Theo thống kê, nhà đầu tư ngoại đã bán ròng vượt mốc 50.000 tỷ đồng (xấp xỉ 2 tỷ USD) trên sàn HoSE tính từ đầu năm 2024 và vẫn chưa có tín hiệu dừng xả hàng. Dù khối ngoại hiện nay không còn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giao dịch như thời kỳ trước, song động thái của nhóm nhà đầu tư này vẫn rất được thị trường quan tâm.
Kỷ lục buồn của khối ngoại
Đóng cửa phiên giao dịch tháng 6/2024 khá thất vọng khi giảm 13,77 điểm, tương đương 1,09%. Tính chung cả tháng 6, thị trường đã giảm 1,3%, về 1.245 điểm. Đóng góp cho đà suy giảm chung của thị trường phải kể tới khối ngoại. Từ đầu năm đến nay, khối ngoại đã bán ròng liên tục trên thị trường chứng khoán.
Với đà bán ròng hàng trăm tỷ, thậm chí lên tới hơn nghìn tỷ đồng mỗi phiên, không quá bất ngờ khi giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trên TTCK Việt Nam liên tục đạt cột mốc mới. Theo thống kê, nhà đầu tư ngoại đã bán ròng vượt mốc 50.000 tỷ đồng (xấp xỉ 2 tỷ USD) trên sàn HoSE tính từ đầu năm 2024.
Trên HOSE, nhà đầu tư nước ngoài xả ròng 16.592 tỷ đồng trong tháng 6, tăng 6% so với tháng trước và tiếp tục phá kỷ lục về bán ròng trong lịch sử 24 năm hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Tính riêng giao dịch khớp lệnh, khối ngoại bán ròng 15.077 tỷ đồng.
Thống kê cho thấy khối ngoại bán ròng mạnh nhất cổ phiếu FPT với quy mô gần 4.700 tỷ đồng. Việc khối ngoại xả ròng cổ phiếu của CPT FPT đã kéo dài trong 7 tháng qua. Bất chấp sức ép rút ròng của khối ngoại, FPT có nhịp tăng gần 12,2% lên 130.500 đồng/cp trong tháng qua.
Đứng thứ hai là chứng chỉ quỹ FUEVFVND với 2.094 tỷ đồng. Cùng chiều, khối ngoại cũng bán ròng nhiều cổ phiếu thuộc nhóm vốn hóa lớn và trung bình như VHM (1.510 tỷ đồng), MWG (1.005 tỷ đồng), VRE (980 tỷ đồng), HPG (979 tỷ đồng), VPB (853 tỷ đồng), VND (851 tỷ đồng), TCB (711 tỷ đồng) và VNM (684 tỷ đồng).
Ở chiều ngược lại, khối ngoại quyết liệt gom Thế giới di động - MWG với hơn 2.000 tỷ đồng kể từ đầu năm 2024. Tuy nhiên nếu so với đầu tháng đã bán ròng đôi chút. Ngoài ra, NLG và MSB cũng được mua ròng tốt với giá trị lần lượt xấp xỉ 810 tỷ và 700 tỷ đồng.
Trên sàn HNX, khối ngoại mua ròng gần 75 tỷ đồng. Cụ thể, nhóm này rót ròng hơn 219 tỷ đồng gom cổ phiếu IDC của Tổng Công ty Idico.
Cùng chiều, MBS cũng được mua ròng với quy mô gần 167,1 tỷ đồng. Danh mục mua ròng còn có sự góp mặt của PVS, BVS và TVC, … với giá trị dưới 50 tỷ đồng.
Ở phía đối diện, khối ngoại tập trung bán ròng 127,2 tỷ đồng ở cổ phiếu LHC, theo sau là 84,4 tỷ đồng mã SHS. Ngoài ra, nước ngoài cũng rút ròng các cổ phiếu như DTD, HUT, TNG, ... với giá trị 22 – 34 tỷ đồng.
Tại thị trường UPCoM, khối ngoại duy trì bán ròng gần 218 tỷ đồng. Trong đó, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng mạnh nhất 176,7 tỷ đồng ở cổ phiếu VEA của Tổng Công ty Máy động lực và máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP.
Theo sau là các giao dịch bán ròng các cổ phiếu ACV (127,2 tỷ đồng), FOC (30,7 tỷ đồng), CLX (29,9 tỷ đồng) và MML (16,5 tỷ đồng).
Ở chiều ngược lại, cổ phiếu MCH của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan dẫn đầu với quy mô hơn 185,1 tỷ đồng. Cùng chiều, nhà đầu tư nước ngoài cũng gom ròng 22 tỷ đồng mã DDV và các giao dịch tương tự với quy mô thấp hơn như BSR, QTP, GHC.
Giải mã hiện tượng khối ngoại bán ròng không ngừng
Lý giải động thái của khối ngoại, ông Trần Hoàng Sơn, giám đốc chiến lược thị trường công ty chứng khoán VPBankS cho rằng một trong những lý do quan trọng dẫn tới áp lực rút vốn mạnh không những ở Việt Nam mà còn ở quy mô khu vực châu Á, phần lớn đến từ độ trễ trong kỳ vọng Fed hạ lãi suất.
Tình trạng này ảnh hưởng đến diễn biến tăng giá của USD những tháng đầu năm, có lúc lên tới hơn 5%, và tác động lớn đến tỷ giá của các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.
Sự chênh lệch lãi suất kéo dài cùng những bất ổn từ địa chính trị, thương mại gia tăng dẫn tới áp lực rút vốn của các dòng vốn “carry trade” (kinh doanh dựa trên chênh lệch lãi suất) và tạo lực bán mạnh trên thị trường chứng khoán.
Vị chuyên gia đánh giá đây là thời kỳ khá biến động khi cấu trúc dòng vốn toàn cầu đang thay đổi theo các chính sách điều hành của các ngân hàng trung ương.
Trước mắt, ECB đã có động thái hạ lãi suất. Còn với thị trường Mỹ, những chỉ báo hiện tại giúp giới đầu tư duy trì kỳ vọng về đợt giảm lãi suất có thể rơi vào cuối quý III hoặc đầu quý IV năm nay.
Hiện tại, tỷ giá trong nước đang dần hạ nhiệt và kỳ vọng có thể ổn định trở lại trong quý III. Trên cơ sở đó, ông Sơn cho rằng có thể kỳ vọng khối ngoại sẽ giảm dần áp lực rút vốn và sớm quay trở lại mua ròng khi gần đến thời điểm FED và các ngân hàng trung ương lớn hạ lãi suất.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Duy Phương - Giám đốc Quỹ đầu tư DG Capital - phân tích, việc khối ngoại bán ròng có thể từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sự xoay chiều của dòng vốn do biến động tỉ giá, khiến đồng nội tệ mất giá so với USD. Sự biến động này làm tăng rủi ro tổng thể cho khối ngoại khi đầu tư vào chứng khoán Việt Nam.
Ngoài ra, khối ngoại có thể bán ròng do họ chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia có lợi suất chứng khoán hấp dẫn hơn, chẳng hạn Trung Quốc, nơi thị trường chứng khoán đã giảm 30% từ năm 2020 đến đầu năm 2024. Việc bán ròng của khối ngoại trong giai đoạn này ngoài việc tái cơ cấu danh mục đầu tư, còn đến từ việc rút vốn của các quỹ ETF lớn như Fubon, ETF của DC…
Điểm đáng chú ý là khi khối ngoại trở thành bên bán ròng mạnh nhất thì nhà đầu tư cá nhân đang đóng vai trò cân bằng và hỗ trợ thị trường chung.
Trong báo cáo gần đây, SSI Research cho rằng các rủi ro liên quan tới lãi suất, tỷ giá là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến dòng vốn ngoại vào Việt Nam ở giai đoạn hiện tại. Song báo cáo chỉ ra điểm tích cực là kỳ vọng về bản dự thảo lần 2 của thông tư cho phép CTCK triển khai hình thức hỗ trợ thanh toán đối với các nhà đầu tư tổ chức sẽ sớm được công bố.
Đội ngũ phân tích duy trì quan điểm thận trọng về dòng vốn vào các quỹ ETF của Việt Nam, tuy nhiên đánh giá cường độ rút ròng sẽ hạn chế hơn. Tín hiệu tích cực có thể sẽ bắt đầu xuất hiện khi môi trường vĩ mô (tỷ giá và lãi suất) ổn định hơn.
Nhà đầu tư trong nước có "cân" được thị trường
Hiện tại, giao dịch khối ngoại không còn quá ảnh hưởng đến thị trường như trước, thậm chí một số giai đoạn có phần lép vế trước dòng tiền nội. Tuy nhiên, động thái bán ròng triền miên của khối ngoại chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư trong nước.
Nhìn lại, các giai đoạn khối ngoại mua ròng mạnh chủ yếu mang tính thời điểm, tranh thủ bắt đáy khi định giá xuống thấp sau các nhịp rơi sâu của thị trường. Dòng tiền này đến ồ ạt nhưng rút đi cũng nhanh chóng khiến chứng khoán Việt Nam thiếu động lực cho một "uptrend" bền vững.
Dòng tiền nội đang hấp thụ khá tốt sức bán ròng của khối ngoại
Khác với giai đoạn trước khi cường độ bán lớn của khối ngoại thường gây áp lực lên điểm số thị trường thì dòng vốn từ nhà đầu tư cá nhân mới là động lực dẫn dắt chính trong giai đoạn hiện tại.
Với môi trường lãi suất thấp, nhóm nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn tích cực tham gia thị trường và đối ứng tốt lực bán ròng của khối ngoại. Điều này cũng đang thể hiện sự ảnh hưởng tích cực lên diễn biến VNIndex.
Các chuyên gia nhận định, nền tảng tạo nên sức mạnh của dòng tiền nội là lãi suất huy động dù đã tăng nhưng vẫn đang ở mức nền thấp so với quá khứ; sự tham gia của nhà đầu tư mới thông qua hoạt động mở tài khoản mới; tiền gửi tại các công ty chứng khoán vẫn duy trì tăng tốt và thị trường quốc tế tích cực hỗ trợ cho tâm lý và kỳ vọng vào chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường.
Với việc giá vàng trong nước giảm mạnh sau khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thay đổi phương pháp để bình ổn thị trường vàng, đồng thời lãi suất huy động tại các ngân hàng chỉ vừa trở về mức trung bình nhiều năm, hiện dòng tiền có hai kênh đầu tư chính để hướng đến là chứng khoán và bất động sản.
Trong đó, với lợi thế có thanh khoản cao và có hiệu suất sinh lời khá tốt tính từ đầu năm 2024 (khoảng 13,95%), kênh chứng khoán dự báo vẫn là kênh thu hút được sự tham gia đông đảo của giới đầu tư.
Trung Anh