Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, lượng phân bón nhập khẩu của Việt Nam cao gấp 3 lần so với lượng xuất khẩu. Trong đó, Trung Quốc vẫn là thị trường chính cung cấp mặt hàng này cho nước ta.
Cụ thể, năm 2021 cả nước xuất khẩu trên 1,35 triệu tấn phân bón, thu về 559,35 triệu USD, giá trung bình đạt 413,4 USD/tấn, tăng 16,4% về khối lượng, tăng 64,2% về kim ngạch và giá tăng 41,2% so với năm 2020.
Campuchia là thị trường tiêu thụ phân bón của Việt Nam nhiều nhất, chiếm tới 40,2% trong tổng lượng và chiếm 37,4% trong tổng trị giá xuất khẩu phân bón của cả nước, đạt 544.443 tấn, tương đương trên 209,18 triệu USD, tăng 29,2% về lượng, tăng 59% về trị giá.
Ngoài Campuchia, thì Việt Nam còn xuất khẩu phân bón sang thị trường Hàn Quốc 97.789 tấn, tương đương 70,84 triệu USD, giá trung bình 724,4 USD/tấn, tăng mạnh 379% về lượng, tăng 2.001% về trị giá.
Việt Nam tăng mạnh nhập khẩu phân bón do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Ở chiều ngược lại, theo Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương (VITIC), năm 2021, nhập khẩu phân bón của cả nước đạt 4,54 triệu tấn, kim ngạch 1,45 tỷ USD, giá trung bình 319,7 USD/tấn, tăng 19,4% về khối lượng, tăng 52,6% về kim ngạch và tăng 27,8% về giá so với năm 2020.
Xét theo thị trường, Trung Quốc là quốc gia chủ đạo cung cấp phân bón các loại cho Việt Nam, chiếm 44,5% trong tổng lượng và chiếm 42% trong tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước, đạt 2,02 triệu tấn, trị giá 610,29 triệu USD; Giá trung bình 302 USD/tấn, tăng cả lượng, kim ngạch và giá so với năm 2020, với mức tăng tương ứng 27,3%, 65,6% và 30%.
Đứng sau thị trường chủ đạo Trung Quốc là thị trường Đông Nam Á. Trong năm 2021 Việt Nam nhập khẩu từ thị trường này tăng rất mạnh 37,2% về lượng, tăng 117,4% về kim ngạch, đạt 504.838 tấn, trị giá 190,44 triệu USD.
Tiếp đến thị trường Nga, trong tháng 12/2021 nhập khẩu phân bón từ thị trường này tăng rất mạnh 404,4% về lượng, tăng 495% kim ngạch và tăng 18% về giá so với tháng 11/2021, đạt 56.798 tấn. Tổng khối lượng nhập khẩu phân bón của cả năm 2021 từ Nga là 386.193 tấn, tăng 7,9% về lượng, tăng 30,3% kim ngạch so với năm 2020.
Các doanh nghiệp trong nước cũng nhập một lượng lớn phân bón từ nhiều thị trường Đông Nam Á, với 504.838 tấn, trị giá 190,44 triệu USD, tăng 37,2% về lượng, tăng 117,4% về trị giá. Tiếp đến thị trường Nga, với 386.193 tấn, trị giá 143,53 triệu USD, tăng 7,9% về lượng, tăng 30,3% trị giá.
Với mức chi ngoại tệ nhập phân bón tăng rất mạnh trong năm qua đã đưa nhập siêu phân bón của cả nước lên gần 900 triệu USD.
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 vẫn diễn biến phức tạp, khó lường, chí phí vận tải tăng cao, chuỗi cung ứng vật tư, nguyên liệu toàn cầu dễ bị đứt gãy, giá phân bón thế giới đã tăng mạnh từ quý 3/2020 và kéo dài suốt cả năm 2021.
Nhiều loại vật tư nông nghiệp của nước ta đang phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, mỗi năm Việt Nam cần sử dụng 11 triệu tấn phân bón, trong khi khả năng đáp ứng của các nhà máy trong nước là khoảng 7,3 triệu tấn.
Do đó, bình quân mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu 3,5 đến 4 triệu tấn phân bón. Trong đó, các loại phân kali, SA do trong nước chưa sản xuất được, nên phải nhập khẩu 100% với số lượng khoảng 1 triệu tấn/năm.
Chi phí phân bón hiện chiếm 21-25% trong tổng chi phí sản xuất nông nghiệp. Việc phụ thuộc nguồn cung lớn từ nhập khẩu trong nhiều thời điểm khiến nông dân lao đao.
Cao Thăng (t/h)