Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) đã mở rộng quy mô tài sản thêm hơn 13.000 tỷ đồng, ghi nhận lợi nhuận trước thuế vượt 900 tỷ. Tuy nhiên, phía sau kết quả rực rỡ ấy là một “ma trận” tín dụng ngắn hạn trị giá tới 24.000 tỷ đồng, được xoay vòng qua hàng chục ngân hàng thương mại để tài trợ cho dư nợ margin và danh mục đầu tư tài chính.
Chứng khoán ACB - “Con cưng” của Ngân hàng Á Châu đang hoạt động ra sao?
Là công ty con 100% vốn của Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), ACBS hiện là một trong những công ty chứng khoán có quy mô vốn lớn nhất thị trường. Tính đến ngày 30/9/2025, tổng tài sản hợp nhất của ACBS đạt 39.430 tỷ đồng, tăng hơn 13.300 tỷ so với đầu năm, tương đương mức tăng trưởng 51% chỉ sau ba quý.
Hoạt động kinh doanh của ACBS bùng nổ mạnh mẽ trong quý III/2025 khi doanh thu hoạt động đạt 1.600 tỷ đồng, tăng hơn 142% so với cùng kỳ 2024. Lợi nhuận trước thuế quý này đạt 500,6 tỷ, gần gấp đôi năm trước, nâng lợi nhuận lũy kế 9 tháng lên 910 tỷ đồng.
Chứng khoán ACBS đang tăng trưởng nóng dựa vào khối nợ vay ngắn hạn lên tới hơn 24.000 tỷ đồng
Động lực tăng trưởng chính đến từ hai mảng: cho vay ký quỹ (margin) và tự doanh tài chính. Doanh thu lãi cho vay và phải thu đạt hơn 319 tỷ đồng, trong khi mảng tự doanh ghi nhận gần 900 tỷ đồng lãi ròng từ danh mục tài sản tài chính ghi nhận qua lãi/lỗ (FVTPL).
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh lợi nhuận ấn tượng ấy là một cấu trúc tài chính sử dụng đòn bẩy lớn, rủi ro cao thể hiện rõ trong bảng cân đối kế toán và lưu chuyển tiền tệ của công ty.
“Ma trận” vay nợ của Chứng khoán ACB
Tại ngày 30/9/2025, ACBS đang gánh khoản nợ vay ngắn hạn lên tới 24.466 tỷ đồng, tăng gần 8.000 tỷ đồng so với đầu năm và chiếm hơn 62% tổng nguồn vốn. Con số này tương đương gấp 1,75 lần vốn chủ sở hữu (13.988 tỷ đồng) - mức đòn bẩy cao hơn đáng kể so với trung bình ngành chứng khoán.
Thuyết minh báo cáo tài chính cho thấy, ACBS vay ngắn hạn từ hơn 20 ngân hàng thương mại, tương đương gần một nửa tổng số ngân hàng đang hoạt động tại Việt Nam hiện nay là chủ nợ của công ty. Trong đó, các chủ nợ lớn nhất gồm BIDV (4.922 tỷ đồng), VietinBank (2.128 tỷ), Vietcombank (2.744 tỷ), Techcombank (2.060 tỷ), MB (1.179 tỷ), VPBank (1.494 tỷ) và Eximbank (1.626 tỷ).
Không chỉ dừng ở con số vay, ACBS còn liên tục xoay vòng các khoản nợ này: trong 9 tháng đầu năm, công ty đã vay mới 56.885 tỷ đồng và trả nợ 48.822 tỷ, tương đương mỗi tháng giải ngân và thu hồi khoảng 6.000 tỷ đồng - quy mô ngang ngửa một ngân hàng cỡ trung bình.
Đầu năm 2025, ACBS vay khoảng từ 16 ngân hàng; đến cuối tháng 9, danh sách đã mở rộng lên hơn 20 đơn vị, trong đó xuất hiện nhiều khoản vay mới từ ngân hàng nước ngoài như Shinhan Bank, Cathay United Bank hay Public Bank. Điều này cho thấy ACBS đang mở rộng huy động vốn ngắn hạn. Tuy nhiên, nguồn vốn này được sử dụng thế nào lại là một câu chuyện khác.
Xoay chuyển dòng tiền hàng chục nghìn tỷ, liệu có rủi ro thanh khoản?
Trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của ACBS âm tới 12.545 tỷ đồng, gấp hơn ba lần mức âm của cùng kỳ 2024. Điều này phản ánh rõ việc công ty phải liên tục đảo nợ ngắn hạn để duy trì quy mô dư nợ margin và danh mục đầu tư tài chính.
Chỉ trong 9 tháng đầu năm, ACBS đã giải ngân mạnh vào hai hướng chính. Dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tăng từ 8.690 tỷ lên 16.266 tỷ đồng, tức bơm thêm hơn 7.500 - 8.000 tỷ đồng vào hoạt động cho vay khách hàng. Danh mục tài sản tài chính FVTPL cũng tăng từ 3.187 tỷ lên hơn 6.012 tỷ, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và tài sản phòng ngừa rủi ro chứng quyền.
Chính dòng vốn khổng lồ này đã mang lại lợi nhuận ròng gần 402 tỷ đồng trong quý 3, song đồng thời đẩy rủi ro thanh khoản lên mức cao. Khi toàn bộ danh mục margin và tự doanh đều phụ thuộc vào vốn vay ngắn hạn, bất kỳ cú đảo chiều nào của thị trường cũng có thể gây “hiệu ứng domino”: giá cổ phiếu giảm, tài sản bảo đảm mất giá, khách hàng bị gọi ký quỹ hàng loạt và công ty buộc phải giải chấp, trong khi vẫn phải hoàn trả các khoản vay ngân hàng đến hạn.
Đáng chú ý, song song với việc đi vay ngắn hạn tới 24.000 tỷ, ACBS lại đang nắm giữ lượng tiền gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng khác lên tới 15.360 tỷ đồng. Khoản tiền gửi này chiếm tới 39% tổng tài sản - cho thấy công ty đang duy trì một cơ chế xoay vòng vốn phức tạp, vừa đi vay lãi 5-6%/năm, vừa gửi lại kỳ hạn ngắn để hưởng lãi suất 4,5-5%.
Sự bất hợp lý trong phân bổ tài sản phản ánh một chiến lược quản trị vốn mang tính kỹ thuật hơn là hiệu quả, khi ACBS tận dụng chênh lệch thời điểm giải ngân margin để tạm gửi ngân hàng. Thực chất, đây vẫn là vòng quay vốn ngắn hạn phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng, yếu tố khiến hệ số an toàn tài chính dễ tổn thương khi lãi suất hoặc thị trường biến động mạnh.
Lê Phong