Kinh doanh bảo hiểm qua ngân hàng đang mở rộng nhanh, nhưng thực tế cho thấy nhiều bất cập, nhất là tình trạng ép mua bảo hiểm khi vay vốn. Các đại biểu Quốc hội đề nghị dự thảo luật cần giám sát chặt chẽ, minh bạch và bổ sung nghĩa vụ tư vấn trung thực, bảo vệ quyền lợi khách hàng và đảm bảo thị trường bền vững.
Cơ chế giám sát bảo hiểm ngân hàng cần rõ ràng và nghiêm minh
Việc kinh doanh bảo hiểm thông qua ngân hàng đang trở thành xu hướng tất yếu, tận dụng mạng lưới khách hàng rộng lớn và mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai thời gian qua đã bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là tình trạng ép mua bảo hiểm khi vay vốn. Đây trở thành vấn đề được các đại biểu Quốc hội nêu rõ trong kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm.
Đại biểu Hà Sỹ Huân, đoàn Thái Nguyên, nhấn mạnh, kinh doanh bảo hiểm qua ngân hàng là kênh phân phối phù hợp với xu thế quốc tế và có vai trò quan trọng trong việc tăng độ bao phủ bảo hiểm.
Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu không có khuôn khổ pháp lý chặt chẽ và giám sát thực chất, rủi ro sẽ rất cao, đặc biệt đối với quyền lợi của người tham gia bảo hiểm. Ông đề nghị dự thảo luật cần bổ sung quy định rõ ràng về minh bạch giữa hoạt động tư vấn bảo hiểm và cho vay, tuyệt đối cấm hành vi ép mua bảo hiểm gắn với vay vốn, đồng thời tăng cường chế tài đối với cả ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm khi vi phạm.
Đại biểu Hà Sỹ Huân - đoàn Thái Nguyên.
Về nguyên tắc hoạt động của đại lý bảo hiểm, ông Huân cho biết dự thảo luật đang hướng tới việc cho phép đại lý bán chéo các loại bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe.
Đại biểu đánh giá đây là giải pháp hiệu quả để giảm chi phí xã hội trong đào tạo, cấp chứng chỉ và tổ chức mạng lưới, đồng thời giúp khách hàng nhận được tư vấn tổng thể chỉ trong một lần giao dịch. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc bán chéo phải đi kèm điều kiện, giới hạn và cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm chất lượng tư vấn, tránh xung đột lợi ích và rủi ro cho người dân.
Ông Huân đề xuất các đại lý bán chéo cần đăng ký và công khai rõ ràng doanh nghiệp, loại hình bảo hiểm đại diện, đồng thời thông báo minh bạch với khách hàng khi tư vấn sản phẩm của công ty khác loại hình.
Ông cũng lưu ý các cơ quan quản lý phải quy định rằng việc bán chéo không được gắn điều kiện ràng buộc, ví dụ không bắt buộc mua bảo hiểm nhân thọ phải kèm bảo hiểm xe cơ giới. Đồng thời, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm liên đới nếu đại lý lợi dụng bán chéo để tư vấn sai gây thiệt hại cho khách hàng và cần có cơ chế kiểm tra, kiểm định chất lượng đại lý bán chéo.
Ý kiến của đại biểu Hà Sỹ Huân phản ánh quan điểm chung của nhiều đại biểu về việc đặt quyền lợi người tham gia bảo hiểm lên hàng đầu, đảm bảo thị trường minh bạch, bền vững, đồng thời duy trì niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng và bảo hiểm.
Bổ sung nghĩa vụ tư vấn trung thực trong bán chéo bảo hiểm
Việc mở rộng cơ chế bán chéo sản phẩm bảo hiểm đang được đưa ra trong dự thảo Luật Kinh doanh bảo hiểm, cho phép cá nhân làm đại lý của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đồng thời phân phối sản phẩm bảo hiểm sức khỏe hoặc bảo hiểm phi nhân thọ của doanh nghiệp khác, và ngược lại.
Tuy nhiên, cơ chế giám sát hiện nay của hoạt động đại lý còn nhiều bất cập, khiến quy định này tiềm ẩn rủi ro và xung đột lợi ích.
Đại biểu Nguyễn Hữu Thông, đoàn Lâm Đồng, phân tích rằng đại lý bảo hiểm là người đại diện theo ủy quyền của doanh nghiệp. Khi cùng lúc đại diện cho nhiều doanh nghiệp, họ có thể bị chi phối bởi hoa hồng hoặc chính sách ưu đãi, dẫn đến nguy cơ không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ưu tiên lợi ích của khách hàng. Thực tế vừa qua cũng ghi nhận nhiều phản ánh về việc người dân bị tư vấn lệch lạc hoặc ép mua bảo hiểm qua kênh ngân hàng và đại lý.
Đại biểu Nguyễn Hữu Thông - đoàn Lâm Đồng.
Ông Thông nhấn mạnh, nếu mở rộng bán chéo mà không tăng cường biện pháp pháp lý và cơ chế kiểm soát, rất khó khắc phục tình trạng này. Do đó, ông đề nghị, nếu dự thảo luật vẫn cho phép bán chéo, cần thiết lập cơ chế ràng buộc chặt chẽ.
Ví dụ, quy định rõ số lượng doanh nghiệp mà một đại lý cá nhân được đại diện, không quá hai doanh nghiệp – một nhân thọ, một phi nhân thọ, đồng thời yêu cầu công khai minh bạch với khách hàng về các doanh nghiệp mà đại lý đang đại diện, mức hoa hồng chênh lệch, bổ sung nghĩa vụ tư vấn trung thực, ưu tiên lợi ích khách hàng và áp dụng chế tài mạnh đối với hành vi vi phạm, kể cả trách nhiệm liên đới của doanh nghiệp bảo hiểm.
Bình Minh