Giảm lãi suất điều hành sẽ góp phần làm giảm lãi suất cho vay hay chi phí vốn cho các doanh nghiệp nhưng trong bối cảnh lãi suất tại nhiều nước trên thế giới vẫn đang nằm ở mặt bằng cao nhằm kiềm chế lạm phát, nếu như Ngân hàng Nhà nước muốn duy trì lãi suất thấp thì buộc phải chấp nhận dòng tiền sẽ bị rút ròng ra khỏi Việt Nam.
Rục rịch giảm lãi suất cho vay, khơi thông dòng vốn
Những năm gần đây, bất động sản được xem là lĩnh vực đầu kéo trong nền kinh tế khi đóng góp khoảng 8% GDP và có khả năng lan tỏa đến trên 40 ngành kinh tế quan trọng khác như xây dựng, công nghệ chế biến chế tạo, du lịch, lưu trí-ăn uống và tài chính-ngân hàng...
Tuy nhiên, trong thời gian gian qua, thị trường bất động sản đã bị "đóng băng" bởi lãi suất tăng mạnh đồng thời không thu hút được các nguồn vốn khác như trái phiếu doanh nghiệp. Để khơi thông thị trường này, các ngân hàng đã lên kế hoạch tập trung nguồn vốn và giảm lãi suất nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản đồng thời cũng giúp khơi thông hoạt động sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế.
Suốt vài tháng qua, Chính phủ và các bộ ngành đều rất tập trung để tháo gỡ các khó khăn của thị trường bất động sản. Mới đây Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cũng đã họp với các doanh nghiệp bất động sản để nắm bắt tâm tư nguyện vọng của họ.
Thống đốc Nguyễn Thị Hồng bày tỏ đối với lĩnh vực bất động sản, vướng mắc về mặt pháp lý là lớn nhất, chiếm 70% khó khăn của các dự án. Khi chưa có đủ cơ sở pháp lý, chưa xác định được giá đất thì bản thân các dự án chưa chứng minh được tính khả thi, khả năng trả nợ của doanh nghiệp khi trình lên các tổ chức tín dụng, nên bản thân tổ chức tín dụng khó có thể cho vay. Do đó, nếu vướng mắc về mặt pháp lý được tháo gỡ, sẽ giúp khơi thông dòng vốn tín dụng của ngân hàng.
Một loạt các ngân hàng đã và đang lên kế hoạch tập trung nguồn vốn, giảm lãi suất cho vay nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thị trường bất động sản.
Ngân hàng Nhà nước cũng đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục dành nguồn vốn cho các dự án bất động sản đủ điều kiện pháp lý, có khả năng tiêu thụ sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thực đồng thời tích cực tiết giảm chi phí hoạt động để cho vay với lãi suất thấp hơn.
Quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là để hướng tới phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững thì phải hướng tới phục vụ đa số người dân, đặc biệt là người có nhu cầu thực về nhà ở, hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá, trục lợi.
Cũng theo Thống đốc, đối với đề xuất của Bộ Xây dựng về gói tín dụng 110.000 tỷ đồng cho xây dựng dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, Ngân hàng Nhà nước nhận thấy việc có riêng một gói tín dụng cho lĩnh vực này là cần thiết, để tăng cung nhà ở xã hội, giúp giảm mất cân đối với thị trường bất động sản. Tuy nhiên, nguồn vốn từ đâu là vấn đề cần phải cân nhắc.
Về cơ cấu thời hạn trả nợ, Ngân hàng Nhà nước khuyến nghị Bộ Xây dựng cần rà soát, xem dự án nào mang tính đầu cơ, dự án gắn với sản xuất kinh doanh, với thương mại và dịch vụ sẽ có ứng xử, tháo gỡ riêng. Ngân hàng Nhà nước sẽ chỉ đạo tổ chức tín dụng tiếp tục làm việc doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn cho thị trường này.
Cũng theo Thống đốc, để thực hiện các giải pháp tín dụng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp bất động sản, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu nỗ lực tối đa giảm chi phí hoạt động để có dư địa phấn đấu giảm lãi suất cho người mua nhà và các dự án đã hoàn thiện pháp lý, có khả năng trả nợ, đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp vượt qua khó khăn.
"Các ngân hàng tập trung nguồn vốn tín dụng vào các dự án khả khi, dự án có khả năng sớm đi vào sử dụng, khả năng tiêu thụ tốt, đáp ứng nhu cầu thực về nhà ở nhất là các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở thương mại giá rẻ có hiệu quả cao," Thống đốc nhấn mạnh.
Lo ngại dòng vốn ngoại rút khỏi Việt Nam
Giảm lãi suất cho vay là một trong những đề xuất mà các doanh nghiệp bất động sản kỳ vọng được hệ thống ngân hàng hỗ trợ trong bối cảnh khó khăn hiện tại. Và nhìn chung, dường như người đi vay nào cũng mong muốn mình có được chi phí vay rẻ để tiết giảm chi phí hoạt động. Tuy nhiên giảm lãi suất liệu có dễ dàng như vậy và đây có thực sự là một phương án tốt cho tất cả trong bối cảnh hiện nay?
Nhìn từ phía nhà điều hành chính sách, có thể thấy là Ngân hàng Nhà nước đang phải đứng trước bài toán khó với các quyết định về lãi suất.
Nếu như Ngân hàng Nhà nước muốn duy trì lãi suất thấp thì buộc phải chấp nhận dòng tiền sẽ bị rút ròng ra khỏi Việt Nam. (Ảnh minh họa)
Giảm lãi suất điều hành sẽ góp phần làm giảm lãi suất cho vay hay chi phí vốn cho các doanh nghiệp nhưng trong bối cảnh lãi suất tại nhiều nước trên thế giới vẫn đang nằm ở mặt bằng cao nhằm kiềm chế lạm phát, nếu như Ngân hàng Nhà nước muốn duy trì lãi suất thấp thì buộc phải chấp nhận dòng tiền sẽ bị rút ròng ra khỏi Việt Nam.
"Khi đồng USD mạnh lên hoặc xu hướng mạnh lên thì các nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng rút tiền về thị trường chính quốc, các thị trường phát triển. Ngoài ra, khi gặp các căng thẳng chính trị, các yếu tố bất định thì các nhà đầu tư thường giảm thiểu rủi ro bằng cách rút ra khỏi thị trường cận biên hoặc mới nổi”, bà Nguyễn Hoài Thu, Tổng giám đốc điều hành Quỹ đầu tư chứng khoán và trái phiếu, Công ty quản lý quỹ VinaCapital, nhận định.
Đây là những gì mà chúng ta đã trải qua trong năm 2022, khi đồng USD tăng giá quá nhanh và mạnh, kéo theo dòng vốn có xu hướng rút tiền khỏi các thị trường mới nổi, có độ rủi ro cao.
Ngân hàng Nhà nước đã phải sử dụng cả hai công cụ quan trọng nhất trong điều tiết tỷ giá là dự trữ ngoại hối và tăng lãi suất để giảm áp lực lên tỷ giá, đồng thời sẵn sàng chấp nhận việc VND mất giá.
Ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty phân tích dữ liệu WiGroup cho biết, nếu mức độ rút ròng không quá mạnh và gấp gáp thì với lượng dự trữ ngoại hối dồi dào như cuối năm 2021, Ngân hàng Nhà nước có thể can thiệp nhanh chóng.
"Tuy nhiên trong năm 2022, Fed tăng lãi suất quá nhanh, đồng USD mạnh vượt xa kỳ vọng của thị trường đã gây ra những bất ngờ và ảnh hướng quá lớn, chỉ dựa vào duy nhất yếu tố dự trữ ngoại hối không thể cân đối được trong lúc này. Do đó, NHNN bắt buộc phải chấp nhận tăng lãi suất để giảm thiểu áp lực rút ròng ngoại tệ", CEO Wigroup phân tích.
Kết quả cho sự điều hành linh hoạt đó là VND được đánh giá là một trong số đồng tiền ổn định nhất trong bối cảnh USD tăng liên tục kể từ đầu năm 2022. Tại thời điểm đầu tháng 10, đồng tiền của các nước trên toàn cầu mất giá khoảng 18% so với USD, trong khi đó VND chỉ mất khoảng 4%. Trong năm 2022, VND có thời điểm mất giá 7-8% so với cuối năm 2021 nhưng đến ngày giao dịch cuối cùng của năm, tiền đồng chỉ còn mất giá 3,53%, bằng một nửa so với hai tháng trước đó.
Ở thời điểm hiện tại, mặc dù theo ước tính mới đây của VNDirect, Ngân hàng Nhà nước đã mua vào khoảng 3,6 tỷ USD dự trữ ngoại hối kể từ đầu năm nhưng số dư hiện tại cũng ở ngang ngưỡng an toàn (3 tháng nhập khẩu), không còn nhiều dư địa cho việc bán ra ngoại tệ để kìm đã tăng của tỷ giá.
"Dự trữ ngoại hối của Việt Nam dự kiến đạt 102 tỷ USD vào cuối năm 2023, tương đương 3,3 tháng giá trị nhập khẩu. Tỷ giá USD/VND sẽ dao động trong khoảng từ 23.400 đến 23.800 trong năm 2023", VNDirect dự báo.
Theo nhận định trong báo cáo mới đây của Chứng khoán Maybank (MBKE), các chuyên gia phân tích cho rằng áp lực tỷ giá sẽ giảm bớt trong nửa đầu năm 2023 trước khi thoái lui hoàn toàn trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, việc tăng lãi suất của Fed còn lâu mới kết thúc, chỉ số CPI tương đối ổn định trong hầu hết các công bố gần đây chỉ giúp giảm bớt lo ngại về việc tăng lãi suất mạnh hơn nữa vào năm 2023.
"Với việc Fed tiếp tục tăng lãi suất, nhu cầu bổ sung dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước và áp lực lạm phát cao hơn trong năm nay, chúng tôi không loại trừ khả năng lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước tăng thêm 50 điểm cơ bản nữa", MBKE nhận định.
Thanh Cao