Kết thúc năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam đã ghi dấu ấn với con số kim ngạch ấn tượng gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024. Kết quả này không chỉ phản ánh sự phục hồi về nhu cầu tiêu thụ toàn cầu mà còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp trước những rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
Cuộc "bứt tốc" ấn tượng cuối năm
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep), giai đoạn cuối năm 2025 chứng kiến một cuộc bứt tốc mạnh mẽ. Riêng trong Quý IV/2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ. Trong đó, tháng 12 đóng góp 954,5 triệu USD (tăng 9,2%).
Đây là giai đoạn các doanh nghiệp tập trung đẩy mạnh xuất khẩu để phục vụ nhu cầu lễ hội tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc & Hồng Kông – thị trường đã ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ 22,9% trong quý cuối năm.
Tháng 12 cũng là tháng nước rút cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang Hoa Kỳ trước những thời khắc “hạn chế” đối với thủy sản Việt Nam: đó là quy định MMPA và lệnh cấm NK từ ngày 1/1/2026 đối với các loài liên quan 12 nghề cá không được công nhận tương đương và tiếp đến là kết quả thuế CBPG tôm POR19 dự kiến công bố vào cuối tháng 2/2026.
Sự tăng trưởng trong Quý IV được dẫn dắt bởi nhóm hàng Tôm (đạt 1.244,0 triệu USD, tăng 16,8%) và các sản phẩm hải sản như Mực, bạch tuộc (+20,4%), Cua ghẹ (+20,9%). Ngược lại, cá ngừ vẫn là điểm trầm khi sụt giảm 10,8% trong Quý IV do áp lực từ quy định MMPA của Hoa Kỳ, thẻ vàng IUU và khó khăn về nguồn nguyên liệu khai thác.
Có cơ sở để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững
Năm 2025 cũng là năm khẳng định vị thế của các doanh nghiệp lớn. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu đã đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch toàn ngành, với những cái tên quen thuộc trong ngành tôm và cá tra.
Dẫn đầu danh sách là STAPIMEX với kim ngạch 309,8 triệu USD, theo sau là "vua tôm" Minh Phú (tổng hai pháp nhân tại Cà Mau và Hậu Giang đạt trên 542 triệu USD). Vĩnh Hoàn tiếp tục giữ vững vị thế số 1 trong ngành cá tra với 249,0 triệu USD. Sự xuất hiện của các tên tuổi như Phát Lợi, An Hải hay Tài Kim Anh trong Top 10 cho thấy sự vươn lên mạnh mẽ của các doanh nghiệp tập trung vào phân khúc sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc.
Sự thành công của các doanh nghiệp trong năm 2025 đến từ việc tận dụng tốt các FTA và sự dịch chuyển thị trường kịp thời. Khi thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn về thuế đối ứng (áp dụng từ tháng 8/2025), các doanh nghiệp đã nhanh chóng đẩy mạnh sang khối CPTPP (đạt trên 3 tỷ USD) và Trung Quốc (đạt 2,4 tỷ USD).
Tuy nhiên, nhìn vào kết quả Quý IV, áp lực từ các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định bảo vệ động vật biển (MMPA) đang hiện hữu rõ rệt lên nhóm hàng hải sản khai thác. Việc duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng minh bạch hóa chuỗi cung ứng và tối ưu hóa chi phí sản xuất của cộng đồng doanh nghiệp trước những biến động khó lường của chính sách thương mại quốc tế.
Vasep cho rằng, với nền tảng vững chắc từ năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, dù dự báo năm 2026 sẽ có những thách thức nhất định từ thị trường Mỹ và các yêu cầu khắt khe về chứng chỉ xanh.
Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn 2026-2030, giai đoạn tăng tốc, bứt phá nhằm đạt mục tiêu phát triển thủy sản bền vững, ngành thủy sản tiếp tục triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương thực hiện các quy định của Luật Thủy sản 2017, các nhiệm vụ, giải pháp Chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Theo đó, diện tích nuôi trồng thủy sản năm 2026, trên 1,3 triệu ha, trong đó diện tích nuôi nước ngọt 390 nghìn ha; diện tích nuôi mặn, lợ 936,9 nghìn ha (trong đó tôm nước lợ 750 nghìn ha).
Tổng sản lượng thủy sản khoảng trên 10 triệu tấn, tăng 0,6% so với ước thực hiện năm 2025. Trong đó, sản lượng khai thác khoảng 3,75 triệu tấn, giảm 2,1% so với năm 2025; sản lượng nuôi trồng 6,25 triệu tấn, tăng 2,2% so với năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt khoảng 11,5 tỷ USD.
Anh Đào