Cục Thống kê (Bộ Tài chính) vừa công bố báo cáo chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025, cho thấy mặt bằng giá tiêu dùng giữa các vùng, các địa phương trên cả nước có sự phân hóa rõ rệt. Trong đó, vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục là khu vực có chi phí sinh hoạt cao nhất, với Hà Nội giữ vị trí dẫn đầu về mức giá đắt đỏ.
Giá sinh hoạt cao nhất tập trung tại các trung tâm kinh tế lớn
Chỉ số SCOLI là chỉ tiêu tương đối (tính bằng %) phản ánh chênh lệch giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng giữa các địa phương, vùng kinh tế - xã hội trong cùng một thời điểm, thường là theo năm. Năm 2025, chỉ số này được tính toán cho 6 vùng kinh tế - xã hội và 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó lấy vùng Đồng bằng sông Hồng và Hà Nội làm mốc so sánh.
Kết quả cho thấy vùng Đồng bằng sông Hồng có chỉ số SCOLI cao nhất cả nước, trong khi vùng Đồng bằng sông Cửu Long có mức thấp nhất. Ở cấp địa phương, Hà Nội tiếp tục là nơi có chi phí sinh hoạt cao nhất năm 2025.
Xếp sau Hà Nội là Quảng Ninh với chỉ số SCOLI tương đương 98,56% so với Thủ đô, tiếp đến là Hải Phòng (98,43%), TP.HCM (97,96%) và Đà Nẵng (97,89%). Đây đều là các trung tâm kinh tế lớn, có mức độ đô thị hóa cao và nhu cầu tiêu dùng lớn.
Chênh lệch giá sinh hoạt giữa các địa phương thu hẹp, nhưng vẫn cao tại các đô thị lớn
Ở chiều ngược lại, Vĩnh Long là địa phương có mức giá thấp nhất cả nước, với chỉ số SCOLI bằng 91,47% so với Hà Nội. Gia Lai đứng thứ hai với 92,62%, tiếp đến là Cà Mau (92,97%). Một số địa phương khác cũng có mức giá thấp như Quảng Trị (92,99%), Tây Ninh (93,51%), Hà Tĩnh (93,75%), An Giang (93,93%), Cao Bằng (94,54%) và Đồng Tháp (94,95%).
Theo Cục Thống kê, việc vùng Đồng bằng sông Hồng duy trì mức giá cao nhất xuất phát từ vai trò là trung tâm kinh tế trọng điểm phía Bắc, nơi tập trung các đầu mối giao thương lớn, hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ và mật độ dân cư cao.
Đặc biệt, khu vực này quy tụ nhiều khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ, giáo dục, y tế và khoa học công nghệ, thu hút lượng lớn lao động từ các địa phương khác, qua đó tạo áp lực lên chi phí sinh hoạt.
Giá sinh hoạt cao do đô thị hóa nhanh và chi phí dịch vụ tăng mạnh
Một trong những yếu tố chính khiến chi phí sinh hoạt tại vùng Đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là Hà Nội, duy trì ở mức cao là cơ cấu tiêu dùng của người dân. Tỷ trọng chi tiêu cho các nhóm dịch vụ như nhà ở, y tế, giáo dục và ăn uống ngoài gia đình chiếm phần lớn trong tổng chi tiêu.
Giá nhà, đất tại Hà Nội và các đô thị trung tâm liên tục tăng trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, kéo theo chi phí thuê nhà và các dịch vụ liên quan tăng mạnh. Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục, y tế chất lượng cao tập trung tại khu vực này cũng góp phần đẩy mặt bằng giá chung lên cao.
Ngoài ra, chi phí đầu vào như giá thuê mặt bằng, chi phí lao động và chi phí dịch vụ tại các đô thị lớn đều ở mức cao, khiến chi phí sản xuất, kinh doanh và cung ứng hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Những yếu tố này gián tiếp tác động đến giá tiêu dùng của người dân.
Dù vậy, Cục Thống kê cho rằng mức chênh lệch giá giữa các vùng và địa phương hiện không quá lớn. Giá cao chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn, trong khi những địa phương có lợi thế về nguồn cung lương thực, thực phẩm và chi phí sinh hoạt thấp vẫn duy trì mức giá “mềm” hơn.
Đáng chú ý, sự phát triển của hệ thống phân phối, logistics và đặc biệt là thương mại điện tử đã góp phần tăng tính minh bạch của thị trường, thúc đẩy cạnh tranh và rút ngắn khoảng cách giá giữa các khu vực. Điều này phản ánh hiệu quả của công tác điều hành giá, đảm bảo cân đối cung - cầu hàng hóa thiết yếu và góp phần ổn định mặt bằng giá trên phạm vi cả nước.
Lê Phong