Mặc dù cơ quan chức năng đã xử lý, bắt giữ rất nhiều xe đạp điện giả, nhái, kém chất lượng nhưng việc bán mua vẫn diễn ra nhan nhản. Những chiếc xe không được kiểm định khi đưa vào sử dụng rất dễ có nguy cơ cháy nổ.
Xe điện giá rẻ tràn lan trên thị trường
Trên thị trường, ngoài những thương hiệu xe đạp điện uy tín, tên tuổi thì vẫn có không ít những mẫu xe trôi nổi, là hàng giả, hàng nhái không rõ nguồn gốc xuất xứ và chưa được kiểm định chất lượng.
Tại một cửa hàng có tên “N. H” trên phố Tây Sơn, khá tấp nập khách ra vào xem xe đạp điện. Thấy chúng tôi quan tâm đến các dòng xe này, nhân viên bán hàng cho hay: “Cửa hàng bên em có nhiều loại xe máy điện, xe đạp điện giá rẻ từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Đây là những dòng xe phù hợp với học sinh, sinh viên, mua rẻ và chi phí sử dụng lại cực thấp”. Hỏi về độ an toàn của những chiếc xe giá rẻ, nhân viên này tư vấn: “Thực ra nhiều người mua cũng không mấy ai quan tâm đến an toàn cả. Nếu anh hạn chế sạc qua đêm sẽ an toàn hơn còn về giấy kiểm định thì không quan trọng nếu có vấn đề gì bên em sẽ trực tiếp hỗ trợ”.
Tại cửa hàng bán xe đạp điện T.H trên phố Quang Trung (Hà Đông) có bày bán rất nhiều xe đạp điện giá rẻ dưới 10 triệu đồng.
Để tìm hiểu về thị trường xe đạp điện, phóng viên có mặt tại một cửa hàng bán xe đạp điện T.H trên phố Quang Trung (Hà Đông, Hà Nội). Theo tiết lộ của của chủ cửa hàng, thì hiện nay xe đạp điện đắt tiền hay rẻ tiền đều có xuất xứ từ Đài Loan, Trung Quốc. Chỉ khác nhau là xe có giấy tờ kiểm định, nguồn gốc xuất xứ hay không. “Nếu ai đó nói với bạn loại xe này, xe kia là của Nhật là đều không đúng, làm gì có xe Nhật, Nhật Tân thì có. Ở đây xe đạp điện hơn chục triệu cũng có mà dưới chục triệu cũng có”.
Dứt lời, chủ cửa hàng đưa chúng tôi đi tham khảo các loại xe, và không quên giới thiệu: “Con xe Đài Loan này có giá hơn 7 triệu, sạc 1 lần đi được tầm ba, bốn chục km. Còn loại trong kia hơn 10 triệu thì mỗi lần sạc đi được tầm năm, sáu chục cây”. Khi phóng viên hỏi những loại xe này có giấy đăng kiểm không thì chủ cửa hàng trả lời dứt khoát: “Không có đâu. Chỉ có bảo hành của cửa hàng, dán tem bảo hành cho em 3 năm luôn. Cửa hàng anh có đội ngũ cứu hộ xe toàn thành phố Hà Nội”.
Mặc dù cửa hàng này chủ yếu bán các loại xe đạp điện, xe máy điện thương hiệu lớn nhưng vẫn để một số xe giá rẻ trôi nổi để khách hàng lựa chọn.
Để tránh sự “nhòm ngó” của cơ quan chức năng, người bán xe nhái thương hiệu chủ yếu bán hàng trên các trang mạng xã hội và trang web. Tại một fanpge có tên “Hội mua bán thanh lý xe đạp điện thông minh”. Nhóm này có tới 51,3 nghìn thành viên, các bài đăng chủ yếu là bán xe đạp điện cũ, linh kiện xe đạp điện, đặc biệt là sản phẩm của các thương hiệu lớn như: Vespa; Minion; Qjang; Asama,… Khi phóng viên nhắn tin cho một tài khoản có tên “Phương Mit” để mua một chiếc xe đạp điện hãng Vespa thì được người này tư vấn: “Anh muốn mua xe cũ hay xe mới? Nếu muốn mua xe cũ thì giá dao động từ 7-10 triệu đồng, còn xe mới từ 13-18 triệu đồng. Đảm bảo xe ngon, chất lượng và có ship tận nhà”. Khi chúng tôi hỏi về nguồn gốc của xe thì người này nói: “Xe chính hãng thì sao có giá đó, quan trọng hàng vẫn không khác gì xe chính hãng và được phía bên em bảo hành 3 năm. Có bất cứ vấn đề gì đều được tư vấn và sửa chữa miễn phí”.
Một chiếc xe đạp điện hiệu Vespa được bán trên mạng chỉ với giá chưa đến 7 triệu đồng.
Tiếp tục khảo sát trên một trang web có tên “xedapdienxin.vn”, tại đây chào bán rất nhiều loại xe đạp điện của nhiều hãng khác nhau. Tuy nhiên giá lại rất chênh lệch so với giá xe được bày bán tại các đại lý lớn. Đơn cử như xe đạp có thương hiệu “lyva” tại đây được chào bán khoảng 4 triệu đồng, trong khi giá xe Lyva chính hãng có giá từ 10 -13 triệu đồng. Gọi điện cho nhân viên bán hàng để hỏi về giá cả và nguồn gốc xuất xứ, nhân viên này cho hay: “Đây là xe bên em nhập khẩu theo đường tiểu ngạch nên không phải chịu thuế. Anh cứ an tâm về chất lượng, nếu chị ưng màu nào thì chỉ cần chọn bên em sẽ ship tận nhà mà không cần đặt cọc”.
Trước sự chênh lệch quá lớn về giá, anh N.V. cho rằng, rõ ràng đó là những chiếc xe nhái thương hiệu, kể cả xe nhập lậu cũng không thể có giá thấp như vậy được. “Để nhận biết một chiếc xe nhái thương hiệu ban đầu bạn cần nhận biết qua bộ khung, khung của xe giả rất khác biệt so với xe chính hãng. Bộ khung xe giả, xe nhái đều là hàng gia công hoặc hàng trôi nổi, không được trải qua việc kiểm định về chất lượng nên những mối hàn trên bộ khung rất qua loa, cẩu thả, chưa kể đến việc sử dụng những chất liệu tạp nham để giảm giá thàn. Hơn nữa những mã vạch trên các bộ khung của xe giả, xe nhái không được in chìm như khung của xe chính hãng, mà được dập bằng tay, các chữ số không đồng đều…Một đặc điểm nữa về ngoại hình mà có thể phân biệt được hàng giả hàng nhái là màu sắc của logo, bộ vỏ của xe thường nhợt nhạt do làm bằng những loại nhựa rẻ tiền, sau khi sử dụng một thời gian dẫn đến hiện tượng cong vênh, rạn nứt…”.
Tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ
Một chuyên gia điện máy cho biết, những chiếc xe đạp điện giá rẻ, nhái được bán trôi nổi không rõ nguồn gốc trên thị trường rõ ràng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. “Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cháy nổ các loại xe đạp điện, xe máy điện. Một trong số đó là bình ắc quy xe có các mối nối, những vị trí này không được cách điện tốt có thể gây ra hiện tượng phóng điện, dẫn đến cháy nổ hệ thống. Khi một chiếc xe bị cháy, nổ bình điện, ắc quy gây lan ra các xe khác thì tình trạng nổ lớn cũng có thể xảy ra. Gần đây, vụ cháy tại nghiêm trọng tại Trung Kính, nhiều nhân chứng cho biết nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn trước khi ngọn lửa bùng cháy dữ dội. Có thể thấy, việc cháy xe điện theo hệ thống là có thể xảy ra khi một chiếc xe bị phát nổ, cháy lan ra các xe khác”, chuyên gia này cho biết thêm.
Mới đây, vào ngày 16/4/2024, Đội QLTT số 2, Cục QLTT tỉnh Thái Nguyên đã tiến hành kiểm tra đột xuất địa điểm kinh doanh của bà Đ.T.T tại địa chỉ: phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, phát hiện 300 chiếc xe đạp không rõ nguồn gốc xuất xứ có tổng trị giá 300 triệu đồng.
Qua kiểm tra phát hiện tại địa điểm kinh doanh trên không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong trường hợp phải đăng ký và đang kinh doanh 300 chiếc xe đạp thể thao người lớn hiệu MINGU. Toàn bộ số hàng hóa vi phạm trên trên vỏ hộp và hàng hoá không có thông tin về nơi sản xuất, xuất xứ của hàng hoá; không có thông tin của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá; số xe đạp trên có tổng trị giá 300.000.000 đồng.
Vụ cháy nhà trọ trên phố Trung Kính nhiều người cho rằng nguyên nhân chính là do những chiếc xe đạp điện phát nổ.
Làm việc với Đoàn kiểm tra, Bà T khai nhận toàn bộ số hàng trên bà mua của người tới chào hàng lần đầu, không rõ tên và địa chỉ, toàn bộ hàng hóa không có hóa đơn chứng từ hay bất cứ giấy tờ gì kèm theo để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa.
Trước đó, Đội quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) cũng đã thu giữ hơn 60 xe đạp điện và xe điện được nhập nguyên chiếc từ Trung Quốc cùng hàng nghìn phụ tùng, linh kiện lắp ráp các loại xe này.
Số sản phẩm trên thuộc sở hữu của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ hóa chất HFT, Cụm công nghiệp Thanh Oai, huyện Thanh Oai, Hà Nội.
Tại thời điểm kiểm tra, giám đốc công ty là người Trung Quốc không có mặt. Đại diện công ty không xuất trình được các loại hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số hàng trên. Theo khai nhận của đại diện doanh nghiệp, HFT bắt đầu sản xuất, kinh doanh các loại xe điện từ tháng 6/2012. Cơ sở này đã đưa ra thị trường hàng nghìn chiếc xe tương tự.
Đội quản lý thị trường số 1 đã tạm giữ toàn bộ số hàng hóa để tiếp tục điều tra làm rõ. Cũng theo lãnh đạo Đội này, thời gian tới, lực lượng quản lý thị trường Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp cùng các cơ quan chức năng rà soát và siết chặt công tác quản lý chất lượng loại phương tiện này, nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng.
Quang Anh