Ngân hàng Nhà nước nhận định, nguyên nhân chính khiến gói 145.000 tỷ đồng dành cho vay nhà ở xã hội giải ngân chậm là do nguồn cung hạn chế và các tiêu chí về đối tượng vay quá nghiêm ngặt. Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước ủng hộ đề xuất của Bộ Xây dựng về việc xem xét điều chỉnh các tiêu chí liên quan đến thu nhập của người vay.
Giải ngân ì ạch vì thiếu nguồn cung và tiêu chí vay quá chặt chẽ
Giải ngân gói tín dụng 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội vẫn ì ạch, chủ yếu do thiếu nguồn cung và các điều kiện vay quá chặt chẽ. Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quốc Dũng, hiện cơ quan này đang được giao triển khai ba chương trình tín dụng liên quan đến phát triển nhà ở xã hội.
Chương trình đầu tiên có quy mô 120.000 tỷ đồng, hiện đã có chín ngân hàng đăng ký tham gia với tổng số tiền 145.000 tỷ đồng, vượt mức vốn quy định ban đầu. Chương trình thứ hai hướng tới đối tượng người dưới 35 tuổi, trong khi chương trình thứ ba được triển khai theo Nghị định 100 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ.
Về tiến độ giải ngân, đến ngày 30 tháng 6, các ngân hàng thương mại cam kết thực hiện khoảng 8.300 tỷ đồng cho 41 dự án nhà ở xã hội, tương đương chỉ đạt khoảng 5,7% tổng gói vốn.
Trong khi đó, Ngân hàng Chính sách xã hội ghi nhận dư nợ cho vay nhà ở xã hội theo Nghị định 100 đã đạt hơn 19.000 tỷ đồng. Riêng với nhóm đối tượng dưới 35 tuổi, hai chương trình đang triển khai đều còn hạn chế, đặc biệt chương trình cho vay nhà ở xã hội dành cho đối tượng này. Do chính sách mới triển khai và nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế, dư nợ cho vay cho người trẻ chỉ ở mức khiêm tốn, mới vài chục tỷ đồng.
Bên cạnh các chương trình chính, các ngân hàng cũng triển khai cho vay với các loại hình nhà ở khác. Chỉ tính riêng bốn ngân hàng thương mại nhà nước, trong thời gian ngắn đã giải ngân gần 20.000 tỷ đồng cho các dự án khác, cho thấy nhu cầu và khả năng hấp thụ vốn trong lĩnh vực này vẫn rất cao.
Theo Phó Thống đốc Phạm Quốc Dũng, nguyên nhân lớn nhất khiến gói 145.000 tỷ đồng giải ngân chậm là nguồn cung chưa đáp ứng được. Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy đến cuối tháng 7, tiến độ các dự án nhà ở xã hội chỉ đạt 59,6% kế hoạch, mặc dù Nghị quyết 201 của Quốc hội đã tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc.
Tuy nhiên, nghị quyết này vừa ban hành và Nghị định 192 hướng dẫn thực hiện chỉ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7, chưa kịp phát huy hiệu quả thực tiễn. Phó Thống đốc kỳ vọng khi tất cả các chính sách này đi vào thực tế, nguồn cung nhà ở xã hội sẽ được cải thiện, từ đó tiến độ giải ngân sẽ khả thi hơn và đáp ứng nhu cầu vốn của các dự án.
Khó khăn thứ hai đến từ chính sách về đối tượng vay. Quy định hiện hành khá chặt chẽ, áp dụng đồng loạt trên toàn quốc trong khi mức thu nhập bình quân của người dân tại các địa phương khác nhau.
Điều này dẫn đến nhiều người đủ điều kiện về nhu cầu nhưng không đáp ứng được tiêu chí thu nhập, làm hạn chế số lượng người có thể tiếp cận gói vốn. Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước tán thành với kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc xem xét điều chỉnh tiêu chí thu nhập, nhằm mở rộng đối tượng thụ hưởng, giúp gói tín dụng thực sự đến được với những người cần nhà ở xã hội.
Ngân hàng Nhà nước ủng hộ đề xuất của Bộ Xây dựng về việc xem xét điều chỉnh các tiêu chí liên quan đến thu nhập của người vay.
Lãi vay mua nhà của hộ nghèo vẫn ở mức cao
Theo Ngân hàng Nhà nước, gói 120.000 tỷ đồng hiện nâng lên 145.000 tỷ đồng từ khi ban hành đến nay đã trải qua sáu lần điều chỉnh lãi suất cho vay. Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay từ mức 8,2% ngày đầu xuống còn 6,4%, với người vay ưu tiên chỉ còn 5,9% một năm.
Mức cho vay này hiện đang thấp hơn mức lãi suất cho vay hộ nghèo theo Nghị định 100 mà Ngân hàng Chính sách xã hội đang áp dụng, là 6,6% một năm.
Phó tổng giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Vương Văn Minh cho biết tính đến ngày 31 tháng 7, các địa phương đã ủy thác hơn 1.600 tỷ đồng lên hệ thống cho vay nhà ở xã hội. Về lãi suất, Ngân hàng Chính sách sẽ phối hợp để triển khai các giải pháp giảm lãi suất phù hợp với thời điểm hiện nay, đồng thời cân nhắc điều kiện phát triển kinh tế và xã hội trong thời gian tới.
Theo kế hoạch đến năm 2030, nhu cầu về nguồn vốn, đặc biệt trong hai năm cuối giai đoạn này, dự kiến để hoàn thành trên 500.000 căn hộ. Ngân hàng Chính sách đã chủ động phối hợp với các địa phương để rà soát nhu cầu, ước tính đến năm 2030, tổng dư nợ tín dụng nhà ở xã hội tại Ngân hàng Chính sách khoảng 33.000 tỷ đồng. Vì vậy, Ngân hàng Chính sách đề nghị Bộ Tài chính đảm bảo cân đối chuyển nguồn vốn ngân sách đủ để thực hiện chương trình.
Để thúc đẩy giải ngân tín dụng nhà ở xã hội thời gian tới, Phó thống đốc Phạm Quang Dũng kiến nghị Bộ Xây dựng cần rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, nhằm đẩy nhanh tiến độ và tăng nguồn cung cho thị trường. Đồng thời, Bộ Xây dựng cần sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia theo yêu cầu tại Nghị quyết 201 của Quốc hội.
Về phía Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Ngân hàng Nhà nước kiến nghị sớm hoàn thành các chỉ tiêu về nhà ở xã hội theo đúng kế hoạch để đảm bảo nguồn cung ra thị trường, đồng thời ban hành các quy định chi tiết về hỗ trợ nhà ở xã hội cho những người có nơi ở xa nơi làm việc, đặc biệt là các quy định về khoảng cách di chuyển.
Quang Anh