Quý đầu năm, thị trường chứng khoán Việt chứng kiến một giai đoạn "xả" hàng chưa từng có trong lịch sử từ nhà đầu tư nước ngoài. Việc đảo chiều dòng vốn ngoại quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam là việc không đơn giản và sẽ khó có thể diễn ra trong ngắn hạn. Kỳ vọng về sự trở lại của dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản và thách thức.
Khối ngoại tiếp tục gây áp lực
Vn-Index đóng cửa tháng 3/2025 tại 1.306,86 điểm, gần như đi ngang so với cuối tháng 2 với mức tăng không đáng kể 1,5 điểm tương đương tăng 0,11%, và thanh khoản tiếp tục cải thiện, tăng 26,9%. Thị trường chứng khoán vẫn đang nỗ lực giữ vững mốc 1.300 điểm nhờ vào điểm tựa lớn nhất chính là dòng tiền nội. Trong khi đó, dòng tiền của nhà đầu tư nước ngoài (khối ngoại) vẫn đang gây ra áp lực khá lớn vì lực bán ròng mạnh.
Trong tháng 3 vừa qua, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 9850.6 tỷ đồng, tính riêng giao dịch khớp lệnh thì họ bán ròng 10727.6 tỷ đồng. Mua ròng khớp lệnh chính của nước ngoài là nhóm Bất động sản, Bảo hiểm. Top mua ròng khớp lệnh của nước ngoài gồm các mã: VC1, VHM, VIC, VRE, GVR, MWG, EIB, VPI, SIP, TCH.
Với việc tiếp tục bán ròng trong tháng 3, quy mô bán ròng lũy kế đến hết quý 1 đã vượt ngưỡng 26.000 tỷ đồng, trung bình gần 449 tỷ đồng/phiên, lớn hơn đáng kể so với mức bán ròng gần 13.900 tỷ đồng và trung bình gần 236 tỷ đồng của quý 1/2024. Thống kê trong 25 năm từ khi thị trường thành lập cho tới nay, đây là quý 1 có giá trị bán ròng cao nhất. Con số này cũng chỉ kém mức bán ròng gần 38.000 tỷ đồng xác lập trong quý 2/2024.
Đà bán ròng trong 3 tháng đầu năm tập trung vào cổ phiếu công nghệ FPT, giá trị vượt mức 6.800 tỷ đồng. Ngay sau là cổ phiếu VNM ghi nhận bị bán ròng gần 2.200 tỷ đồng từ đầu năm. Bên cạnh đó, một số mã ngân hàng, chứng khoán cũng ghi nhận giá trị bán ròng trên 1.200 tỷ đồng trong vòng 3 tháng qua.
Chiều ngược lại, cổ phiếu chứng khoán VCI dẫn đầu danh sách mua ròng của nhà đầu tư ngoại với giá trị 1.200 tỷ. Các mã khác cũn được khối ngoại giải ngân mua ròng như VIX (628 tỷ), GVR (607 tỷ), EIB (500 tỷ),...
Theo đánh giá của các chuyên gia, áp lực này chủ yếu xuất phát từ yếu tố tỉ giá tăng và xu hướng rút vốn khỏi các thị trường mới nổi, bao gồm ASEAN. Xu hướng bán ròng cũng cho thấy sự thận trọng nhất định của nhà đầu tư nước ngoài vào chứng khoán Việt Nam.
Kỳ vọng về sự trở lại của dòng vốn ngoại vẫn còn xa?
Thực tế, dòng vốn ngoại bắt đầu đảo ngược xu hướng từ năm 2020, cường độ "xả hàng" cũng trở nên áp đảo, kết quả triệt tiêu hoàn toàn đà mua ròng xuyên suốt 2 thập kỷ. Xu hướng bán ròng cũng cho thấy sự thận trọng nhất định của nhà đầu tư nước ngoài vào chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố như chênh lệch lãi suất, áp lực tỷ giá cũng khiến dòng vốn đầu tư toàn cầu có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi và cận biên trong đó có Việt Nam.
Cùng với đó, yếu tố nội tại của thị trường Việt Nam cũng ảnh hưởng tới hành động của nhóm nhà đầu tư ngoại. Thị trường vẫn thiếu hàng hoá chất lượng. Số lượng doanh nghiệp mới lên sàn rất ít, những cái tên thực sự đáng chú ý lại càng khan hiếm. Hoạt động đấu giá cũng diễn ra ảm đạm. Điều này làm thu hẹp lựa chọn của dòng vốn ngoại.
Việc đảo chiều dòng vốn ngoại quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam là việc không đơn giản và sẽ khó có thể diễn ra trong ngắn hạn. Kỳ vọng về sự trở lại của dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản và thách thức.
Những yếu tố như diễn biến kinh tế toàn cầu, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn và mức độ hấp dẫn của thị trường nội địa so với các khu vực khác đều có thể tác động đến quyết định của nhà đầu tư nước ngoài. Do đó, quá trình này sẽ khó có thể diễn ra trong ngắn hạn và cần thêm thời gian để các điều kiện thuận lợi hơn được định hình.
Trong một báo cáo mới đây, Chứng khoán SSI chỉ ra rằng NĐT thận trọng giải ngân vào quỹ cổ phiếu và tìm đến các tài sản khác như trái phiếu hay tiền tệ. Riêng tại thị trường Việt Nam, quy mô rút ròng tăng ở cả quỹ ETF lẫn quỹ chủ động. Đà bán mạnh đẩy tỷ trọng khối lượng NĐTNN sở hữu trên TTCK Việt Nam xuống mức chiếm 13,1%, mức thấp nhất từ năm 2015 đến nay. Cùng với sự suy yếu của DXY, SSI kỳ vọng áp lực bán ròng từ khối ngoại trong giai đoạn tới sẽ có thể hạn chế.
Kỳ vọng về việc NĐT nước ngoài quay lại thị trường Việt Nam trong năm 2025 sẽ đến từ câu chuyện nâng hạng lên thị trường mới nổi của FTSE Russell. Các chính sách bước đệm như triển khai hệ thống giao dịch KRX, việc áp dụng Luật Chứng khoán sửa đổi và Nghị định 155/2020 sửa đổi sẽ tạo tiền đề cho sự phát triển thị trường vốn trong trung và dài hạn.
Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển KHCN Chứng khoán Yuanta Việt Nam, áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn, tuy nhiên mức độ sẽ giảm dần. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài hiện đã dưới 15%, trong đó 90% là các quỹ đầu tư chiến lược nắm giữ cổ phiếu lâu dài, không có nhu cầu giao dịch thường xuyên. Phần còn lại thuộc về các quỹ đầu tư tài chính, ETF còn giao dịch thường xuyên. Do đó, khối ngoại có thể tiếp tục bán ròng nhưng áp lực sẽ không còn mạnh như năm 2024.
Yếu tố mấu chốt ảnh hưởng đến hành động của khối ngoại được chuyên gia Yuanta nhắc đến là mức chênh lệch về lợi suất trái phiếu Chính phủ (TPCP) kỳ hạn 10 năm giữa Mỹ và Việt Nam. Trước năm 2023, chênh lệch này luôn âm, qua đó thu hút dòng tiền của các quỹ đầu tư đến Việt Nam, kể cả khi không đầu tư cổ phiếu thì họ vẫn có thể mua TPCP. Tuy nhiên, sau năm 2023, lần đầu tiên trong lịch sử mức chênh lệch này dương và là lý do khiến dòng tiền bị rút khỏi Việt Nam.
Ông Minh dự đoán, khối ngoại có thể quay trở lại thị trường Việt Nam từ tháng 6/2025, nhờ chênh lệch lợi suất TPCP 10 năm của Mỹ và Việt Nam thu hẹp. Đầu tiên, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) giảm lãi suất giúp lợi suất TPCP hạ nhiệt. Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể tăng nhẹ lãi suất, bổ sung thanh khoản cho câu chuyện tăng trưởng tín dụng. Từ đó, mức chênh lệch lợi suất sẽ thu hẹp và thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại.
Trung Anh