Những ngày cuối tuần, không ít cửa hàng thời trang, giày dép tại Hà Nội tấp nập khách ra vào. Người thử đồ, người chụp ảnh sản phẩm, nhưng khi nhân viên mời thanh toán, nhiều người chỉ cười: “Em đặt online cho rẻ hơn.”
“Thử thật, mua ảo” - thói quen thời thương mại điện tử
Tại một cửa hàng quần áo trên phố Chùa Bộc (Hà Nội), chị Thu Hà, nhân viên bán hàng, thở dài: “Khách vào đông thật, nhưng phần lớn chỉ thử. Họ xem mẫu, chụp mã sản phẩm rồi bảo về đặt trên Shopee. Bởi cùng chiếc váy đó, giá online có thể rẻ hơn 50 - 100 nghìn.”
Hiện tượng khách đến cửa hàng chỉ để thử đồ, sau đó đặt mua trực tuyến đang diễn ra phổ biến ở nhiều đô thị lớn. Nhiều chủ shop đùa rằng, cửa hàng của họ giờ chẳng khác gì “phòng thử đồ miễn phí”, vì khách chỉ ghé qua để xem hàng rồi đặt mua trên mạng.
Khách chỉ đến thử rồi về đặt online cho "rẻ". (Ảnh minh hoạ)
Theo ghi nhận của phóng viên, tại các trung tâm thương mại hoặc tuyến phố thời trang như Cầu Giấy, Nguyễn Trãi, khách hàng thường thử sản phẩm rồi dùng điện thoại chụp lại hoặc tìm tên thương hiệu trên các sàn thương mại điện tử. Không ít người so sánh giá ngay tại chỗ và lựa chọn mua online để tận dụng mã giảm giá hoặc freeship.
Bạn Lan Anh (sinh viên một trường đại học tại Hà Nội) thẳng thắn chia sẻ: “Em đến cửa hàng để xem chất liệu, form dáng. Nhưng đặt online thì được khuyến mãi, lại có mã freeship, chênh vài chục đến cả trăm nghìn. Tiết kiệm hơn nhiều.”
Hành vi này không chỉ xuất phát từ tâm lý thích giá rẻ mà còn do chênh lệch chính sách khuyến mãi giữa hai kênh bán hàng. Trong khi cửa hàng phải duy trì mặt bằng, nhân viên, chi phí vận hành, thì trên sàn thương mại điện tử, các chương trình giảm giá, flash sale, hoàn xu… khiến giá niêm yết thấp hơn đáng kể.
Cửa hàng chịu thiệt, người mua hưởng lợi
Anh Minh Hoàng, chủ một cửa hàng giày tại phường Hà Đông, cho biết: “Có ngày hơn 30 lượt khách vào, nhưng chỉ vài người mua. Nhiều người thử xong bảo “để về đặt online”. Mình vẫn phải trả tiền mặt bằng, tiền nhân viên, nhưng doanh thu giảm rõ.”
Một số cửa hàng nhỏ ghi nhận doanh thu giảm 20 - 30% trong vài tháng, dù lượng khách ra vào vẫn ổn định. Nhiều chủ kinh doanh đã buộc phải cắt giảm nhân viên, thu hẹp quy mô, hoặc chuyển hẳn sang bán online để giảm chi phí.
“Mỗi tháng mình tốn khoảng vài chục triệu cho tiền thuê và nhân sự, nhưng khách toàn thử rồi đi. Nếu tình trạng này kéo dài, chắc phải đóng cửa hàng thôi,” chị Mai Trang, một chủ shop quần áo cho biết.
Trái lại, người tiêu dùng cho rằng việc đặt hàng online là hợp lý trong bối cảnh giá cả cạnh tranh. Anh Ngọc Tuấn (26 tuổi) cho rằng: “Ai cũng muốn mua rẻ. Mua online vừa tiết kiệm, vừa tiện. Các cửa hàng phải tìm cách khác để giữ khách thôi.”
Tuy nhiên, chính sự tiện lợi ấy đang khiến vai trò của cửa hàng vật lý dần thay đổi. Nhiều nơi giờ chỉ còn đóng vai trò “phòng thử đồ miễn phí”, nơi khách đến để xem hàng thật trước khi đặt mua trên mạng.
“Nếu ai cũng thử ở shop rồi mua online, sớm muộn các cửa hàng nhỏ sẽ không trụ nổi. Khi đó, người tiêu dùng sẽ chẳng còn nơi nào để thử đồ thật nữa,” anh Minh Hoàng thẳng thắn chia sẻ.
Các cửa hàng nên tìm cách tận dụng điểm mạnh của mình để giữ chân khách hàng. Ảnh minh hoạ.
Trong khi đó, các chuyên gia cho rằng hiện tượng này là hệ quả tất yếu của sự bùng nổ thương mại điện tử. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa có chiến lược kết nối giữa cửa hàng truyền thống và kênh online, nên rất dễ bị ‘lép vế’. Do đó, thay vì coi hai kênh là đối thủ, các cửa hàng nên tìm cách tận dụng điểm mạnh của mình - như dịch vụ hậu mãi, trải nghiệm thật, tư vấn trực tiếp - để giữ chân khách hàng.
Tuy vậy, với phần lớn cửa hàng nhỏ, việc áp dụng mô hình đó không dễ. Họ không đủ nguồn lực để đầu tư hệ thống bán hàng đồng bộ, quản lý tồn kho hoặc chạy quảng cáo trực tuyến. Bên cạnh đó, chi phí mặt bằng, nhân sự vẫn là gánh nặng khiến nhiều chủ shop chỉ có thể cầm cự trong ngắn hạn.
Khi mua sắm trực tuyến ngày càng chiếm ưu thế, các cửa hàng truyền thống đang phải tìm cách thích nghi để tồn tại. Nếu không cân bằng được giữa giá cả và trải nghiệm thực tế, rất có thể trong tương lai, những “phòng thử đồ miễn phí” sẽ dần thay thế cho những cửa hàng từng đông khách trên các con phố sầm uất.
Mai Lan