Lễ hội mùa xuân Văn miếu Mao Điền sẽ được tổ chức trong 3 ngày từ 7 – 9/3 (tức 16 -18/2 âm lịch).
Lễ hội mùa Xuân Văn miếu Mao Điền diễn ra trong ba ngày từ 7 - 9/3 (tức 16 - 18/2 Âm lịch) với các phần lễ: Lễ dâng hương Đức Thánh Khổng Tử cùng các vị đại khoa, lễ chữ dâng Thánh; phần hội tổ chức các trò chơi dân gian, giải cờ tướng tỉnh Hải Dương năm 2023, hát quan họ, giao lưu văn nghệ…
Lễ hội Văn miếu Mao Điền hằng năm được tổ chức nhằm giáo dục truyền thống hiếu học, “Tôn sư trọng đạo”, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa. Bên cạnh lễ được tổ chức trang trọng, hội cũng có nhiều hoạt động đa dạng, phong phú, đậm chất truyền thống.
Theo đó, ngày 7/3, tại sân Bái đường sẽ khai mạc giải thi đấu cờ tướng do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo tỉnh tổ chức.
Sau lễ tế khai hội, tiến chữ dâng Thánh, văn tế Đức Thánh Khổng Tử cùng các vị đại khoa... sẽ là các cuộc thi viết chữ đẹp, “Rung chuông vàng”, trưng bày chuyên đề “Văn miếu Mao Điền xưa và nay”, giới thiệu thân thế sự nghiệp Đức Thánh Khổng Tử và các vị đại khoa phối thờ tại di tích, trường thi xưa; trưng bày hoa lan với chủ đề “Sắc xuân”; hoạt động thư pháp; giới thiệu, quảng bá các sản phẩm OCOP trên địa bàn huyện.
Văn miếu Mao Điền thuộc xã Cẩm Điền (Cẩm Giàng) hiện nay vốn là nơi kế thừa, tiếp nối của Văn miếu trấn Hải Dương được khởi dựng từ thời Lê Sơ (thế kỷ XV) tại xã Vĩnh Lại, huyện Đường An (nay là xã Vĩnh Tuy, Bình Giang). Năm 1800, Văn miếu trấn Hải Dương được di chuyển về hợp nhất với Trường thi hương ở xã Mao Điền (cũng được xây dựng cùng thời) tạo thành một trung tâm đào tạo nhân tài, tôn vinh học vấn, tạo nguồn lực xây dựng đất nước và tồn tại cho đến ngày nay.
Văn miếu Mao Điền và cụm di tích Đền Xưa - Chùa Giám - Đền Bia được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 12/2017.
Văn Miếu Mao Điền thuộc thôn Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng. Đây là nơi tôn vinh truyền thống văn hiến tỉnh Đông.
Văn Miếu Mao Điền nguyên là văn miếu trấn Hải Dương. Di tích được khởi dựng vào cuối thời Lê Sơ (thế kỷ XV) tại xã Vĩnh Lại, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng (nay là thôn Vĩnh Lại xã Vĩnh Tuy, huyện Bình Giang). Đồng thời với Văn Miếu, trường thi Hương của bản trấn cũng được xây dựng tại xã Mao Điền, huyện Cẩm Giàng, phủ Thượng Hồng (nay là cánh đồng Tràng xã Cẩm Điền), hai công trình cách nhau khoảng 1km theo đường chim bay.
Vào đầu thế kỷ XVI, sau khi lên nắm quyền cai quản đất nước, nhận thấy Thăng Long có nhiều biến động chính trị xã hội, nhà Mạc đã quyết định chọn trường thi Hương trấn Hải Dương để tổ chức thi Hội đào tạo nhân tài cho đất nước. Khoa thi năm Ất Mùi, niên hiệu Đại Chính thứ 6 (1535), Nguyễn Bỉnh Khiêm người xã Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương - Hội - Đình. Ông vinh dự được triều đình phong tặng danh hiệu Trạng Nguyên.
Văn Miếu là nơi thờ Khổng Tử, người sáng lập trường phái nho gia của Trung Quốc. Ông là người nước Lỗ, sinh năm 551, mất 479 trước Công nguyên, thọ 72 tuổi; quê tại ấp Trâu, hương Xương Bình (nay thuộc thành phố Khúc Phụ, tỉnh Sơn Đông). Sinh thời, Khổng Tử cùng học trò đi đến nhiều nước chư hầu suốt từ bắc xuống nam Trung Quốc để thuyết khách và cuối đời trở về quê san định Kinh sách. Ông trở thành một triết gia vĩ đại của nhân loại thời cổ đại, có ảnh hưởng sâu sắc tới nền giáo dục cũng như đời sống tinh thần của tầng lớp trí thức các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam trong thời đại phong kiến.
Tại đây, ngoài việc thờ chính Khổng Tử còn phối thờ thêm 8 vị đại khoa nho học (trong số đó có 7 vị gốc Hải Dương) là những danh nhân hàng đầu của đất nước gồm: Chu Văn An, Tuệ Tĩnh, Mạc Đĩnh Chi, Phạm Sư Mệnh (thời Trần), Nguyễn Trãi, Vũ Hữu (thời Lê Sơ), Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Thị Duệ (thời Mạc). Đây chính là một việc làm sáng tạo nhằm tôn vinh truyền thống văn hiến tỉnh Đông.
Năm 1986, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, hầu hết các di tích lịch sử văn hoá được các cấp chính quyền địa phương quan tâm vận động nhân dân tham gia công đức tôn tạo. Năm 1990, Văn Miếu được tu bổ cấp thiết bằng sự đóng góp của cán bộ và nhân dân xã Cẩm Điền. Năm 1992, Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Văn Miếu là di tích lịch sử văn hoá quốc gia. Năm 2002, UBND tỉnh Hải Dương thực hiện dự án trùng tu, tôn tạo Văn Miếu với quy mô lớn và khánh thánh vào ngày 20/4/2004. Nội thất thờ tự tại di tích đã được điều chỉnh, bổ sung.
Văn Miếu Mao Điền được công nhận là di tích quốc gia năm 1992 (Quyết định số 97/QĐ ngày 21/01/1992) và di tích quốc gia đặc biệt năm 2017 (Quyết định số 2082/QĐ-TTg ngày 25/12/2017).
Xứ Đông