Yêu cầu về hóa đơn điện tử đã được Chính phủ nhiều lần đưa ra trong bối cảnh các giao dịch mua bán vàng không đủ hóa đơn, chứng từ và thiếu minh bạch. Ngày 15/6 tới đây là hạn chót thực hiện hóa đơn điện tử trong mua bán vàng, đơn vị nào không thực hiện sẽ bị rút giấy phép.
Thực hiện hóa đơn điện tử trong mua bán vàng làm minh bạch thị trường vàng?
Tại cuộc họp về chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa ngày 16/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu kiên quyết thực hiện nghiêm quy định về hóa đơn điện tử trong hoạt động kinh doanh, mua bán vàng. Theo đó, đến ngày 15/6, đơn vị nào không thực hiện hóa đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế trong mua bán vàng sẽ bị rút giấy phép.
Cùng với đó, để việc xuất hoá đơn có hiệu quả, Tổng cục Thuế cho biết sẽ xử lý nghiêm các cơ sở kinh doanh vàng không xuất hóa đơn cho người mua, phía chi cục thuế đã tuyên truyền và đôn đốc các tiệm vàng thực hiện.
Về phía Ngân hàng Nhà nước, cơ quan này sẽ tiến hành thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng trong 45 ngày. Đồng thời tiếp tục tổ chức các phiên đấu thầu vàng vào các ngày 21/5 và 23/5 tới đây.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, việc áp dụng hóa đơn điện tử sẽ giúp minh bạch thị trường vàng. Khi giao dịch vàng không có hóa đơn, cơ quan quản lý sẽ không thể nắm được một ngày có bao nhiêu lượng vàng được giao dịch, đồng thời, cũng gây hệ lụy như trốn thuế, thất thu thuế, buôn lậu, đầu cơ thao túng giá… Vì vậy, khi áp dụng hóa đơn điện tử, cơ quan quản lý sẽ biết cửa hàng giao dịch với khách hàng nào, số lượng là bao nhiêu, giá như thế nào…
Từ đó, cơ quan quản lý có đầy đủ thông tin để quản lý, tránh được hành vi trục lợi, thao túng giá, trốn thuế, đồng thời, ngăn chặn tình trạng buôn bán vàng lậu để thị trường hoạt động an toàn, hiệu quả, công khai, minh bạch.
Theo chia sẻ của PGS. TS Đinh Trọng Thịnh trên Báo Công Thương, thị trường vàng Việt Nam hiện nay có các doanh nghiệp đầu mối được phép kinh doanh vàng trong lãnh thổ Việt Nam. Các đầu mối cấp 1 phải do Ngân hàng nhà nước có văn bản quyết định. Đầu mối cấp 2 phải do đầu mối cấp 1 cho phép, việc cho phép phải được các ngân hàng đồng ý.
“Như vậy đúng ra việc nhập bao nhiêu, xuất bao nhiêu vàng phải rõ ràng, công khai, minh bạch nhưng tiếc là thời gian vừa qua chúng ta chưa làm được việc này. Vì vậy điều rất quan trọng phải áp dụng hóa đơn điện tử và kết nối với cơ quan thuế trong hoạt động kinh doanh vàng thì lúc đó tính công khai, minh bạch mới rõ ràng” PGS. TS Đinh Trọng Thịnh nói.
PGS. TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, lượng vàng kinh doanh thực tế trong thị trường Việt Nam hiện nay là bao nhiêu không ai rõ. Với diễn biến vàng trong nước nhiều năm qua, có thể nói việc quản lý thị trường chưa ổn và vì thế việc thanh tra, kiểm tra lần này là cần thiết. Là biện pháp để cho thị trường trong sạch, lành mạnh. Việc thanh tra, kiểm tra không phải một lần mà tới đây cần phải thanh tra thường xuyên hơn, làm lâu dài.
Mặc dù chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế vẫn còn lớn, song các chuyên gia cho rằng, việc thực hiện các giải pháp đồng bộ trên sẽ dần phát huy hiệu quả. “Trong tình hình này, các biện pháp hành chính trở nên đặc biệt quan trọng để đảm bảo sự minh bạch và ngăn chặn thao túng giá. Thanh tra thị trường vàng, yêu cầu sử dụng hóa đơn, điều tra hành vi thao túng... sẽ không tốn dự trữ ngoại hối, mà lại có thể mang tới hiệu quả cao tức thì”, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) bình luận.
Cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cơ quan liên quan
Để bình ổn thị trường vàng, việc xuất hóa đơn theo từng lần bán đối với các cửa hàng kinh doanh vàng là biện pháp hiệu quả. Điều này góp phần tạo sự minh bạch cho thị trường và hạn chế việc buôn lậu, đầu cơ thao túng giá vàng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, để giải pháp này thực sự phát huy tác dụng cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cơ quan liên quan, tránh tình trạng các đơn vị kinh doanh vàng kết nối hoá đơn điện tử "cho có".
Theo quy định tại Điều 90 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử để giao cho người mua. Đối với việc kinh doanh vàng miếng, chỉ có doanh nghiệp đáp ứng quy mô lớn về nguồn vốn, mạng lưới chi nhánh… được Ngân hàng Nhà nước cấp phép mới được phép kinh doanh.
Doanh nghiệp sẽ được kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ khi có đăng ký kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, có địa điểm, cơ sở vật chất, các trang thiết bị cần thiết phục vụ cho hoạt động mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Đối với 2 lĩnh vực này, cơ bản cơ quan quản lý thuế đã kiểm soát được việc xuất hóa đơn. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực gia công vàng bạc, một số trường hợp người mua hàng gia công, dịch vụ gia công là cá nhân, không lấy hóa đơn dẫn đến khó khăn cho cơ quan thuế trong kiểm soát giao dịch.
Vì vậy, theo Tổng cục Thuế, để kiểm soát được toàn bộ các giao dịch này cần có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, ban, ngành địa phương, trong đó, vai trò của ngân hàng trong việc kiểm soát dòng tiền, vai trò của UBND các tỉnh, thành phố, quận, huyện… trong việc chỉ đạo các sở, ban, ngành địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra giám sát.
Ngành Thuế cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình cấp thẩm quyền quy định bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch kinh doanh vàng, đồng thời, quy định cơ chế kiểm soát các giao dịch này; UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, địa phương triển khai các chuyên đề rà soát, xử lý vi phạm đối với các cơ sở kinh doanh vàng bán hàng không xuất hóa đơn kịp thời cho người mua và tổ chức giám sát, kiểm tra việc duy trì, chấp hành của các cơ sở kinh doanh vàng đã áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Ngoài ra, để quản lý thị trường vàng hiệu quả, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng cần sửa Nghị định 24/12012/NĐ-CP theo thông lệ quốc tế, phù hợp với điều kiện Việt Nam để giảm giá vàng trong nước, đồng thời phát huy được nghề kinh doanh trang sức.
Hiện nguồn cung vàng SJC hạn chế, bởi vàng SJC không được sản xuất thêm, chỉ còn ở trong dân và doanh nghiệp. Tiếp nữa là độc quyền vàng thương hiệu SJC tạo ra bất cập trong quản lý thị trường vàng.
Ngân hàng Nhà nước chỉ nên thực hiện chức năng quản lý và hoạch định chính sách điều tiết dự trữ ngoại hối bằng vàng theo pháp lệnh ngoại hối, Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng mà không nên tham gia sản xuất kinh doanh hoặc điều tiết thị trường bằng các biện pháp hành chính, không trực tiếp can dự việc kinh doanh.
Trung Anh