Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn chưa có những tín hệu cải thện rõ rệt. Mặt bằng lãi suất huy động đã giảm về thấp hơn giai đoạn dịch bệnh. Lãi suất liên ngân hàng tăng nhẹ trong tháng 10 sau khi một phần thanh khoản dư thừa được NHNN tạm thời hấp thụ thông qua phát hành tín phiếu.
Áp lực tỷ giá vẫn thường trực trong các tháng cuối năm
Trong báo cáo thị trường mới cập nhật, VCBS nhận định nền kinh tế vẫn chưa có những tín hệu cải thện rõ rệt.
Tình trạng khó khăn tiếp diễn với các hoạt động sản xuất. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tháng 10/2023 ước tính tăng 5,5% so với tháng trước và tăng 4,1% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 10 tháng năm 2023, IIP ước tính tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2022 tăng 8,9%). Hoạt động xuất nhập khẩu dù có cải thiện so với các tháng gần đây, vẫn đang ở trạng thái suy giảm so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 10 tháng đầu năm giảm 7,1% so với cùng kỳ trong khi kim ngạch xuất khẩu hàng hóa giảm 12,3%. Nhập khẩu giảm mạnh hơn xuất khẩu hàng hóa tiếp tục giúp cán cân thương mại thặng dư 3 tỷ USD trong tháng 10, đưa mức thặng dư 9 tháng đầu năm lên 24,61 tỷ USD.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10/2023 tăng nhẹ 0,08%, tương ứng với mức tăng 3,59 so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát trung bình 10 tháng đầu năm tăng 3,2%. Lạm phát bình quân năm 2023 dự báo đạt quanh 3,3%.
Tính đến 27/10/2023, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 7,1%, nhu cầu tín dụng yếu. Theo đó, các biện pháp thúc đẩy khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp tiếp tục được lưu tâm. Tuy vậy vẫn cần thêm thời gian để các biện pháp này phát huy tác dụng khi luôn tồn tại độ trễ giữa sự thay đổi mặt bằng lãi suất huy động và cho vay. Trong tháng 10, lãi suất huy động đã giảm thêm 30-50 điểm về mức lãi suất thấp hơn giai đoạn dịch bệnh.
Ngày 02/11 sau cuộc họp chính sách tiền tệ trong tháng 11, Fed thông báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 11. Tuy không tiến hành tăng lãi suất trong kỳ họp lần này, các định hướng chính sách tiền tệ của Fed trong giai đoạn tới được đánh giá mang tính chất diều hâu hơn khi để ngỏ khả năng có thêm một lần tăng lãi suất và không kỳ có bất cứ định hướng về thời điểm giảm lãi suất trong tương lai. Tương tự, ECB và BOE cũng quyết định giữ nguyên lãi suất. Có thể thấy các NHTW vẫn tiếp tục phải đối mặt lựa chọn chính sách cân bằng hợp lý nhằm ứng phó với lạm phát dai dẳng vừa đồng thời hỗ trợ nền kinh tế với khả năng rơi vào trạng thái suy thoái vẫn đang hiện hữu.
Trong nước, áp lực tỷ giá tếp tục được ghi nhận, VND tiếp tục giảm giá thêm 1% so với đồng USD, đưa mức giảm giá kể từ đầu năm tới nay ~4,4%. Như vậy, với việc các rủi ro liên quan đến chính sách tiền tệ thắt chặt chưa được hiện thực hóa hết, áp lực tỷ giá vẫn thường trực trong các tháng cuối năm.
Lãi suất liên ngân hàng tăng nhẹ
Về nghiệp vụ thị trường mở, NHNN hút ròng 118.349 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ thị trường mở trong tháng 10. Đỉnh điểm trong tháng 10, số dư tín phiếu NHNN có thời điểm đạt ~238.000 tỷ đồng- gần tương đương doanh số giao dịch trên thị trường liên ngân hàng ở kỳ hạn qua đêm trong 1 phiên. Lợi suất tín phiếu cũng đã nhích tăng nhẹ lên ~1,45%. VCBS cho rằng NHNN sẽ tiếp tục có các điều hành thông qua nghiệp vụ thị trường mở nhằm tránh hiện tượng thanh khoản quá dư thừa trên thị trường liên ngân hàng và phần nào giải tỏa áp lực tỷ giá.
Lãi suất liên ngân hàng tăng nhẹ trong tháng sau khi một phần thanh khoản dư thừa được NHNN tạm thời hấp thụ thông qua phát hành tín phiếu. Chốt tháng 10, lãi suất các kỳ hạn ON-3M được ghi nhận lần lượt ở 0,75%, 1,125%, 1,5%, 2,22% và 3,333%. Mặc dù vậy, lãi suất liên ngân hàng giai đoạn này vẫn thấp hơn đáng kể so với trung bình 6 tháng đầu năm.
VCBS duy trì quan điểm việc phát hành tín phiếu của Ngân hàng Nhà nước không gây ra những cú sốc hay thay đổi quá nhanh đối với thanh khoản VND trong hệ thống ngân hàng. Tuy vậy, trong tháng 11 cũng như tháng 12, lãi suất liên ngân hàng vẫn còn dư địa tăng nhưng mức tăng sẽ không nhiều nhằm hướng tới mục tiêu đảm bảo tính hấp dẫn tương đối của việc nắm giữ VND.
Trung Anh