Ngày 31/7 (giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp đặt thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia, với mức thuế dao động từ 10% đến 41%. Động thái này được đưa ra nhằm đối phó với tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ.
Theo sắc lệnh, các mức thuế quan sẽ bắt đầu có hiệu lực từ 0h01 ngày 1/8, sau 7 ngày kể từ ngày ký. Trong số các nước bị áp thuế, Canada là một trong những trường hợp đặc biệt khi mức thuế sẽ tăng từ 25% lên 35% và áp dụng ngay từ ngày 1/8. Đài Loan (Trung Quốc) cũng nằm trong danh sách chịu mức thuế 20%.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh tại Nhà Trắng ngày 31/7. Ảnh: Reuters
Thuế cao nhất lên tới 41%, 39 quốc gia chịu mức sàn 15%
Mức thuế cao nhất theo sắc lệnh được áp cho Syria là 41%, tiếp đó là Lào và Myanmar với mức 40%. Một loạt các quốc gia khác như Algeria, Bosnia và Herzegovina, Iraq, Serbia, Nam Phi, Thụy Điển sẽ phải đối mặt với mức thuế từ 30% trở lên.
Danh sách các nước chịu mức thuế 19% gồm có Campuchia, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines và Thái Lan. Nicaragua bị áp thuế 18%.
Mỹ cũng đưa ra mức thuế 15% như một “thuế sàn mới” áp dụng với khoảng 40 quốc gia – chủ yếu là những nước đang có thâm hụt thương mại với Mỹ. Trong nhóm này có Nhật Bản, Hàn Quốc, Israel, Jordan, Na Uy, Nigeria, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela và một loạt các quốc gia ở châu Phi và Nam Mỹ. Một số quốc gia nhỏ hơn như Liechtenstein, Lesotho, Fiji hay Vanuatu cũng bị đưa vào danh sách này.
Ngoài ra, bốn quốc gia gồm Australia, Brazil, Vương quốc Anh và quần đảo Falkland được liệt kê ở nhóm có mức thuế thấp nhất là 10%. Tuy nhiên, một số quốc gia, như Brazil, ngoài mức thuế đối ứng còn phải chịu thêm các loại thuế bổ sung khác, nâng tổng mức thuế cuối cùng lên tới 50%.
Mỹ cũng lưu ý rằng hàng hóa nhập khẩu từ các nước không được nêu cụ thể trong phụ lục sắc lệnh sẽ tự động chịu mức thuế 10%.
Đáng chú ý, sắc lệnh cũng đề cập đến các biện pháp xử lý đối với hành vi chuyển tải hàng hóa để tránh thuế. Theo đó, các mặt hàng bị phát hiện lẩn tránh thuế sẽ phải chịu mức thuế bổ sung 40%, đồng thời bị áp dụng các khoản phạt và chi phí khác theo quy định pháp luật Mỹ.
Chạy đua đàm phán trước giờ G
Trong bối cảnh các mức thuế mới cận kề thời điểm có hiệu lực, nhiều quốc gia đã tăng tốc đàm phán với Mỹ để tìm kiếm một thỏa thuận tránh bị áp thuế cao.
Tối 31/7, Mỹ và Pakistan công bố đã đạt thỏa thuận thương mại giúp giảm thuế và tăng cường đầu tư song phương, theo Reuters. Dù không công bố chi tiết về mức thuế cụ thể, Tổng thống Trump cho biết hai bên đã thống nhất kế hoạch xây dựng kho dự trữ dầu mỏ tại Pakistan.
Cùng ngày, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cũng cho biết đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Trump để thảo luận về thuế quan, và mức thuế cụ thể đối với Malaysia sẽ được công bố trong ngày 1/8.
Mỹ và Hàn Quốc cũng đạt được thỏa thuận thương mại mới vào ngày 31/7. Theo đó, mức thuế 15% sẽ được áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu từ Hàn Quốc – thấp hơn đáng kể so với mức 25% từng được Tổng thống Trump đề cập trong thư gửi chính phủ Seoul hồi đầu tháng 7. Tổng thống Trump cũng thông báo Hàn Quốc cam kết sẽ đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ và mua 100 tỷ USD khí hóa lỏng hoặc các sản phẩm năng lượng khác của Mỹ trong thời gian tới.
Trong khi đó, Ấn Độ sẽ phải đối mặt với mức thuế 25%. Tổng thống Trump cho rằng thuế quan tại Ấn Độ hiện tại là quá cao và nước này có nhiều rào cản thương mại bất hợp lý.
Riêng với Mexico, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ gia hạn 90 ngày để hai nước có thêm thời gian đàm phán một thỏa thuận thương mại toàn diện. Sau thời gian này, nếu không đạt được thỏa thuận, Mỹ sẽ áp mức thuế 30% lên nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Mexico.
Căng thẳng gia tăng với Canada
Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Canada có dấu hiệu xấu đi. Tổng thống Trump tuyên bố sẽ áp thuế 35% với tất cả hàng hóa từ Canada không nằm trong khuôn khổ Hiệp định USMCA nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước thời hạn. Động thái này được đưa ra sau khi chính phủ Canada dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Mark Carney tuyên bố sẽ công nhận Nhà nước Palestine – điều khiến Washington không hài lòng.
Phát biểu về tiến trình đàm phán, ông Carney cho biết các cuộc đối thoại thuế quan giữa hai nước vẫn mang tính xây dựng, nhưng thừa nhận khả năng đạt được thỏa thuận dỡ bỏ hoàn toàn thuế quan từ Mỹ trước thời hạn là rất thấp. Ông mô tả đàm phán đang ở giai đoạn căng thẳng và chưa có đột phá.
Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu
Ngay sau khi sắc lệnh được công bố, các thị trường tài chính thế giới ghi nhận phản ứng thận trọng. Nhà đầu tư lo ngại rằng các mức thuế mới có thể làm tăng chi phí hàng hóa và đẩy lạm phát lên cao.
Sáng 1/8 (giờ châu Á), thị trường chứng khoán khu vực mở cửa trong sắc đỏ. Tại Trung Quốc, chỉ số Shanghai Composite giảm 0,14%, Shenzhen Component giảm 0,08%, trong khi Hang Seng của Hong Kong giảm 0,12%.
Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 mở cửa ở mức 41.029,84 điểm, giảm 0,10%. Trong 15 phút đầu phiên, chỉ số này tiếp tục giảm mạnh, có lúc xuống còn 40.786 điểm do ảnh hưởng từ thị trường Mỹ đêm trước. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc cũng giảm 1,08% ngay khi mở cửa, trong khi chỉ số Straits Times của Singapore giảm 0,11%. Tại Australia, S&P/ASX 200 giảm 0,74%, mở cửa ở 8.677,80 điểm.
Tại Mỹ, các chỉ số chính kết phiên ngày 31/7 với mức giảm nhẹ: S&P 500 mất 0,37%, Dow Jones giảm 0,74% và Nasdaq Composite gần như đi ngang với mức giảm 0,03%. Dù vậy, tính theo cả tháng 7, S&P 500 tăng 2,17%, Nasdaq tăng 3,7% và Dow Jones tăng 0,08%.
Tại châu Âu, chỉ số STOXX 600 giảm 0,75%, xuống mức thấp nhất trong hơn một tuần. Các chỉ số chủ lực như DAX (Đức), FTSE 100 (Anh) và CAC 40 (Pháp) đều ghi nhận mức giảm trong phiên cuối tháng. Nguyên nhân được cho là tâm lý lo ngại về các mức thuế mới từ Mỹ cùng báo cáo lợi nhuận kém tích cực từ nhiều doanh nghiệp lớn như Sanofi và Ferrari.
Diễn biến thị trường tiền tệ và hàng hóa
Trên thị trường tiền tệ, đồng USD đang hướng đến tháng tăng giá đầu tiên trong năm so với các đồng tiền chính. Chỉ số đôla (DXY) tăng 0,26% lên 100,05 điểm. Trong khi đó, euro tăng nhẹ 0,08% lên 1,1413 USD/euro. Đồng peso Mexico cũng mạnh lên 0,23% so với USD, ở mức 18,854 peso/USD. Ngược lại, đồng yen Nhật và đồng won Hàn Quốc đều suy yếu.
Giá dầu giảm sau 3 phiên tăng liên tiếp. Dầu thô WTI của Mỹ kết phiên giảm 1,06% xuống 69,26 USD/thùng; dầu Brent giảm 0,97%, còn 72,53 USD/thùng.
Giá vàng tăng trở lại khi nhà đầu tư tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn. Vàng giao ngay tăng 0,51% lên 3.291,55 USD/ounce.
Trí Dũng