Theo chuyên gia, bên cạnh việc tăng vốn để cải thiện năng lực tài chính, một mục tiêu quan trọng của các ngân hàng trong giai đoạn hiện nay là tăng vốn để củng cố bộ đệm vốn trong bối cảnh nợ xấu đang tăng nhanh.
Đẩy mạnh phát hành cổ phiếu, trái phiếu để tăng vốn
Ngân hàng TMCP Phát triển TP. HCM (HDBank - Mã: HDB) mới đây nhận được văn bản của NHNN về việc chấp thuận cho ngân hàng tăng vốn điều lệ thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu. Theo đó, ngân hàng được tăng vốn điều lệ thêm tối đa hơn 5.825 tỷ đồng từ nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế theo phương án tăng vốn điều lệ đã được ĐHĐCĐ 2024 thông qua.
Sau khi trả cổ tức tiền mặt 10% vào tháng 7, HDBank đang triển khai kế hoạch chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 20% (cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ nhận được 20 cổ phiếu mới). Theo đó, thời gian dự kiến chia cổ tức bằng cổ phiếu vào quý IV/2024, thủ tục tăng vốn liên quan dự kiến thực hiện trong quý I/2025.
Sau khi hoàn tất, vốn điều lệ HDBank sẽ tăng lên hơn 34.900 tỷ đồng, tiếp tục nằm trong nhóm các ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống.
Ngân hàng Nhà nước cũng đã có văn bản chấp thuận cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank) tăng vốn điều lệ thêm tối đa hơn 4.403 tỷ đồng thông qua hình thức phát hành cổ phiếu để trả cổ tức cho cổ đông hiện hữu.
TPBank sẽ tăng vốn điều lệ dưới hình thức phát hành tối đa 440,3 triệu cổ phiếu mới để trả cổ tức cho cổ đông theo tỷ lệ 20%, tương ứng cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ được nhận 20 cổ phiếu phát hành thêm. Với phương án này, vốn điều lệ của TPBank sẽ tăng từ 22.016 tỷ đồng lên tối đa 26.419 tỷ đồng.
Tương tự, Ngân hàng Eximbank cũng đã được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận sửa đổi mức vốn điều lệ tại giấy phép hoạt động theo Quyết định số 2570. Theo đó, vốn điều lệ hiện tại của Eximbank là 18.688 tỷ đồng. Cụ thể, vốn điều lệ của Eximbank được tăng thêm 1.218 tỷ đồng thông qua hình thức phát hành cổ phiếu để trả cổ tức từ nguồn lợi nhuận chưa phân phối lũy kế đến năm 2023 sau khi trích lập các quỹ.
Mới đây nhất, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương tín (Vietbank - Mã: VBB) vừa công bố ngày đăng ký cuối cùng để thực hiện quyền nhận cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 25% là ngày 29/11. Được biết, nguồn phát hành đến từ lợi nhuận chưa phân phối lũy kế tới ngày 31/12/2023. Thời gian dự kiến hoàn tất chậm nhất là vào cuối năm 2024.
Theo đó, Vietbank sẽ phát hành thêm 142,8 triệu cổ phiếu, từ đó giúp nâng vốn điều lệ thêm 1.428 tỷ đồng, lên mức 7.139 tỷ đồng. Theo ngân hàng, phần vốn tăng thêm được dự kiến sử dụng cho việc đầu tư tài sản, bổ sung nguồn vốn để phát triển, mở rộng mạng lưới hoạt động, bảo đảm tuân thủ các tỷ lệ an toàn trong hoạt động và sinh lợi cho hoạt động kinh doanh Vietbank.
Bên cạnh đó, Hội đồng Quản trị (HĐQT) Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank – Mã: BAB) cũng vừa thông qua nghị quyết định về việc điều chỉnh và triển khai phương án phát hành cổ phiếu phổ thông để trả cổ tức và chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu để tăng vốn điều lệ lên 10.538 tỷ đồng.
Kế hoạch này bao gồm hai phương án phát hành 62,1 triệu cổ phiểu để trả cổ tức và phát hành 96 triệu cổ phiếu ra công chúng. Thời gian dự kiến triển khai sẽ được thực hiện trong năm 2024 và năm 2025, sau khi có chấp thuận của cơ quan quản lý Nhà nước.
Nhóm big 4 ngân hàng vẫn gặp khó khăn trong tăng vốn
Trong khi đó, kế hoạch tăng vốn của nhóm ngân hàng nhà nước (Big4) việc chia cổ tức diễn ra có phần chậm chạp hơn khi phải chờ phê duyệt. Trong nửa đầu năm 2024, Agribank là ngân hàng duy nhất trong nhóm được duyệt việc tăng vốn.
Tại kỳ họp thứ 8 vừa qua, Quốc hội đã chấp thuận chủ trương đầu tư bổ sung vốn Nhà nước để duy trì tỷ lệ vốn góp Nhà nước tại Vietcombank với số tiền 20.695 tỷ đồng từ cổ tức bằng cổ phiếu được chia của cổ đông nhà nước từ nguồn lợi nhuận còn lại lũy kế đến hết năm 2018 và lợi nhuận còn lại năm 2021 của ngân hàng.
Như vậy, Vietcombank có thể sớm phát hành cổ phiếu để trả cổ tức, tăng vốn điều lệ thêm 27.666 tỷ đồng (gồm cả vốn của Nhà nước và cổ đông khác), tương ứng với tỷ lệ cổ tức chi trả là 49,5%. Sau khi phát hành, vốn điều lệ của Vietcombank sẽ đạt 83.557 tỷ đồng- vươn lên vị trí số 1 trong hệ thống ngân hàng, bỏ xa hai ngân hàng đang dẫn đầu là VPBank (79.339 tỷ đồng) và Techcombank (70.450 tỷ đồng).
Kế hoạch chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 21% của BID đang trong quá trình chờ nhận phê duyệt của Bộ Tài chính, dự kiến hoàn thành trong đầu năm 2025. Trong khi đó, thương vụ phát hành riêng lẻ tỷ lệ 2,89% cũng đang được kì vọng có thể hoàn thành trong quý 1/2025, hiện chưa có thông tin về mức giá bán. Sau khi hoàn tất thương vụ phát hành riêng lẻ, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) sẽ được cải thiện so với mức 9,2% tại thời điểm hiện tại.
Tương tự, tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2024, ban lãnh đạo VietinBank cũng mong muốn sử dụng toàn bộ lợi nhuận sau khi trích lập các quỹ của năm 2023 để chia cổ tức, tăng vốn điều lệ. "Ngân hàng kỳ vọng là sẽ được chia cổ tức bằng cổ phiếu nhưng phương án cuối cùng vẫn theo việc phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước", Chủ tịch Trần Minh Bình chia sẻ.
Tại sự kiện, ông Trần Minh Bình cho biết hiện tại VietinBank đã nhận được ý kiến của NHNN và Bộ Tài chính cho phép giữ lại toàn bộ lợi nhuận năm 2022 (11.678 tỷ đồng) để tăng vốn thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu.
Vì sao nhiều ngân hàng đẩy mạnh tăng vốn điều lệ?
Rủi ro nợ xấu tăng cao trong nửa đầu năm 2024 khiến câu chuyện đảm bảo an toàn vốn trở thành vấn đề nóng của ngành ngân hàng hiện nay. Số liệu của NHNN cho thấy, tính đến cuối tháng 9/2024, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn ngành (bao gồm các ngân hàng yếu kém) ở mức 4,55%.
Sự gia tăng nhanh chóng của nợ xấu đến cuối quý 3/2024, trong khi dư nợ cho vay sụt giảm, đã đặt ra bài toán lớn cho ngành ngân hàng. Bức tranh nợ xấu là một tín hiệu cảnh báo. Nếu không có các biện pháp kiểm soát, hệ thống ngân hàng có thể sẽ phải đối mặt với những rủi ro tài chính đáng kể trong tương lai gần.
Mặt khác, các số liệu cũng cho thấy bộ đệm dự phòng tại các ngân hàng cũng giảm xuống. Tất cả những điều này khiến cho các nhà băng phải tăng vốn và tăng cường phòng thủ.
Theo nhận định của PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Trường Đại học Kinh tế TPHCM, nhu cầu tăng vốn điều lệ của các ngân hàng phát sinh từ việc gia tăng tỷ lệ dự phòng rủi ro, mở rộng nguồn vốn trung và dài hạn, cũng như đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR).
Theo ông Huân, hiện nợ xấu ngân hàng đang có xu hướng hướng gia tăng, kể cả việc Thông tư 02 của Ngân hàng Nhà nước được gia hạn đến hết năm nay. Do đó, vốn điều lệ đóng vai trò quan trọng như một "bộ đệm", cung cấp nguồn lực cần thiết cho các ngân hàng để ứng phó với thử thách và biến động trong môi trường kinh tế chưa ổn định, cũng như tạo điều kiện thuận lợi hơn để tiếp tục hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp và cá nhân.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Trí Hiếu - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển thị trường tài chính - bất động sản Toàn Cầu, cho rằng việc tiếp tục bổ sung vốn điều lệ là cần thiết, quan trọng để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, là cơ sở để các ngân hàng tiếp tục nâng cao khả năng cạnh tranh, thúc đẩy quá trình phát triển, tăng cường năng lực tài chính.
“Những ngân hàng có chiến lược kinh doanh đáng tin cậy, triển vọng lợi nhuận tốt thì có hy vọng hoàn thành trong năm nay. Trong khi đó, một số ngân hàng có thể phải kéo dài kế hoạch tăng vốn sang năm tiếp theo”, ông Hiếu dự đoán.
Nguyễn Thu Trang Khoa Tài chính quốc tế - Học viện