Thành phố cảng cho thấy sự bứt phá không chỉ ở hạ tầng mà cả chất lượng công vụ, với trọng tâm là tốc độ, minh bạch và sự hài lòng của người dân.
Đứng thứ 2 cả nước về chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp không chỉ là một con số đẹp trong báo cáo của Hải Phòng. Đây là dấu hiệu cho thấy bộ máy chính quyền đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ lối làm việc dựa vào quy trình sang cách tiếp cận đặt sự hài lòng của người dân lên trên hết.
Hải Phòng nhiều năm được nhắc tới với tốc độ phát triển hạ tầng mạnh mẽ, với vai trò trung tâm công nghiệp và logistics của cả nước. Nhưng việc thành phố vươn lên vị trí thứ 2 trong bảng xếp hạng đánh giá mức độ phục vụ người dân và doanh nghiệp lại gây chú ý theo một cách khác: nó liên quan trực tiếp đến chất lượng của chính quyền, đến trải nghiệm thực tế của từng người dân, từng doanh nghiệp khi tiếp xúc với cơ quan nhà nước.
Kết quả này không đến từ những điều chỉnh kỹ thuật trong xử lý thủ tục, mà từ một quá trình “thay đổi văn hóa công vụ”. Sau khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, Hải Phòng cán mốc 1 triệu hồ sơ được giải quyết trên môi trường số. Con số lớn không tự tạo ra điểm số cao; chính cách thức vận hành, nhanh hơn, minh bạch hơn, trách nhiệm hơn, mới là yếu tố khiến địa phương này vượt lên so với nhiều tỉnh thành khác.
Điểm đáng chú ý là sự thay đổi bắt đầu từ người đứng đầu. Việc lãnh đạo thành phố liên tục đi kiểm tra các bộ phận một cửa, lắng nghe ý kiến tại chỗ của người dân, yêu cầu công khai thời gian xử lý từng bộ thủ tục và coi kết quả phục vụ là tiêu chí thi đua đã tạo nên sức ép tích cực lên toàn bộ hệ thống. Khi lãnh đạo trực tiếp “xắn tay” vào từng khâu, từng điểm nghẽn, cán bộ công vụ không thể để tình trạng chậm trễ, né tránh hay giải thích chung chung tồn tại như trước.
Hải Phòng cũng cho thấy mô hình chính quyền đô thị 2 cấp có thể phát huy hiệu quả nếu đi kèm phân cấp rõ ràng, trách nhiệm minh bạch và ứng dụng công nghệ xuyên suốt. Nhiều đô thị lớn trong cả nước đang thí điểm nhưng chưa tạo được sự khác biệt đủ mạnh. Hải Phòng là minh chứng rằng khi cơ chế và con người cùng chuyển động, mô hình có thể trở thành lợi thế, thay vì gánh nặng hành chính.
Thứ hạng cao đồng nghĩa người dân hưởng lợi đầu tiên: thủ tục ít tầng nấc hơn, hồ sơ được giải quyết nhanh hơn, tình trạng quá hạn giảm, doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí đi lại, dữ liệu được số hóa khiến quá trình minh bạch hơn. Những yếu tố tưởng chừng nhỏ lại trực tiếp định hình cảm nhận của người dân về sự tử tế và chuyên nghiệp của chính quyền.
Không chỉ vậy, một chính quyền phục vụ tốt cũng tạo nên “năng lực cạnh tranh mềm” cho thành phố. Trong bối cảnh thu hút đầu tư ngày càng khốc liệt, hạ tầng tốt hay ưu đãi thuế không còn là lợi thế duy nhất. Các nhà đầu tư FDI quan tâm không kém đến tốc độ xử lý hồ sơ, tinh thần hỗ trợ của cơ quan công quyền và khả năng tiếp cận lãnh đạo khi có vấn đề. Hải Phòng hiểu rõ điều đó và đang biến cải cách hành chính thành một phần của chiến lược phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, thứ hạng không phải đích đến. Để giữ vững và vượt lên, thành phố cần tiếp tục giảm giấy tờ, mở rộng dịch vụ trực tuyến toàn trình, tăng mức độ tự động hóa trong xử lý hồ sơ và mở thêm các kênh giám sát độc lập để người dân phản ánh bất cập. “Sự hài lòng” không phải thước đo cố định; nó thay đổi theo kỳ vọng của người dân và theo tốc độ phát triển đô thị.
Hải Phòng đang đứng trước cơ hội trở thành hình mẫu về chính quyền đô thị hiện đại, nơi phát triển kinh tế đi đôi với chất lượng phục vụ công. Khi chất lượng phục vụ được coi là “sức mạnh cạnh tranh”, bộ máy công quyền không còn là rào cản tăng trưởng mà trở thành động lực. Việc đứng thứ 2 về chỉ số phục vụ không chỉ là thành tích; đó là lời khẳng định rằng thành phố cảng đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là nền tảng cho mọi chính sách.
Đình Sáng