Nhu cầu tín dụng BĐS tiêu dùng của cá nhân hiện ở mức thấp là do kinh tế còn khó khăn, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Mặt khác, thị trường nhà đất vẫn trầm lắng nên khách hàng chưa mặn mà với việc vay vốn mua nhà, mà kỳ vọng giá nhà cũng như lãi suất sẽ giảm thêm.
Người có nhu cầu chưa vội "xuống tiền"
Số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đến hết tháng 8-2023 cho thấy dư nợ tín dụng đối với hoạt động kinh doanh BĐS đạt 986.477 tỉ đồng, tăng hơn 26.000 tỉ đồng so với tháng trước. Tuy nhiên, vốn tín dụng chủ yếu tăng đối với chủ đầu tư dự án BĐS, trong khi phân khúc khách hàng cá nhân vay mua nhà lại rất thấp.
Cụ thể, dư nợ tín dụng đối với vay mua quyền sử dụng đất tới hết tháng 8-2023 chỉ đạt hơn 62.700 tỉ đồng, giảm so với con số hơn 63.200 tỉ đồng vào cuối tháng 7. Số dư bảo lãnh nhà ở hình thành trong tương lai gần như không thay đổi so với tháng trước, cho thấy nhu cầu mua căn hộ ở các dự án cũng không tăng nhiều.
Theo một lãnh đạo nhóm ngân hàng quốc doanh, sở dĩ nhu cầu tín dụng bất động sản tiêu dùng của cá nhân hiện ở mức thấp là do kinh tế còn khó khăn, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Vì vậy, dù có nhu cầu về nhà ở song ngân hàng khó có thể kích cầu tín dụng mua nhà trong giai đoạn hiện tại. Mặt khác, thị trường nhà đất vẫn trầm lắng, nên khách hàng chưa mặn mà với việc vay vốn mua nhà, mà kỳ vọng giá nhà cũng như lãi suất sẽ giảm thêm nên cũng chưa vội "xuống tiền" lúc này.
Ngoài ra, hiện nay rất nhiều chủ đầu tư các dự án chung cư giá bình dân ở khu vực vùng ven, địa phương lân cận TP HCM đang áp dụng chính sách hỗ trợ khách hàng vay không lãi suất hoặc thanh toán chậm theo tiến độ dự án nên nhiều khách không muốn vay NH.
Đối với gói tín dụng 120.000 tỉ đồng cho nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, NHNN cho rằng do thủ tục xây dựng các dự án nhà ở xã hội phức tạp và mất nhiều thời gian để hoàn thiện. Nhiều địa phương còn đang trong quá trình tổng hợp danh mục dự án và nhu cầu của chủ đầu tư nên chưa công bố danh mục; nguồn thu nhập của khách hàng mua nhà ở bị sụt giảm do bị ảnh hưởng bởi tình hình kinh tế, sản xuất kinh doanh khó khăn... nên việc triển khai gói tín dụng này với chủ đầu tư và người mua nhà cũng đạt rất thấp.
Ngân hàng nỗ lực tìm người vay
Một giải pháp được ngành NH triển khai gần đây để kích thích nhu cầu mua BĐS là cho phép vay NH khác để trả nợ khoản vay cũ. Tuy nhiên, sau gần 2 tháng triển khai mới chỉ một số NH thương mại công bố chương trình cho vay để khách hàng trả nợ NH khác nhưng điều kiện, thủ tục không đơn giản. Nhiều người muốn vay để trả nợ khoản vay mua nhà, mua xe ở NH khác nhằm giảm bớt áp lực lãi suất (vì khoản vay hiện hữu đang có lãi suất cao hơn nhiều so với vay mới) nhưng chưa thực hiện được.
Các ngân hàng cũng cho biết họ đang nỗ lực tìm người vay, bởi nếu huy động về nhưng không cho vay được thì chính ngân hàng sẽ rơi vào cảnh ế vốn. Vì vậy, nhiều ưu đãi cho vay cũng được đưa ra gần đây.
Để kích thích nhu cầu vay mua nhà, các ngân hàng cũng giảm lãi suất từ 1 - 3%/năm so với năm ngoái. Ngân hàng PVcomBank dành đến 15.000 tỷ đồng để cho vay ưu đãi. Riêng với người mua nhà, họ cũng đưa ra nhiều phương án trả nợ khác nhau, cho phép ân hạn nợ gốc, để người dân có thể giảm bớt áp lực trả nợ trong giai đoạn đầu mua nhà, thời gian vay kéo dài tới 25 năm.
Hiện các ngân hàng đang cho vay với hạn mức lớn, từ 70 - 80% giá trị căn nhà. Tuy nhiên các chuyên gia cũng lưu ý, vay mua nhà thường là các khoản vay dài hạn. Vì vậy, người dân nên cân nhắc tổng thể tình hình tài chính gia đình với món vay để có thể chi trả nợ trong khoảng thời gian dài.
Liên quan đến lãi suất, nhiều chuyên gia khuyến nghị, người vay cần chú ý đến thời gian được hưởng lãi suất ưu đãi và biên độ điều chỉnh lãi suất. Bên cạnh đó, không nên vay quá 50% giá trị căn nhà và số tiền phải trả hàng tháng (bao gồm gốc, lãi) không vượt quá 30% thu nhập. Khoảng thời gian 2-3 năm đầu là khó khăn và nhiều thách thức nhất, vì thế mỗi cá nhân phải dự phòng được nguồn thu nhập ổn định, bền vững để có thể hấp thụ khoản vay mà không khiến cuộc sống bị ảnh hưởng quá nhiều.
Trung Anh (t/h)