Sau giai đoạn các ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất, thì mới đây, bắt đầu có một số ngân hàng thương mại "rục rịch" tăng nhẹ lãi suất tiền gửi từ 0,1-0,4 điểm %. Sự điều chỉnh này được nhìn nhận như biện pháp thu hút thêm tiền gửi sau dịp Tết Nguyên đán.
Một số ngân hàng bắt đầu tăng lãi suất huy động
Hôm nay 1/4, Ngân hàng TMCP Thịnh vượng và Phát triển (PGBank) trở thành ngân hàng đầu tiên giảm lãi suất huy động trong tháng 4. Tuy nhiên, PGBank chỉ giảm lãi suất huy động tại các kỳ hạn 6-9 tháng với mức giảm 0,2 điểm phần trăm, xuống còn 3,8%/năm.
Các kỳ hạn tiền gửi còn lại vẫn được giữ nguyên lãi suất. Cụ thể, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 tháng là 2,6%/năm, 2 tháng là 2,7%/năm, 3 tháng là 3%/năm, 12 tháng là 4,3%/năm, 13 tháng là 4,5%/năm, 18 tháng là 4,8%/năm.
Lãi suất huy động cao nhất tại PGBank hiện là 5,2%/năm, áp dụng cho tiền gửi các kỳ hạn 24-36 tháng.
Trước đó, trong hai tuần giao dịch cuối tháng 3 cũng đã có nhiều ngân hàng tăng lãi suất huy động.
Theo đó, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) điều chỉnh tăng lãi suất ở tất cả các kỳ hạn tiền gửi kể từ ngày 27/3. Cụ thể, VPBank tăng 0,1%/năm lãi suất tiền gửi tiết kiệm trực tuyến (online) đối với khoản tiền gửi dưới 10 tỷ đồng kỳ hạn 1 tháng; các kỳ hạn còn lại tăng 0,2%/năm.
Hiện lãi suất tiền gửi online tại VPBank là 2,4%/năm với kỳ hạn 1 tháng; 2,7%/năm với kỳ hạn 2-5 tháng; 4,2%/năm với kỳ hạn 6-11 tháng; 4,5%/năm với kỳ hạn 12-18 tháng và 4,9%/năm với kỳ hạn 24 tháng trở lên. Đối với tài khoản tiền gửi từ 10 tỷ đồng đến dưới 50 tỷ đồng, và tài khoản tiền gửi từ 50 tỷ đồng trở lên, lãi suất sẽ được lần lượt cộng thêm 0,1 và 0,2%/năm.
Trước VPBank, lãi suất tiết kiệm tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (Saigonbank), Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank)... cũng được điều chỉnh tăng, nhưng chỉ lác đác tại một số kỳ hạn.
Cụ thể, Eximbank tăng thêm 0,3 điểm % lãi suất huy động các kỳ hạn 1-3 tháng. Theo đó, kỳ hạn 1 tháng tăng lên 3,1%/năm, lãi suất kỳ hạn 2 tháng là 3,3%/năm và lãi suất huy động kỳ hạn 3 tháng là 3,4%/năm.
Tại SHB, biểu lãi suất tiết kiệm mới có hiệu lực từ 23/3/2024 và tăng ở khá nhiều kỳ hạn. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 tháng tại ngân hàng tăng thêm 0,2 điểm % lên 2,8%/năm. Đối với kỳ hạn 2 tháng, lãi suất tiết kiệm tăng 0,1 điểm phần trăm lên 2,8%/năm.
Ở kỳ hạn 12 tháng, lãi suất tiết kiệm cũng tăng 0,1 điểm phần trăm, lên 4,9%/năm; kỳ hạn 13-15 tháng tăng 0,2 điểm phần trăm, lên 5%/năm; kỳ hạn 18 tháng tăng 0,1 điểm phần trăm, lên 5,2%/năm.
Trong khi đó, ngân hàng này giữ nguyên lãi suất tiết kiệm với các kỳ hạn còn lại. Theo đó, tại kỳ hạn 3 tháng, lãi suất tiết kiệm là 3%/năm, kỳ hạn 4-5 tháng là 3,1%/năm, kỳ hạn 6 tháng là 4,2%/năm, kỳ hạn 7-8 tháng là 4,3%/năm, kỳ hạn 9-10 tháng là 4,4%/năm, kỳ hạn 24 tháng là 5,5%/năm, kỳ hạn 36 tháng, lãi suất là 5,8%/năm.
Saigonbank áp dụng biểu lãi suất huy động mới từ ngày 18/3. Trong lần điều chỉnh này, ngân hàng đã tăng lãi suất ở nhiều kỳ hạn với mức tăng 0,1-0,4 điểm %. Cụ thể, tại kỳ hạn 36 tháng, ngân hàng đã tăng lãi suất huy động tiền gửi của khách hàng cá nhân từ 5,4% lên 5,8%/năm, tức tăng 0,4 điểm %. Lãi suất huy động kỳ hạn 24 tháng tăng 0,3 điểm % lên 5,7%/năm. Lãi suất huy động kỳ hạn 18 tháng tăng 0,2 điểm % lên 5,6%/năm. Lãi suất huy động kỳ hạn 13 tháng tăng 0,1 điểm % lên 5,2%/năm.
Đối với lãi suất kỳ hạn từ 12 tháng trở xuống, Saigonbank giữ nguyên hoặc điều chỉnh giảm khoảng 0,1-0,2 điểm %.
Trong một báo cáo về ngành ngân hàng gần đây, nhóm chuyên gia phân tích của Công ty chứng khoán Mirae Asset cho rằng, lãi suất huy động đang tiệm cận mức thấp kỷ lục đối với cả lãi suất thị trường 1 (tiền gửi) và thị trường 2 (liên ngân hàng) từ khi đảo chiều đầu quý 2 năm 2023.
"Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng lãi suất huy động đang tạo đáy và nhiều khả năng tăng trở lại trong thời gian tới dựa trên các nhân tố tác động như sự trượt giá của đồng nội tệ, tỷ lệ nợ xấu cao, và sự hồi phục của tăng trưởng tín dụng", MASV nhận định.
Theo dữ liệu của Viện nghiên cứu khoa học ngân hàng, từ trung tuần tháng 8/2023 đến cuối tháng 3/2024, lãi suất huy động tiền gửi trung bình các ngân hàng thương mại trong nước liên tục giảm.
Lãi suất huy động trung bình ở các kỳ hạn 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng và 12 tháng tại ngày 29/3 lần lượt là 2,39%; 2,64%; 3,68% và 4,55% - thấp hơn từ 1,64 đến 2,12 điểm phần trăm so với giữa tháng 8-2023.
Với mức lãi suất thấp, dòng tiền có xu hướng chảy sang các kênh đầu tư sinh lợi tốt hơn như chứng khoán hay bất động sản, dẫn tới tăng trưởng tiền gửi ngày càng suy giảm.
Ngân hàng cơ cấu lại nguồn vốn
Lãi suất tăng nhẹ chủ yếu ở các kỳ hạn ngắn, các kỳ hạn dưới 5 tháng ở nhóm ngân hàng cổ phần, phổ biến từ 2,5-3,8%/năm. Riêng với tiền gửi 12 tháng, vẫn dao động trên dưới 5%/năm. Các chuyên gia nhận định, việc 1 vài ngân hàng điều chỉnh biểu lãi suất xuất phát từ nhu cầu cơ cấu lại nguồn vốn của chính ngân hàng.
Ông Vũ Duy Khánh - Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Smart Invest cho biết: "Trong quá trình kinh doanh thì đôi khi một vài hoạt động huy động để đáp ứng một số kỳ hạn cần phải có, và điều quan trọng là Ngân hàng Nhà nước cũng linh hoạt trong việc điều chỉnh, và chúng ta chưa thấy có sự căng thẳng tiền tệ nào diễn ra".
Đáng nói, động thái tăng nhẹ lãi tiền gửi huy động từ dân cư, diễn ra sau khi lãi suất liên ngân hàng đã chạm mức cao nhất trong 9 tháng, cho thấy nhu cầu vốn của các ngân hàng là có. Đặc biệt, khi huy động vốn đến giữa tháng 2, theo ước tính của Công ty chứng khoán VDS, đã giảm 1,6%.
"Thời gian vừa rồi doanh nghiệp và người dân lượng tiền gửi của họ trong hệ thống ngân hàng họ rút ra chi tiêu chưa kịp quay trở lại hệ thống. Điều này một phần gây lên áp lực cho thanh khoản hệ thống, phần tỷ lệ dự trữ bắt buộc của một số tổ chức tín dụng họ có nhu cầu nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc để đảm bảo tính an toàn của hệ thống. Thế nên trong ngắn hạn lãi suất liên ngân hàng, đặc biệt cuối tuần vừa rồi tăng rất nhanh, có thể trong thời gian tới cũng sẽ hạ nhiệt đi", ông Phùng Gia Tân - Giám đốc Chiến lược, Oracle Việt Nam Investment cho biết.
Tăng lãi suất để hút tiền gửi đầu năm cũng là hoạt động thường thấy của các ngân hàng dịp năm mới. Nhất là khi năm nay, các ngân hàng thương mại đã được giao toàn bộ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng từ đầu năm, đòi hỏi họ phải có lượng vốn để sẵn sàng cho vay. Dù hiện tại, tín dụng đang tăng trưởng âm, nhưng được kỳ vọng sẽ sớm phục hồi.
Ông Đinh Trọng Thịnh - Giảng viên cao cấp, Học viện Tài chính cho biết: "Sau kì nghỉ Tết Nguyên đán thì hầu hết các doanh nghiệp đã quay trở lại sản xuất kinh doanh, nhu cầu về tiền mặt trong thanh toán của các ngân hàng thương mại gia tăng đột biến, 1 vài ngân hàng có hiện tượng tăng lãi suất huy động nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình."
Các chuyên gia cũng lưu ý, lãi suất tiền gửi chủ yếu nhích tăng ở kỳ hạn ngắn, trong khi liên ngân hàng đã bắt đầu hạ nhiệt từ cuối tuần trước. Vì thế, đợt điều chỉnh này phần lớn là do nhu cầu cục bộ ở 1 số ngân hàng nhỏ, còn thanh khoản hệ thống vẫn khá dồi dào, sẵn sàng tiếp vốn cho sản xuất kinh doanh.
Lãi suất cho vay sớm đảo chiều?
Nhiều người lo ngại lãi suất huy động tăng sẽ khiến lãi suất cho vay tăng theo. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, diễn biến này không đáng lo ngại và sẽ không tác động nhiều tới lãi suất cho vay, bởi xu hướng giảm lãi suất tiền gửi vẫn là chủ đạo.
Lãnh đạo một ngân hàng cho biết việc tăng lãi suất chỉ nhỏ giọt ở một vài kỳ hạn, do các kỳ hạn này mức lãi suất thấp hơn mặt bằng chung nên điều chỉnh tăng. Mặt bằng chung lãi suất huy động vẫn ở mức thấp và xu hướng là ổn định.
Trong bối cảnh tín dụng tăng trưởng âm trong 2 tháng đầu năm, các chuyên gia cho rằng, tín dụng khó cải thiện trong tháng cuối quý I/2024. Thanh khoản dôi dư, nên lãi suất tiết kiệm còn giảm.
Các chuyên gia cho rằng hiện nay còn những khoản lãi suất neo cao là của những kỳ hạn trước đây khi ngân hàng huy động cao. Còn hiện tại và sắp tới, lãi suất có xu hướng thấp.
PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân (Trường Đại học Kinh tế TP.HCM) dự báo, khả năng mặt bằng lãi suất tiết kiệm sẽ duy trì mức như hiện nay đến hết quý II/2024 và bắt đầu tăng trở lại trong nửa cuối năm nay, nếu nền kinh tế hồi phục, tín dụng cải thiện trở lại so với mức tăng trưởng âm 0,6% trong tháng 1.
Đại diện một ngân hàng thừa nhận, trong bối cảnh hiện nay, ngân hàng không thể duy trì lãi suất huy động ở mức cao, trong khi thanh khoản đang dôi dư, khó cạnh tranh cho vay.
Tại Công điện ngày 5/3, Thủ tướng đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay hiện đã giảm nhưng chưa tương xứng với lãi suất huy động.
TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, cho rằng, các ngân hàng có thể tiếp tục hạ lãi suất, ít nhất là trong quý I/2024 để giảm thêm lãi vay, cho đến khi hoạt động kinh tế khởi sắc trở lại vào khoảng nửa sau của năm 2024. Mức nền lãi suất huy động thấp tạo tiền đề cho lãi suất cho vay tiếp tục giảm để khôi phục, phát triển kinh tế.
Còn các chuyên gia phân tích từ Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) nhìn nhận, mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục đi ngang ở vùng thấp trong hầu hết cả năm 2024. Trong bối cảnh đó, lãi suất cho vay bình quân sẽ có dư địa để giảm thêm từ 0,75 - 1% dựa trên sức cầu tín dụng phục hồi.
Lãi suất huy động đang tạo đáy giúp cho các ngân hàng có thêm dư địa giảm lãi suất cho vay. Nhiều ngân hàng đang cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi 5-6%/năm trong thời gian đầu, mức thấp nhất trong nhiều năm qua.
Trung Anh (T/H)