Do nhu cầu vốn của nền kinh tế đang suy yếu nhiều ngân hàng đã phải “hãm” huy động vốn, đồg thời nhảy vào cuộc đua tìm khách vay.
Chật vật tăng tín dụng
Thời gian gần đây, lãi suất cho vay rất hấp dẫn nhưng khối ngân hàng thương mại có vốn nhà nước cũng khá chật vật để tăng tín dụng.
Đại diện ngân hàng Agribank cho hay, tín dụng của họ tăng trưởng âm 4 tháng đầu năm và mới chỉ tăng trở lại từ tháng 5/2023. Nguyên nhân của nhu cầu tín dụng suy giảm mạnh chính là do thị trường khó khăn, tiêu thụ nông sản yếu.
Trong khi đó VietinBank, ông Trần Minh Bình, Chủ tịch HĐQT chia sẻ, việc triển khai kế hoạch sớm kế hoạch kinh doanh năm 2023 từ cuối năm 2022 đã giúp kết quả kinh doanh của Ngân hàng vẫn tạm thời theo đúng kế hoạch kỳ vọng. Tính tới cuối tháng 5/2023, VietinBank là ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao nhất trong nhóm ngân hàng thương mại có vốn nhà nước, với mức tăng 6%, gấp đôi mức tăng trưởng trung bình toàn hệ thống. Mặc dù vậy, trong tháng 5/2023, tín dụng Ngân hàng đã bắt đầu sụt giảm. “VietinBank còn như vậy, nhiều ngân hàng chắc chắn sẽ còn khó khăn hơn” - Chủ tịch VietinBank nhận định.
Oong Trần Minh Bình, Chủ tịch HĐQT Vietinbank.
Vietcombank chưa công bố số liệu tăng trưởng tín dụng 6 tháng, song nhiều khả năng vẫn đứng ở mức thấp. Tính tới cuối quý I/2023, tăng trưởng tín dụng của Vietcombank thấp nhất trong vòng 5 năm gần đây, chỉ ở mức 2,5%. Tính trên toàn hệ thống, tín dụng đến hết 5/2023 chỉ tăng khoảng 3,17% so với cuối năm 2022 (thấp hơn nhiều mức tăng xấp xỉ 8% cùng kỳ năm 2022).
Phó thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, chiếm khoảng 44% thị phần tín dụng, thì tăng trưởng mới được khoảng 35% so với “room” được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) giao. Trong khi đó, nhóm ngân hàng TMCP tư nhân còn lại mới thực hiện được khoảng 50% room tín dụng được giao. Sức hấp thụ vốn của nền kinh tế yếu, yếu hơn đáng kể
“Sức hấp thụ vốn của nền kinh tế yếu, yếu hơn đáng kể so với năm ngoái, vẫn còn rất nhiều dư địa để tăng trưởng cho thời gian còn lại của năm” - Phó thống đốc cho biết.
Trước bối cảnh tín dụng tăng chậm, nhiều ngân hàng – nhất là các ngân hàng lớn đã giảm lãi suất huy động khá xa trần để hãm bớt huy động vốn. Đại diện của Ngân hàng Viettinbank cho rằng, phía ngân hàng không huy động vốn bằng mọi giá mà chỉ huy động đủ với nhu cầu để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Cuộc đua tìm khách vay
Việc tín dụng tăng chậm được một số doanh nghiệp cho rằng nguyên nhân là do phía ngân hàng đã quá khắt khe cho vay. Tuy nhiên một số ngân hàng lại cho rằng lĩnh vực ngân hàng đang cạnh tranh rất khốc liệt.
Do đó, nếu doanh nghiệp không thể vay vốn tại ngân hàng A thì có thể chuyển sang ngân hàng B, vì khẩu vị rủi ro của mỗi ngân hàng khác nhau, có ngân hàng quy định chặt chẽ, song có ngân hàng “lỏng tay” hơn một chút. Việc tín dụng tăng chậm trên toàn hệ thống hiện nay là xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác.
Các ngân hàng thương mại cổ phần thì kỳ vọng lãi suất hạ nhiệt sẽ kích thích nhu cầu vốn tăng trở lại. Tuy nhiên, trong bối cảnh cầu thị trường thế giới vẫn chưa có sự chuyển biến, giảm lãi suất mới chỉ là điều kiền cần để kích thích nhu cầu vốn.
Mặc dù lãi suất cho vay rất hấp dẫn nhưng khối ngân hàng thương mại có vốn nhà nước cũng khá chật vật để tăng tín dụng.
Trong nỗ lực thu hút khách, mới đây, thêm hàng loạt ngân hàng TMCP tuyên bố giảm lãi suất cho vay nhằm kích thích nhu cầu đầu tư và tiêu dùng. Dù vậy, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn chưa thể hạ về mức trước đại dịch do các ngân hàng vẫn còn tồn kho một lượng không nhỏ vốn đắt huy động trước đó.
Hiện tại, nhiều ngân hàng TMCP tư nhân giảm lãi vay, nhưng chỉ áp dụng với các khoản vay mới. Trong đó, các ngân hàng TMCP có vốn nhà nước giảm lãi vay cho cả các khoản vay hiện hữu.
Nói về vấn đề này, đại diện của Ngân hàng Agribank cho rằng, năm nay, ngân hàng này giảm lãi suất cho cả các khoản vay hiện hữu - đồng nghĩa chấp nhận giảm mạnh biên lợi nhuận (NIM) - để hỗ trợ doanh nghiệp. Mặc dù vậy, xét trên toàn hệ thống, bà Phượng cho rằng, “đỉnh” giá vốn ngân hàng sẽ là quý IV/2023 (khi các khoản huy động vốn kỳ hạn 12 tháng với lãi suất cao từ quý IV/2022 đáo hạn). Do đó, lãi suất cho vay thời gian tới sẽ giảm dần, song chỉ có thể giảm mạnh vào năm tới, khi hệ thống ngân hàng thực sự quân bình được lượng vốn huy động giá rẻ.
Quang Anh