thiếu trong dịp cuối năm và Tết Nguyên đán có thể lớn hơn số liệu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ước tính do không chỉ các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ không tái đàn hoặc đã tái đàn nhưng bị dịch bệnh trở lại làm nguồn cung giảm mạnh mà ngay cả các cơ sở chăn nuôi lớn, khép kín cũng bị dịch bệnh (CP, Japfa) nên cũng làm ảnh hưởng đến nguồn cung thịt lợn trong dịp cuối năm.
Để bình ổn giá cả mặt hàng thịt lợn, bảo đảm nguồn cung về lâu dài, nhiều ý kiến cho rằng, các bộ ngành cần nghiên cứu, có cơ chế hỗ trợ tái đàn. Liên quan tới giải pháp bình ổn thị trường thịt lợn, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đề nghị các DN, trang trại chăn nuôi trên cơ sở an toàn sinh học, cần tập trung tăng đàn tối đa. Đối với các địa phương, không chờ hết dịch mới tái đàn, vì dịch tả lợn châu Phi sẽ còn tồn tại một thời gian dài. Tuy nhiên, cũng không vì thiếu thịt mà tái đàn ồ ạt, thiếu kiểm soát.
Lãnh đạo Bộ NN&PTNT cũng cho rằng, Ban Chỉ đạo 389 và Bộ đội Biên phòng cần tiếp tục kiểm soát chặt chẽ việc xuất khẩu tiểu ngạch lợn ra nước ngoài, cũng như nhập khẩu lợn không rõ nguồn gốc vào tiêu thụ trong nước. Các bộ ngành tập trung nguồn lực nhiều hơn cho công tác bình ổn ngành hàng thịt lợn so với các nhóm thực phẩm khác trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý 2020.
Tại cuộc họp với lãnh đạo một số bộ, ngành liên quan về tình hình giá thịt lợn và bình ổn thị trường mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ đề nghị Bộ NN&PTNT triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm bảo đảm cân đối cung - cầu, tránh tình trạng lợi dụng đẩy giá lên cao trước, trong và sau Tết Nguyên đán Canh Tý 2020.
Theo đó, Phó Thủ tướng giao Bộ NN&PTNT nhanh chóng công bố tình trạng và đưa ra các giải pháp bù đắp thiếu hụt khi nhu cầu thịt heo thời gian tới được dự báo sẽ tăng từ 25 - 30%/ngày.
Ngoài ra, Bộ NN&PTNT phải báo cáo Chính phủ kế hoạch để bù đắp nguồn cung và không để dư thừa nguồn cung trong thời gian tới. Phần thiếu hụt, Phó Thủ tướng giao Bộ Công Thương tính toán từng tháng, báo cáo Chính phủ nhập khẩu thêm từ nước ngoài, bảo đảm cung - cầu thịt heo trong nước, hài hòa lợi ích người sản xuất, người tiêu dùng và DN trong lưu thông, phân phối.
"Chính phủ khẳng định sẽ kiểm soát lạm phát từ 3,3% - 3,9% và có thể thấp hơn, trên cơ sở bảo đảm cung - cầu và minh bạch các thông tin cho người dân biết nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên." - Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ
"Bộ NN&PTNT đang nghiên cứu, ban hành hướng dẫn vận chuyển thịt lợn giữa các địa phương để báo cáo Thủ tướng Chính phủ nhằm điều hòa cung - cầu, tránh tình trạng thiếu hụt cục bộ dẫn tới rối loạn thị trường. Bên cạnh đó, tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước tích cực tạo điều kiện cho các địa phương, DN khôi phục sản xuất, chế biến sản phẩm từ lợn để phục vụ nhu cầu của người dân." - Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đề nghị các địa phương, bộ, ban ngành liên quan tăng cường kiểm tra kiểm soát thị trường, tránh tình trạng găm hàng, tăng giá dịp cuối năm; giám sát chặt chẽ và hạn chế tối đa việc buôn bán thịt lợn sang nước láng giềng nhằm vừa giữ được nguồn cung cho thị trường trong nước vừa tránh tình trạng lây lan dịch bệnh trong nước. Định hướng cho các doanh nghiệp chế biến thực phẩm trên địa bàn tăng cường việc đưa ra các sản phẩm thịt lợn chế biến sẵn mới (như thịt kho tàu, nhân bánh trưng, chân giò muối…) được chế biến từ thịt lợn đông lạnh nhập khẩu nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu, thị hiếu của người dân và thay thế một phần nhu cầu sử dụng thịt nóng trên thị trường.
Cùng với đó, tăng cường các hoạt động truyền thông về giá cả thị trường, tình hình nguồn cung dịch bệnh nhằm tránh tình trạng thiếu thông tin về thị trường, gây bất ổn thị trường. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền đến người dân về việc sử dụng các thực phẩm thay thế cho thịt lợn và sử dụng sản phẩm thit lợn đông lạnh thay cho thịt nóng nhằm giảm áp lực cho nguồn cung thị trường trong nước.
Đinh Hiệu