Mới đây, Tổng thống Donald Trump đã công bố mức thuế mới 46% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, gây ra những làn sóng lo ngại trong các ngành công nghiệp may mặc, nội thất và đồ chơi. Quyết định này được cho là một phần trong chiến lược bảo vệ lợi ích thương mại của Mỹ, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn cho các công ty đang phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các công ty Mỹ, nhất là trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Các thương hiệu lớn như Nike, Adidas, Wayfair và nhiều công ty khác đã chuyển một phần hoặc toàn bộ sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam nhằm tránh tác động từ chiến tranh thương mại.
Tuy nhiên, với mức thuế mới có hiệu lực từ ngày 9/4/2025, lợi thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu có thể bị lung lay. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), nhập khẩu từ Việt Nam vào Mỹ đạt 136,6 tỷ USD năm 2024, tăng 19% so với năm trước. Nhưng với chính sách thuế mới, con số này có thể sụt giảm nghiêm trọng khi chi phí nhập khẩu tăng vọt.
25 nền kinh tế chịu thuế đối ứng của Mỹ. Nguồn: CNBC
Những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Nike, một trong những thương hiệu thể thao lớn nhất thế giới, hiện sản xuất khoảng 50% giày dép tại Trung Quốc và Việt Nam, trong đó 25% đến từ Việt Nam. Mức thuế 46% mới này sẽ khiến tổng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam có thể lên tới 54%, một con số đáng lo ngại đối với các công ty tiêu dùng lớn.
Trong phiên giao dịch ngày thứ Tư, cổ phiếu Nike đã giảm hơn 6%, phản ánh lo ngại của thị trường về ảnh hưởng của thuế quan đối với lợi nhuận của công ty. Mặc dù Nike đã lên kế hoạch giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng mức thuế mới sẽ gây thêm khó khăn cho các chiến lược chi phí của công ty này.
Không chỉ có Nike, Adidas cũng sẽ chịu tác động lớn từ chính sách thuế mới, khi một phần ba số giày thể thao nhập khẩu vào Mỹ trong năm 2023 đến từ Việt Nam, theo Hiệp hội các nhà phân phối giày dép Mỹ. Các thương hiệu giày thể thao khác cũng đứng trước tình trạng tương tự, với chi phí sản xuất có thể tăng mạnh.
Chiếc áo có dòng chữ "Made in Vietnam" của Puma. Nguồn: CNBC
Trong ngành nội thất, Việt Nam đóng vai trò là một trong những nguồn cung lớn nhất cho Mỹ, chiếm 26,5% tổng giá trị nhập khẩu nội thất trong năm 2023, chỉ đứng sau Trung Quốc (29%). Wayfair, một trong những nhà bán lẻ nội thất lớn nhất Mỹ, đã chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam trong những năm gần đây để giảm thiểu tác động từ thuế quan. Tuy nhiên, với mức thuế mới, việc duy trì sản xuất tại Việt Nam trở nên khó khăn hơn.
CEO Wayfair, Niraj Shah, cho biết công ty sẽ phải tìm kiếm các giải pháp thay thế để giảm thiểu chi phí. Điều này có thể dẫn đến việc chuyển sang các quốc gia khác như Mexico, Campuchia hoặc Indonesia, những quốc gia hiện đang trở thành điểm đến thay thế cho sản xuất tại Trung Quốc và Việt Nam.
Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất giày dép và đồ nội thất mà còn là trung tâm sản xuất đồ chơi lớn cho các công ty như Hasbro, Mattel và SpinMaster. Các công ty này hiện đang đối mặt với nguy cơ tăng chi phí sản xuất khi mức thuế 46% chính thức có hiệu lực. GFT Group, nhà sản xuất đồ chơi lớn nhất Đông Nam Á, hiện có 5 nhà máy tại Việt Nam và tuyển dụng hơn 15.000 lao động.
Funko, nổi tiếng với các mô hình nhựa "Pops", cũng bị ảnh hưởng. CFO Yves LePendeven của Funko cho biết công ty đang làm việc tích cực để giảm tác động của thuế quan bằng cách đàm phán lại chi phí nhà máy và chuyển sản xuất sang các quốc gia khác. Tuy nhiên, việc tăng giá đồ chơi sẽ khó tránh khỏi, điều này có thể tác động trực tiếp đến người tiêu dùng Mỹ.
Liệu Doanh Nghiệp Mỹ Có Dịch Chuyển Sản Xuất?
Mức thuế mới đặt ra bài toán hóc búa cho các công ty Mỹ: nếu tiếp tục sản xuất tại Việt Nam, chi phí sẽ tăng mạnh; nếu di dời, đâu là điểm đến hợp lý?
Michael Mathias, CFO của American Eagle, cho biết công ty hiện có khoảng 18-20% sản lượng sản xuất tại Việt Nam và đang lên kế hoạch giảm tỷ lệ này xuống dưới 10% vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, theo CEO Jay Schottenstein, doanh nghiệp vẫn đang cân nhắc vì chưa có điểm đến nào thực sự tối ưu.
Trong khi đó, Steve Madden – thương hiệu giày nổi tiếng – trước đây đã cắt giảm 45% lượng nhập khẩu từ Trung Quốc để chuyển sang Việt Nam. Nhưng giờ đây, với mức thuế mới, công ty có thể phải tính đến Campuchia, Ấn Độ hoặc Philippines.
Công nhân tại nhà máy Maxport, nơi sản xuất trang phục thể thao cho các thương hiệu may mặc khác nhau, ở Hà Nội. Nguồn: CNBC
Việc Mỹ đánh thuế 46% lên hàng hóa từ Việt Nam không chỉ là một cú sốc đối với doanh nghiệp Mỹ, mà còn đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế Việt Nam. Nếu các công ty lớn tìm cách rời đi, Việt Nam có thể mất đi vị thế là trung tâm sản xuất hàng đầu tại Đông Nam Á.
Peter Baum, CFO của Baum Essex – công ty sản xuất hàng may mặc cho Nautica, Betsey Johnson, Steve Madden – cho biết mức thuế mới có thể dẫn đến suy thoái toàn cầu. Ông nhấn mạnh: “Sau 80 năm và 5 thế hệ, Trump vừa đặt dấu chấm hết cho doanh nghiệp của chúng tôi.”
Trong bối cảnh này, câu hỏi đặt ra là liệu Việt Nam có thể duy trì vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, hay sẽ buộc phải nhường sân chơi cho các quốc gia khác như Mexico, Ấn Độ hay Campuchia?
Dù câu trả lời vẫn chưa rõ ràng, một điều chắc chắn là các doanh nghiệp đang phải tính toán lại chiến lược của mình trong thời kỳ bất ổn thương mại sắp tới.
Thanh Phong